Ήμουν εκεί

Μνήμη Ντυτιγιέ από την ΚΟΑ – «Bon appétit!»

Από -

Οι συντελεστές της συναυλίας της ΚΟΑ στις 18/3: αριστερά ο αρχιμουσικός Γιώργος Βράνος και δεξιά η Γαλλίδα βιολοντσελίστα Εμμανυέλ Μπερτράν
Οι συντελεστές της συναυλίας της ΚΟΑ στις 18/3: αριστερά ο αρχιμουσικός Γιώργος Βράνος και δεξιά η Γαλλίδα βιολοντσελίστα Εμμανυέλ Μπερτράν

Η ανάγκη άμεσης κάλυψης της πρόσφατης μουσικής επικαιρότητας καθυστέρησε τον οφειλόμενο σχολιασμό δύο επιτυχημένων εκδηλώσεων που έλαβαν χώρα στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών περί τα μέσα του Μάρτη.

Στις 18/3, και στην «Αίθουσα Χρ. Λαμπράκης», η ΚΟΑ έδωσε -σε συνεργασία με τη Γαλλική πρεσβεία και το Γαλλικό Ινστιτούτο- μια συναυλία αφιερωμένη στον ένα αιώνα από τη γέννηση του Ανρί Ντυτιγιέ (1916-2013). Ο καθοριστικός ρόλος του σημαντικού Γάλλου συνθέτη στην πολιτιστική ζωή της χώρας του εξηγεί τη μέχρι σήμερα συστηματική υποστήριξη της προβολής του έργου του από τους επίσημους κρατικούς φορείς της. Παραδόξως, στην Ελλάδα, πέραν των ορχηστρικών «Μεταβολών» και σε μικρότερο βαθμό του μοναδικού Κουαρτέτου του για έγχορδα («Έτσι η νύχτα»), η μοναδική σύνθεσή του που προτείνεται συχνά είναι το θαυμάσιο «Κοντσέρτο για βιολοντσέλο» («Ένας ολόκληρος κόσμος μακριά»). Έτερη παραδοξότητα: αυτή ήταν -αν δεν σφάλλουμε- η τρίτη (!) φορά κατά την τελευταία επταετία που το κοντσέρτο αυτό παιζόταν σε συναυλία της ΚΟΑ, πάντοτε μάλιστα από εκλεκτούς Γάλλους σολίστ. Μετά τους Ξαβιέ Φιλίπς (2009) και Μαρκ Κοππέ (2013), φέτος ήταν η σειρά της Εμμανυέλ Μπερτράν να το ερμηνεύσει, ένα μόλις χρόνο μετά την καθηλωτική της εμφάνιση στο Κοντσέρτο του Γκρεφ.

Η ευρηματική, ατμοσφαιρική σύνθεση του Ντυτιγιέ, κάθε μέρος της οποίας φέρει μια προμετωπίδα από τα «Άνθη του κακού» του Μπωντλέρ (την πηγή έμπνευσής της), απαιτεί σολίστα με μεγάλες εκφραστικές δυνατότητες, ικανό να αναδείξει τον έντονο λυρισμό και την ονειρική διάσταση αυτής της -κλασικής πλέον- παρτιτούρας του 20ού αιώνα, παίζοντας ευφάνταστα με δυναμικές και ηχοχρώματα και αξιοποιώντας την ευρεία χρήση σωρείας ειδικών τεχνικών (γκλισάντο, οστινάτο, παίξιμο με το ξύλο του δοξαριού). Η στέρεη τεχνική και ο υψηλός βαθμός συγκέντρωσης της Μπερτράν σε συνδυασμό με τον άρτιο διάλογο με μια καταφανώς προετοιμασμένη ΚΟΑ συνέβαλαν στις θετικότατες εντυπώσεις.

Τη βραδιά άνοιξε μια καλή εκτέλεση της «Τραγικής Εισαγωγής» του Μπραμς, που φώτισε με επάρκεια την πυκνή ενορχήστρωση, χωρίς πάντως να καταφέρει να προβάλει ανάγλυφα -κυρίως μέσω διαβαθμίσεων σε τέμπι- τις αρκετές εσωτερικές μεταπτώσεις διαθέσεων του έργου, και δη την κυρίαρχα σκοτεινή, θρηνητική της διάσταση.

Αντιθέτως, γλαφυρά αποδόθηκε η ανήσυχη δραματουργία της 5ης Συμφωνίας του Τσαϊκόφσκι, με την οποία ολοκληρώθηκε το πρόγραμμα. Οι σταθερά αξιόλογες επιδόσεις της ΚΟΑ στον συγκεκριμένο συνθέτη είναι δεδομένες, όπως εξάλλου και η κατανόηση της απερίφραστα ρομαντικής γλώσσας του από τον Έλληνα αρχιμουσικό και καλλιτεχνικό διευθυντή της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης. Ακόμα θυμόμαστε την πολύ ενδιαφέρουσα προσέγγισή του στο -τεραστίων ορχηστρικών απαιτήσεων- μπαλέτο «Καρυοθραύστης» στην Εθνική Λυρική Σκηνή.

