Ρεπορτάζ

To Soundscapes Landscapes / Ρίζωμα ΙΙ μας συστήνει την πραγματική Αθήνα

Μετά από την επιτυχημένη ψηφιακή χαρτογράφηση του Νέου Κόσμου, η καλλιτεχνική ομάδα Medea Electronique επιστρέφει με μία νέα έκδοση ηχητικής διαδρομής με τίτλο «Soundscapes Landscapes/ Ρίζωμα ΙΙ». Αυτήν την φορά, το δίκτυο αφηγήσεων απλώνεται στις γειτονιές του Ρουφ (Γκαζοχώρι, Κεραμεικός, Μεταξουργείο) με 30 καλλιτέχνες να αφήνουν το δικό τους ξεχωριστό αποτύπωμα ήχου πάνω στον χώρο. Περιπλανηθήκαμε σε όλους τους δρόμους της περιοχής και επιλέξαμε την καλύτερη διαδρομή για να γνωρίσετε τα μυστικά της πόλης. Από τον Άγγελο Κλάδη.

Το «Soundscapes Landscapes / Ρίζωμα ΙΙ» είναι μία real-time ηχητική περιήγηση στην Αθήνα, που δημιουργήθηκε από την καλλιτεχνική ομάδα Medea Electronique και «δεν έρχεται για να αντικαταστήσει κάποιο tour guide, αλλά περισσότερο για να λειτουργήσει σαν ένα συμπληρωματικό εργαλείο ξενάγησης στην πόλη», όπως μας εξηγεί το μέλος της ομάδας Μανώλης Μανουσάκης. Περισσότερες από 350 ηχογραφήσεις κινούνται ανάμεσα στην ηλεκτρονική μουσική, τις ιστορικές πληροφορίες, τα ηχοτοπία, τα ποιητικά κείμενα και τις αφηγήσεις, φανερώνοντας μία άλλη οπτική για όλα όσα βρίσκονταν εκεί αλλά δεν τα γνωρίζαμε.

Για να απολαύσετε την διαδρομή, το μόνο που χρειάζεται είναι να κατεβάσετε δωρεάν την εφαρμογή εδώ από κινητό ή tablet, να φορέσετε τα ακουστικά σας και να κάνετε μία βόλτα από τον Κεραμεικό μέχρι το Μεταξουργείο. Όσο περπατάτε, η εφαρμογή εντοπίζει τα βήματά σας και αυτόματα αλλάζουν οι ηχογραφήσεις, ανάλογα με την τοποθεσία σας. Μετά από την περιπλάνησή μας σε όλους τους δρόμους της περιοχής, επιλέξαμε μία διαδρομή μισής ώρας (2.5 χλμ) με έξι βασικά σημεία, που αποκαλύπτουν όλα όσα αγνοούσαμε για την πόλη που ζούμε.

Τι λέτε, λοιπόν, ξεκινάμε;

Ο χάρτης της διαδρομής μας

1. Είμαι ρίζωμα (κείμενο)

Με σημείο αφετηρίας τον υπόγειο σταθμό του Κεραμεικού, διαβαίνουμε σιγά-σιγά την οδό Βουτάδων για να φτάσουμε στο σημείο που η Ιερά Οδός συναντά την Πειραιώς. Αν και πρόκειται για καθημερινό σημείο προσπέλασης των περισσότερων Αθηναίων και ενώ κάτω από το έδαφος στεγάζεται ένα 24ωρο πενταόροφο πάρκινγκ, στην επιφάνεια υπάρχει ένα προσεγμένο, οργανωμένο και καθαρό -πλην όμως αρκετά έρημο και ανεκμετάλλευτο- πάρκο.

Βαδίζοντας στα πεζοδρομημένα δρομάκια, ατενίζουμε από την μία τον αρχαιολογικό χώρο και από την άλλη την πόλη, όσο ακούμε την επιμελήτρια της ομάδας Αγγελική Πούλου να μας μιλά για την ταυτότητα της διαδρομής. «Είμαι ρίζωμα. Ούτε αρχή, ούτε τέλος. Πάντα στην μέση. Από εκεί που ξεκινούν και τελειώνουν άπειρες σχέσεις.» Κάπως έτσι, βρισκόμαστε να ξεκινάμε μία ασυνήθιστη ξενάγηση, που στρέφει το βλέμμα στο παρελθόν και στο παρόν, στο ορατό και στο κρυφό… στο άχρονο αστικό πλέγμα δηλαδή που τα πάντα αλληλεπιδρούν.

