Επιτυχημένη αναβίωση της «Κάρμεν» με σπουδαίες πρωταγωνίστριες

Με απόλυτη επιτυχία και 4 sold out παραστάσεις της «Κάρμεν» του Μπιζέ έκλεισε τις προάλλες στο Ηρώδειο τη φετινή καλλιτεχνική περίοδο η Εθνική Λυρική Σκηνή, στην πρώτη της χρονιά υπό την διεύθυνση του Γιώργου Κουμεντάκη.

Επιτυχημένη αναβίωση της «Κάρμεν» με σπουδαίες πρωταγωνίστριες

Με απόλυτη επιτυχία και 4 sold out παραστάσεις της «Κάρμεν» του Μπιζέ έκλεισε τις προάλλες στο Ηρώδειο τη φετινή καλλιτεχνική περίοδο η Εθνική Λυρική Σκηνή, στην πρώτη της χρονιά υπό την διεύθυνση του Γιώργου Κουμεντάκη.

Αν η επιλογή επανάληψης της προπέρσινης παραγωγής του Στήβεν Λάνγκριτζ αντιβαίνει κάπως στη λογική του τι (πρέπει να) προτείνεται σε μία εξ ορισμού εφήμερη διοργάνωση -όπως εν προκειμένω τό Φεστιβάλ Αθηνών-, δικαιολογείται σίγουρα από την ανάγκη της -οικονομικά ακόμη ασφυκτιούσας, ας μην ξεχνούμε- Λυρικής για περιστολή δαπανών. Πολλώ δε μάλλον όταν συνοδεύθηκε από την έξυπνη κίνηση μετάκλησης δύο πρωτοκλασάτων ξένων τραγουδιστριών για τον επώνυμο ρόλο, μεταξύ των οποίων περιλαμβανόταν η πλέον περιζήτητη σήμερα παγκοσμίως ερμηνεύτριά του, Ανίτα Ρατσβελισβίλι.

Ανεξαρτήτως της άνισης επικοινωνιακής προβολής τους, η Ρατσβελισβίλι, κάτοχος ενός φλογερού ταμπεραμέντου, κυρίως όμως μιας γεμάτης και σπάνιας ηχοχρωματικής ομορφιάς φωνής, θεωρείται -δικαίως- μία από τις απολύτως κορυφαίες μεσοφώνους διεθνώς. Εύλογα, η παρουσία της λειτούργησε ως τυφώνας που σάρωσε τα πάντα στις τρεις παραστάσεις που έλαβε μέρος (παρακολουθήσαμε αυτήν της 31 Ιουλίου).

Έχοντας σαφή αντίληψη ενός ρόλου που την κατέστησε γνωστή εν μία νυκτί (το 2009 στη Σκάλα του Μιλάνου), η 34χρονη Γεωργιανή μέτζο διέπλασε, χωρίς υπερβολές και χυδαιότητες, με ισχυρή σκηνική παρουσία και φυσική κίνηση, το πορτρέτο μιας γήινης, λαϊκής ηρωίδας με έντονη προσωπικότητα και υπερηφάνια. Παρά την καταγωγή από την ευρωπαϊκή ανατολική μεθόριο, η φωνή δεν ηχεί καθόλου «σλάβικη», έστω και αν η τόσο κρίσιμη εκφορά της γαλλικής γλώσσας ήταν, βέβαια, αρτιότερη στο τραγούδι απ’ό,τι στην πρόζα. Αν προστεθεί ότι το τραγούδι της διέκρινε καλλιέπεια, ευγένεια και αποχρώσεις και ότι ο ρόλος χτίσθηκε έξυπνα ώστε να κορυφωθεί στην τελική σκηνή, η αποθέωση του κοινού στο τέλος ήταν απολύτως δικαιολογημένη.

Θα ήταν, πάντως, κρίμα να περάσει απαρατήρητη η δεύτερη Κάρμεν της επίσης διεθνώς διακεκριμένης Κέητ Ώλντριτς, που τραγούδησε μόνο στις 28 Ιουλίου. Παρά την περισσότερο σφιγμένη παρουσία, το λιγότερο σαγηνευτικό τίμπρο και μια φωνή μικρότερης έκτασης πλην καλοεστιασμένη, η 44χρονη Αμερικανίδα μεσόφωνος διέθετε εξίσου θερμές χαμηλές και αξιόπιστες ψηλές νότες, ομοίως καλή άρθρωση, κυρίως δε δική της προσωπικότητα. Η δική της καπνεργάτρια ήταν πιο αποστασιοποιημένη, πιο ανεξάρτητη, πιο femme fatale από αυτήν της ομολόγου της.