Ο παλμός της μουσικής διεύθυνσης του Βράνου, στον οποίο συνέβαλαν καίρια οι σωστά ζυγιασμένες ταχύτητες και δυναμικές (ιδίως στις κορυφώσεις), η σαφήνεια στην ανάπτυξη των διαρκώς μεταμορφούμενων θεμάτων, η μυώδης φραστική και η πνοή της αφήγησης νοηματοδότησαν -με νηφάλιο συναίσθημα- την απέλπιδα αυτή αναμέτρηση με το τσαϊκοφσκικό «fatum», τη μοίρα. Η ορχήστρα βρέθηκε και πάλι σε καλή φόρμα: σβέλτα αντανακλαστικά αλλά και ευπρόσδεκτη ηχητική διαφάνεια από τα έγχορδα, ισορροπημένα χάλκινα (και έξοχο σόλο κόρνου του Κώστα Σίσκου στην αρχή του andante cantabile), καλλιεπή ξύλινα (παρά τις αρκετές οξύτητες και αστάθειες στην υψηλή περιοχή του κλαρινέτου του Στάθη Κιοσόγλου). Σίγουρα, μία αξιομνημόνευτη συναυλία.

Σκηνή από την όπερα «Bon appétit» του Χόϊμπυ («Αίθουσα Δημ. Μητρόπουλος» Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, 17/3): ο ….βοηθός ζαχαροπλαστικής (Στέλιος Παρλιάρος) και η σεφ Τζούλια Τσάϊλντ (Μαρία Βλαχοπούλου) κατά την εκτέλεση συνταγής για σοκολατένιο κέϊκ
Σκηνή από την όπερα «Bon appétit» του Χόϊμπυ («Αίθουσα Δημ. Μητρόπουλος» Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, 17/3): ο ….βοηθός ζαχαροπλαστικής (Στέλιος Παρλιάρος) και η σεφ Τζούλια Τσάϊλντ (Μαρία Βλαχοπούλου) κατά την εκτέλεση συνταγής για σοκολατένιο κέϊκ

Μια μέρα πριν (17/3), στην «Αίθουσα Δημ. Μητρόπουλος» φιλοξενήθηκε παράσταση της μίνι όπερας του Λη Χόϊμπυ «Bon appétit!», μία «διαδραστική» σύμπραξη μουσικής και …ζαχαροπλαστικής. Ο μάλλον ελάσσων Αμερικανός συνθέτης (1926-2011) συνέθεσε αυτόν τον σύντομο -μετά βίας 20λεπτο- μουσικό μονόλογο/απαγγελία, με αφορμή τις τηλεοπτικές εκπομπές της διάσημης Αμερικανίδας σεφ Τζούλιας Τσάϊλντ, που ολοκληρώνονταν πάντοτε με την γνωστή έκφραση του τίτλου. Η δραστήρια ομάδα όπερας «The Medium Project» (σκηνοθεσία: Ράϊα Τσακηρίδη – μουσική διεύθυνση: Ανδρέας Τσελίκας) τον ανέβασαν με κέφι και σοβαρότητα.

Η ελαφριά, ευχάριστη αλλά κάπως αβαρής μουσική αποδόθηκε στην εκδοχή για φωνή και πιάνο χωρίς προβλήματα, εν προκειμένω από την πολυτελούς τίμπρου μεσόφωνο Μαρία Βλαχοπούλου (καλλιτέχνιδα που σπάνια έχει αξιοποιηθεί όσο θα έπρεπε και αξίζει με βάση τα σπάνια προσόντα της) και τον πιανίστα Δημήτρη Μαρίνο, πάντοτε καλά προετοιμασμένο και με σαφή αίσθηση ρυθμού και αφήγησης.

Η Βλαχοπούλου εντυπωσίασε και με τον σκηνικό της αέρα και την πειστική υπόκριση σε ένα μουσικογαστριμαργικό δρώμενο που έστησε με τη γνωστή φροντίδα της για την παραμικρή λεπτομέρεια -και μέσα σε ένα τέλεια εξοπλισμένο σκηνικό- η σκηνοθέτις. Βοηθό της -σε ..βωβό ρόλο!- είχε τον κορυφαίο Έλληνα ζαχαροπλάστη Στέλιο Παρλιάρο. Μετά το πέρας του λυρικού ορντέβρ, οι ρόλοι ανεστράφησαν και ο Παρλιάρος εκτέλεσε μίαν από τις πλέον κλασικές συνταγές του για κέϊκ σοκολάτας, έχοντας ως βοηθό την τραγουδίστρια και με τη συμμετοχή του κοινού, που είχε κατακλύσει τη μικρή αίθουσα του Μεγάρου. Μετά το τέλος της παράστασης δεν έλειψαν τα κάθε λογής φιλέματα, απόδειξη ότι, όπως και στη συγκεκριμένη όπερα, αληθινός σταρ ήταν ο ...σεφ! Εν προκειμένω, λοιπόν, στη φιλική αναμέτρηση μουσική – ζαχαροπλαστική, σημειώσατε …2!

Credit 2ης φωτογραφίας: Χάρης Ακριβιάδης