© Κλεοπάτρα Κοραή
© Κλεοπάτρα Κοραή

2. Ορίζοντας γεγονότων (αυτοδιαχειριζόμενο στέκι καλλιτεχνών)

Συνεχίζοντας στην Πειραιώς -ή μάλλον στην Παναγή Τσαλδάρη μετά τη συνάντησή της με την Ιερά Οδό- μπαίνουμε αριστερά στο στενό της οδού Πλαταιών, όπου ακούμε από το app έναν παραδοσιακό θρακιώτικο ρυθμό μαζί το γνωστό ρεμπέτικο τραγούδι του Μάρκου Βαμβακάρη «Μαρόκο 78'» -και τα δύο σε live ηχογραφήσεις από νέους μουσικούς- που μας φέρνουν έναν εναλλακτικό, καλλιτεχνικό αέρα. Πρόκειται για εκτελέσεις από τον Ορίζοντα Γεγονότων, το αυτοδιαχειριζόμενο στέκι καλλιτεχνών στο Γκάζι που αριθμεί περισσότερα από 300 μέλη και έχει την δική του φιλοσοφία για την περιοχή…

«Η γειτονιά έχει ασκηθεί στην ανοχή. Είναι πολύ ενδιαφέρον να έχεις έναν χώρο όπου μπορούν να συμβιώσουν διαφορετικές κοινωνικές οντότητες, με δημιουργικότητα και ασφάλεια» εξηγεί ο Τζίμης, ο πρωτεργάτης αυτού του εγχειρήματος, σε μία βραδινή κουβέντα συνοδεία της μουσικής. Και δεν έχει άδικο. Στο Γκάζι βλέπουμε γκλάμουρ coffee-bars, φαντεζί νυχτερινά clubs, εναλλακτικά κρασάδικα, παραδοσιακά καφενεία, κοινωνικές κουζίνες, χιπστεράδικες ταράτσες, παραβατικότητα… όλα μαζί σε απόσταση λίγων μέτρων. Μια γειτονιά μικρών και μεγάλων θαυμάτων.

© Άγγελος Κλάδης
© Άγγελος Κλάδης

3. Το ελληνικό Chinatown (σημείο)

Μόλις φτάσουμε στην Αγησιλάου, αλλάζουμε πορεία και κατευθυνόμαστε προς τα δεξιά, όπου λίγα μέτρα παρακάτω συναντάμε την γωνιακή, νέο-ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, που χρονολογείται στα τέλη του 19ου αιώνα. Οι πένθιμοι ψαλμοί της Μεγάλης Παρασκευής με το επιτάφιο μοιρολόι «Ω γλυκύ μου έαρ» μας υποβάλλουν σε λυπηρούς αναστοχασμούς, μπροστά στην πλατεία με την μεγαλύτερη πιάτσα ναρκωτικών στην περιοχή.

Πίσω ακριβώς από τον ναό, ο δρόμος μάς οδηγεί σε έναν επίπεδο, αίθριο χώρο αρκετών τετραγωνικών ανάμεσα σε πολυόροφα κτίρια, που συνοδεύονται από μπόλικη δυσοσμία και αισθητική μητροπολιτικής εγκατάλειψης… Πρόκειται για την εμπορική συνοικία κινεζικών μαγαζιών, για το κτιριακό μπλοκ του ελληνικού Chinatown που συγκεντρώνει τα τελευταία χρόνια όλο το πολιτιστικό περιεχόμενο των ασιατών μεταναστών αυτής της χώρας. Μαγαζιά ρούχων, υποδημάτων, μικροεπίπλων αλλά και ταξιδιωτικά, λογιστικά γραφεία καθώς και τα γραφεία της εφημερίδας «China-Greece Times» βρίσκονται εκεί σε μια έκταση 17 οικοδομικών τετραγώνων και εξυπηρετούν (σχεδόν αποκλειστικά) την κοινότητα των ντόπιων μεταναστών.

© Άγγελος Κλάδης
© Άγγελος Κλάδης

4. Μουσουλμανική κοινότητα (κοινωνική ομάδα)

Αφήνουμε πίσω το κινέζικο εμπορικό κέντρο και ανηφορίζουμε την οδό Μαραθώνος μέχρι να βρούμε τη Μεγάλου Αλεξάνδρου στρίβοντας στη συνέχεια αριστερά. Περπαταμε ανάμεσα από τυπικές urban πολυκατοικίες, που έχουν μαραζώσει. Από όταν η βιομηχανική ζώνη έφυγε την περιοχή της οδού Πειραιώς και ξεκίνησε η μετακίνηση των κατοίκων προς τα προάστια στα 60s, η ζωή στον Κεραμεικό άρχισε να αποδυναμώνεται μέχρι που η συγκεκριμένη ανεκμετάλλευτη αστική «τρύπα» καλύφθηκε από τα ρεύματα μεταναστών των δύο τελευταίων δεκαετιών.

Όσο προχωράμε ακούμε τον Χασάν, έναν Έλληνα Μουσουλμάνο μετανάστη, να καταθέτει συγκινημένος την προσωπική του εμπειρία. «Εμένα μου άρεσε πολύ το σχολείο, αλλά η ανάγκη με έκανε να σταματήσω. Είχα χάσει τον πατέρα μου από πολύ μικρός και από 13 χρονών ξεκίνησα να δουλεύω. Δεν θέλω το παιδί μου να είναι σαν και μας!». Βλέπουμε δηλαδή μία γενιά μεταναστών που έχει βρει τις ρίζες της στο αστικό τοπίο, αλλά που πασχίζει ακόμη να συμβαδίσει με το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.