Είχε δε την τύχη να έχει έναν φερεγγυότερο παρτεναίρ στο πρόσωπο του Δημήτρη Πακσόγλου. Ο Έλληνας τενόρος εντυπωσίασε και πάλι με το πόσο καλά κατέχει κάθε πτυχή του ρόλου του Ντον Ζοζέ, φωτίζοντας ιδανικά τις συνεχείς μεταπτώσεις συναισθημάτων μεταξύ έρωτα, ζήλιας, αίσθησης του καθήκοντος, αφέλειας, παραίτησης, απελπισίας, οργής. Όταν η φωνή του ζεστάθηκε, η ικανοποίηση εκτάθηκε και πέραν της υπόκρισης. Αντίθετα, ο διασημότερος Τσέχος ομόλογός του Πάβελ Τσέρνοχ παραμένει ακόμη ένας από κάθε άποψη άγουρος δεκανέας. Η επιβλητική παρουσία και η ενδιαφέρουσα, υγιής σκούρα φωνή υπόσχονται πολλά, αλλά εξίσου πολλή δουλειά χρειάζεται να γίνει ως προς το ύφος του τραγουδιού, τη νοηματοδότηση του λόγου, το δραματικό ένστικτο. Όχι απρόσμενα, λοιπόν, η χημεία του δεύτερου ζεύγους υπήρξε εντελέστερη.

Επιτυχημένη αναβίωση της «Κάρμεν» με σπουδαίες πρωταγωνίστριες - εικόνα 1
Σκηνή από την Γ’ πράξη της «Κάρμεν» του Μπιζέ που παρουσίασε η Εθνική Λυρική Σκηνή στο Ηρώδειο (28/7): Ο Ντον Ζοζέ (Δημήτρης Πακσόγλου) απειλεί την Κάρμεν (Κέητ Ώλντριτς) ότι δεν θα ξεμπερδέψει εύκολα μαζί του, υπό τα βλέμματα των Ντανκάϊρε (Νίκος Κοτενίδης, αριστερά), Μικαέλλας (Μυρσίνη Μαργαρίτη) και Φρασκίτας (Δανάη Κοντόρα, άκρο δεξιά) ©Γεράσιμος Δομένικος

Γενικά, η δεύτερη διανομή υπήρξε πολύ περισσότερο ομοιογενής από την πρώτη, κάτι που προκαλεί απορίες ως προς τα κριτήρια επιλογής των υπευθύνων της ΕΛΣ. Πλην των δύο πρωταγωνιστριών και του Τσέρνοχ, στο σύνολό τους αυτές απαρτίζονταν από Έλληνες μονωδούς, οι οποίοι σε γενικές γραμμές απέδωσαν καλά τη γαλλική γλώσσα, παράγοντα καθοριστικό στο συγκεκριμένο λυρικό ρεπερτόριο, αλλά και στο αντιπροσωπευτικό δείγμα «κωμικής όπερας» (opéra comique) που αποτελεί η «Κάρμεν» με τις αυξημένες απαιτήσεις σε πρόζα. Η γλώσσα, βέβαια, δεν είναι το παν, καθώς εξίσου καίρια είναι το ύφος και η αισθητική του τραγουδιού.

Η β’ διανομή υπερίσχυσε και στους έτερους κεντρικούς ρόλους. Παρά την περισσότερο θολή προφορά της γαλλικής, η Μικαέλλα της υψιφώνου Μυρσίνης Μαργαρίτη κέρδισε, με τη γενναιοδωρία τραγουδιού και υπόκρισης, εύκολα τις εντυπώσεις από αυτήν, ωχρή, της Μαρίας Μητσοπούλου. Η εκλεκτή πρωταγωνίστρια και η ΕΛΣ οφείλουν να προβληματισθούν σοβαρά για τους ρόλους που (πρέπει να) της ανατίθενται… Ως Εσκαμίγιο, ο βαρύτονος Δημήτρης Τηλιακός υπήρξε καταφανώς επιβλητικότερος του μουσικοδραματικά άκεφου Διονύση Σούρμπη, μολονότι ουδείς τους διέθετε την τεσσιτούρα του ρόλου. Πέραν της αριστοκρατικής του παρουσίας, ο Τηλιακός ευχαρίστησε με το εκφραστικά αιχμηρό τραγούδι του (παρά το κάποιο φορτσάρισμα) και την φροντισμένη εκφορά του λόγου.

