Παρουσίαση

O John Coltrane νέος και ωραίος όσο 60 χρόνια πριν!

Από -

Δεν πιστεύω να υπάρχουν άνθρωποι (της μουσικής, εννοείται) που θα μπορούσαν έστω και να υπαινιχθούν πως οι ηχογραφήσεις (όποιας περιόδου) του John Coltrane είναι ξεπερασμένες – από τον χρόνο, τις αισθητικές, τις εξελίξεις ή οτιδήποτε. Με αυτή τη βασική σκέψη αρχίζω να βάζω στο πικάπ – και να ακούω με προσήλωση – τους δίσκους του boxed set που έχει τον απλό τίτλο «Coltrane ‘58».

Κατ’ αρχάς, τι το ιδιαίτερο μπορεί να έχει το 1958 του John Coltrane; Μια πρώτη απάντηση θα μπορούσε να είναι ότι επειδή η actual προσωπική δισκογραφική δράση του μέγιστου αυτού μουσικού και σαξοφωνίστα της τζαζ ήταν από το 1957 ως το 1967 (ανελήφθη στους ουρανούς στις 17 Ιουλίου του 1967, σε ηλικία μόνον 40 ετών), δηλαδή κάτι λίγο παραπάνω από μια δεκαετία (ή 12ετία αν προσθέσουμε και την πορεία του ως sideman – με τον Miles Davis κυρίως), τότε σε μια τόσο στενή χρονική περίοδο μέσα στην οποία συνέβησαν πλήθος από κατακλυσμιαίες αλλαγές και καινοτομίες στη μουσική του, μια (οποιαδήποτε;) χρονιά μπορεί να κρύβει εντός της τεράστιο ενδιαφέρον.

Έτσι, αν οριοθετήσουμε το 1958 και πέρα από τα φυσικά του άκρα, ανάμεσα σε δύο κορυφαίες δισκογραφικές στιγμές του John Coltrane, μπορούμε να μεθοδεύσουμε μια πιο ουσιώδη απάντηση στο προηγούμενο ερώτημά μας. 15 Σεπτεμβρίου 1957 ο Coltrane ηχογράφησε ένα από τα πρώτα του δισκογραφικά αριστουργήματα – το άλμπουμ «Blue Train» στην εταιρία Blue Note, το οποίο η κριτική, οι πωλήσεις και ο χρόνος έχουν πάει πολύ ψηλά. Ως τις μέρες μας. Και 2 Μαρτίου 1959 έγιναν οι πρώτες ηχογραφήσεις ενός άλλου δισκογραφικού αριστουργήματος: του «Kind of Blue» του Miles Davis, στο οποίο ο Coltrane είχε θεμελιώδη ρόλο.

Το boxed set με τίτλο «Coltrane ’58: The Prestige Recordings» περιέχει όλες τις ηχογραφήσεις που έκανε ο John Coltrane ως leader (και σε μία περίπτωση ως co-leader, με τον κιθαρίστα Kenny Burrell) για την εταιρία Prestige το 1958 (από τις 10 Ιανουαρίου ως τις 26 Δεκεμβρίου). 37 κομμάτια (κομματάρες ως επί το πλείστον) που μοιράζονται σε 8 LP υψηλής κοπής (180g) και πιστότητος, άμα και αισθητικής, «δεμένα» με τον παλιό καλό τρόπο σε ένα υπέροχο γαλάζιο άλμπουμ (πραγματικό κόσμημα για κάθε δισκοθήκη) που κυκλοφορεί η Craft Recordings / Prestige / Concord Music (Universal Music). Και σε box από 5 CD που είναι ακριβής μικρογραφία του «παλιομοδίτικου» αναλογικού άλμπουμ. Φυσικά, και σε όλες τις διαθέσιμες ψηφιακές μορφές.

Τα κομμάτια αυτά, που για πρώτη φορά μπαίνουν σε απόλυτη χρονολογική τάξη εδώ (παρότι έχουν κυκλοφορήσει όλα σε δίσκους και έχουν επανεκδοθεί κατά καιρούς) δείχνουν την εξέλιξη ενός κορυφαίου jazz improviser και, κυρίως, αναδεικνύουν την ιδιαίτερη τεχνική του που ο κριτικός και ιστορικός της τζαζ Ira Gitler ονόμασε «sheets of sound». Εδώ έχουμε την ευκαιρία να ακούσουμε αυτή την τεχνική – από κομμάτι σε κομμάτι – σχεδόν «ανάγλυφα» ή να αισθανθούμε τον Coltrane στο τενόρο σαξόφωνο να «τρέχει» τους αυτοσχεδιασμούς του σε διπλάσια ταχύτητα από ότι το υπόλοιπο γκρουπ. Πως θα ακουγόταν κάτι τέτοιο πριν από 60 χρόνια; Απάντηση: με την ίδια φρεσκάδα που ακούγεται και σήμερα – ο ήχος του John Coltrane στο τενόρο (ακόμα και σε μεταβατική φάση) είναι αξεπέραστος.

Φυσικά, δεν είναι μόνο ο John Coltrane – στα κομμάτια αυτά έχουμε τζαζ υψηλού επιπέδου, που έχει πάρει τη θέση της στην ιστορία. Φερ’ ειπείν, το άλμπουμ «Soultrane», που κυκλοφόρησε το 1958 – και εμπεριέχεται εδώ – είναι ένα από τα καλύτερά του, εφάμιλλο και ισάξιο του «Blue Train» που προαναφέραμε. Αλλά και τα υπόλοιπα 10 (ή, ακριβέστερα, 9 ½) άλμπουμ με αυτές τις ηχογραφήσεις, που κυκλοφόρησε αργότερα η Prestige / New Jazz [μισό «Lush Life» (1961), «Settin’ the Pace» (1961), «Kenny Burrell & John Coltrane» (1962), «Standard Coltrane» (1962), «Stardust» (1963), «Dakar» (1963), «Black Pearls» (1964), «Bahia» (1964), «The Believer» (1964) και «The Last Trane» (1965)] αποτελούν ένα σώμα από εξαιρετικά post-bop standards, μπαλάντες και μπλουζ που έχουν πια μια περίοπτη θέση τόσο στη δισκογραφία όσο και στο ρεπερτόριο. Χάρη στον Coltrane αλλά και σε όλους τους υπόλοιπους jazzmasters που ακούμε εδώ, μαζί του.

Ίσως δεν χρειάζεται να πούμε περισσότερα – εκτός από το ότι όλες οι ηχογραφήσεις έγιναν από τον μετρ Rudy Van Gelder στο στούντιό του στη Νέα Ιερσέη (εκεί που γράφτηκαν οι σημαντικότερες σελίδες της ηχογραφημένης τζαζ στα ‘50’s και ‘60’s. Και, φυσικά, το άλμπουμ αυτό περιέχει ένα ολόκληρο book με όλες τις λεπτομέρειες, τις φωτογραφίες και τα αναμνηστικά που αφορούν την περίοδο, τον Coltrane και το ’58 του. Σαφώς, το boxed set αυτό αποτελεί έναν πραγματικό θησαυρό – γιατί υπάρχουν ακόμα θησαυροί στη μουσική – και καλό είναι να προσπαθήσει να το αποκτήσει κανείς. By any means…