© John Aitken
© John Aitken

5. Άλλος Άνθρωπος (ομάδα κοινωνικής κουζίνας)

Μόλις συναντήσουμε την οδό Πλαταιών, στρίβουμε δεξιά και ανηφορίζουμε προς την πάροδο της Κωνσταντινουπόλεως, ακούγοντας τον Κωνσταντίνο να μας μιλάει για την φιλοσοφία του γύρω από την έννοια του φαγητού, ενώ στη συνέχεια μας μυεί στο σκεπτικό της κοινωνικής κουζίνας (ομάδα «Άλλος Άνθρωπος»), που ξέκίνησε εδώ και κάποια χρόνια. «Εμείς μαγειρεύουμε για εμάς και όποιος θέλει έρχεται και τρώει μαζί μας. Διαλέγουμε μέρη που υπάρχει ανάγκη και μαγειρεύουμε στον δρόμο. Το φαγητό είναι για όλους, είναι ένα όχημα αλληλεγγύης, σεβασμού και επικοινωνίας μεταξύ όλων των ανθρώπων».

Δεν πρόκειται για κάποιον φιλανθρωπικό οργανισμό ούτε για μία μη κερδοσκοπική οργάνωση, αλλά για μία πρωτοβουλία κατοίκων που θέλουν να δώσουν αγάπη και αλληλεγγύη στους συνανθρώπους τους. Μοιράζουν φαγητό πρωτίστως για να δημιουργήσουν μία δημόσια σφαίρα συνδιαλλαγής, πέρα από φυλετικές, ταξικές ή άλλες διακρίσεις.

© Άγγελος Κλάδης
© Άγγελος Κλάδης

6. Οίκοι ανοχής (σημείο)

Έχοντας κατεύθυνση προς την πλατεία Καραϊσκάκη, ακολουθούμε την Λεωφόρο Αθηνών (που αλλάζει σε Αχιλλέως σε εκείνο το σημείο) και συναντάμε στα δεξιά μας την αρχή της Γιατράκου, ενός από τους πεζοδρομημένους δρόμους του Μεταξουργείου που στεγάζει τους οίκους ανοχής της περιοχής. Ξεθωριασμένα σπίτια με φωσφοριζέ λάμπες πάνω από τις εξώπορτές τους στέκονται δίπλα-δίπλα σχεδόν παραταγμένα, μπλεγμένα με μία περίεργη δυσοσμία και μία κιτς αισθητική φθηνού αγοραίου έρωτα.

«Η δικιά μας η γυναίκα ξέρετε πώς λέγεται; Ιερόδουλος. Η δουλειά που κάνουμε είναι ιερή.» ξεκινά να αφηγείται μία επαγγελματίας εκδιδόμενη και μας βάζει απευθείας πίσω από τις πόρτες των οίκων ανοχής. «Το ζήτημα είναι ότι δεν νομιμοποιούνται αυτά τα σπίτια. Μπορεί εμείς να έχουμε χαρτιά και να είμαστε νόμιμες, όμως δεν μπορούμε να έχουμε κοινωνική ασφάλιση. Αν πάθουμε κάτι, είμαστε χαμένες». Οι ιερόδουλες στους ροζ δρόμους του Μεταξουργείου, όπως και αν σταθούμε απέναντί τους ιδεολογικά, όπως και αν τους αντιμετωπίζουν οι ντόπιοι της περιοχής, παραμένουν ένας υπαρκτός κοινωνικός μικρόκοσμος που πολλοί επιμένουν να αγνοούν. Έτσι, όσο προχωράμε προς τον σταθμό του μετρό, ανοίγουμε -ίσως για πρώτη φορά- τα αυτιά μας για να αφουγκραστούμε αυτούς τους ανθρώπους.

© Άγγελος Κλάδης
© Άγγελος Κλάδης

Tip #1

Ακολουθήστε την προτεινόμενη διαδρομή κατά προτίμηση μόνοι σας. Βυθιστείτε στις ηχητικές πληροφορίες, χωρίς περισπασμούς.

Tip #2

Σε περίπτωση που δεν είναι εφικτό να περπατήσετε την διαδρομή, μπορείτε να αναζητήσετε τα περισσότερα ηχητικά αποσπάσματα διαδικτυακά εδώ.

Tip #3

Η εφαρμογή σας δίνει την δυνατότητα να διαμορφώσετε την δική σας διαδρομή, ηχητικά και γραφιστικά, οπουδήποτε επιθυμείτε. Οπότε μην διστάσετε να πειραματιστείτε!

Σχετικά Θέματα