Σε ό,τι αφορά τους δευτεραγωνιστικούς ρόλους, ο Θουνίγα του μπάσου Πέτρου Μαγουλά ήταν φωνητικά και υποκριτικά πληρέστερος από αυτόν του Τάσου Αποστόλου, ο οποίος πρόβαλε μάλλον νωθρός, παρά την υποδειγματικότερη άρθρωση από το σύνολο της διανομής!

Από τα αλμοδοβαρικής έμπνευσης ζεύγη των συνοδοιπόρων της Κάρμεν, οι τσιγγάνες ήσαν καλύτερες από τους λαθρεμπόρους. Η σταθερά αξιόπιστη μεσόφωνος Άρτεμις Μπόγρη (Μερθέδες) πλαισιώθηκε από δύο αξιόλογες νέες υψιφώνους που ερμήνευσαν το ρόλο της Φρασκίτας, τις Χρύσα Μαλιαμάνη και Δανάη Κοντόρα, με την τελευταία να εντυπωσιάζει φωνητικά και υποκριτικά. Οι συνοδοιπόροι τους στην παρανομία έπρεπε να υπερβούν το σκόπελο της καρτουνίστικης σκηνοθετικής αντίληψης για τους ρόλους τους. Ο στιβαρός Ντανκάϊρε του βαρύτονου Νίκου Κοτενίδη είχε το μέτρο που δεν διέθετε αυτός του Χάρη Ανδριανού, ο οποίος, όμως, νοηματοδότησε πιο λαγαρά το λόγο, ενώ εξίσου άχρωμοι, ως Ρεμεντάδο, πρόβαλαν οι τενόροι Νίκος Στεφάνου και Χρήστος Κεχρής. Επαρκής ήταν ο Μοράλες του βαρύτονου Γιάννη Σελητσανιώτη.

Η μουσική διεύθυνση του Λουκά Καρυτινού -που διηύθυνε και πάλι χωρίς παρτιτούρα- είχε τη γνωστή σβελτάδα και αφηγηματική ρευστότητα, αλλά όχι και την προ διετίας συνοχή και ακρίβεια. Οπωσδήποτε, η απόδοση της Ορχήστρας της ΕΛΣ ήχησε καλύτερη στην παράσταση της 28 Ιουλίου απ’ό,τι σ’αυτήν της 31 Ιουλίου, η οποία στιγματίσθηκε από μία ανυπόφορη υγρασία που δυσκόλεψε αφάνταστα το έργο των μουσικών. Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει για τις καλαίσθητες παρεμβάσεις των πνευστών (Μαυρομάτης, Καραγιαννίδης, Παπαγιάννης, Μάνθιος, Ντακοβάνος, Ταμπούρης).

Καλές και κακές στιγμές (αρκετοί αποσυντονισμοί) εναλλάχθηκαν στο τραγούδι της Χορωδίας και της Παιδικής Χορωδίας της ΕΛΣ, που είχαν έγνοια περισσότερο για την -όχι εύκολη, ομολογουμένως- σκηνική τους παρουσία.

Επιτυχημένη αναβίωση της «Κάρμεν» με σπουδαίες πρωταγωνίστριες - εικόνα 2
Η πλανεύτρα τσιγγάνα Κάρμεν (Ανίτα Ρατσβελισβίλι) ξελογιάζει τον Ντον Ζοζέ (Πάβελ Τσέρνοχ) στο πανδοχείο του Λίλας Πάστια: στιγμιότυπο από την Β’ Πράξη της «Κάρμεν» του Μπιζέ (Εθνική Λυρική Σκηνή, Ηρώδειο, 31/7) ©Ανδρέας Σιμόπουλος

Τέλος, από σκηνοθετικής πλευράς, η εκ νέου παρακολούθηση της δουλειάς του Στήβεν Λάνγκριτζ επιβεβαίωσε την ευστοχία της πρότασής του αλλά και τα όρια της δραματουργικής της επεξεργασίας. Παρότι η στενόμακρη σκηνή του Ηρωδείου δεν ήταν η πλέον ενδεδειγμένη για να παραπέμπει στα πολιορκούμενα από μετανάστες ευρωπαϊκά θαλάσσια σύνορα, όπου τοποθετήθηκε η δράση, η σκληρή, συναισθηματικά ψυχρή θεώρηση του Βρετανού σκηνοθέτη με αφορμή το προσφυγικό, τη φτώχεια και την παρανομία ως παράγοντες γενεσιουργούς νέων Κάρμεν δεν στερήθηκε ενδιαφέροντος. Άμβλυνε, πάντως, την -κομβική στο συγκεκριμένο έργο- εστίαση στο πρόσωπο και τους συμβολισμούς του στο πεδίο της κάθε μορφής ελευθερίας, έλλειψη που υπογράμμισε και η ατελής θεατρική διδασκαλία του συνόλου της διανομής. Την προσοχή του θεατή τράβαγε, έτσι, διαρκώς η οπτικοποίηση της όλης παραγωγής (σκηνικά/κοστούμια, φωτισμοί, βιντεοπροβολές) και τα διάφορα σκηνοθετικά ευρήματα του Βρετανού σκηνοθέτη…

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Μουσική

O πρωτοποριακός γερμανικός θίασος Novoflot για πρώτη φορά στην Ελλάδα

Τα καινοτόμα έργα "Η όπερα #3 – Οι κομμένες σκηνές" και "Η όπερα #2 – Στα σχοινιά" θα παρουσιαστούν στο ΚΠΙΣΝ.

23/09/2022

Το Guitarte ensemble σε ένα "ρεμπέτικο ταξίδι" απ’ την Σμύρνη ως τον Πειραιά και την Αθήνα

Με όχημα τον ήχο της κιθάρας και videos με αφηγήσεις των μεγάλων ιστοριών του Ρεμπέτικου, το σύνολο μετατρέπει τη σκηνή του Lux Athens σε Καφέ Αμάν.

"Η καρδιά του Σοπέν θα χτυπήσει στο Ηρώδειο": Μια συναυλία για καλό σκοπό

Η συναυλία πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας και είναι αφιερωμένη στη μνήμη του Καθηγητή Καρδιολογίας Παύλου Κ. Τούτουζα.

Το "Ολύμπια" γράφει την επόμενη σελίδα της ιστορίας του

Μετά την επιτυχημένη περσινή επανεκκίνησή του Δημοτικού Μουσικού Θεάτρου "Μαρία Κάλλας", ο Ολιβιέ Ντεκότ ξεδιπλώνει τον ποικιλόμορφο προγραμματισμό του για την καλλιτεχνική περίοδο 2022-23.

Οι διεθνείς συναυλίες της εβδομάδας

Ετοιμαζόμαστε για μια μουσική εβδομάδα γεμάτη προγραμματικούς προβληματισμούς για γερούς λύτες.

Το "Πνευματικό Εμβατήριο" του Άγγελου Σικελιανού και τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη στην Εθνική Λυρική Σκηνή

Συνεχίζοντας η Εθνική Λυρική Σκηνή για δεύτερη χρονιά το αφιέρωμα στον διεθνώς αναγνωρισμένο Έλληνα συνθέτη, παρουσιάζει -στο πρώτο μέρος- το ορατόριό του Πνευματικό Εμβατήριο σε ποίηση Άγγελου Σικελιανού, καθώς και γνωστά και αγαπημένα τραγούδια του σε ποίηση επίσης μεγάλων Ελλήνων ποιητών, στο δεύτερο μέρος.

Αλκίνοος Ιωαννίδης: Γιόρτασε τα γενέθλιά του στο "Κατράκειο", μπροστά σε πιστό και ενθουσιώδες κοινό

Σε μια χορταστική συναυλία με δύο διαφορετικά μα αλληλοσυμπληρούμενα πρόσωπα, ευτύχησε να παίξει μπροστά σε κόσμο που έχει μεγαλώσει με τους δίσκους του, μα και σε νεότερους που δείχνουν να τον ακολουθούν σταθερά.