Ρεπορτάζ

Τα απελευθερωμένα γλυπτά του Ζογγολόπουλου μιλούν για το δικαίωμα όλων στην τέχνη

Από -

Βρεθήκαμε στη συνέντευξη Τύπου για την πρώτη έκθεση που αφιερώνεται αποκλειστικά στη δημόσια γλυπτική του εμβληματικού Ζογγολόπουλου και φιλοξενείται στο Κέντρο Πολιτισμού – Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος».
Βρεθήκαμε στη συνέντευξη Τύπου για την πρώτη έκθεση που αφιερώνεται αποκλειστικά στη δημόσια γλυπτική του εμβληματικού Ζογγολόπουλου και φιλοξενείται στο Κέντρο Πολιτισμού – Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος».

Αν η επιτυχία ενός δημόσιου έργου τέχνης κρίνεται από το πόσο θα το αγκαλιάσει ο κόσμος, ο Ζογγολόπουλος ανήκει στις λίγες περιπτώσεις Ελλήνων δημιουργών που το κατάφεραν. Οι περίφημες «Ομπρέλες» που κοσμούν από το ’97 την παραλία της Θεσσαλονίκης είναι πλέον ένα από τα αξιοζήλευτα σημεία αναφοράς για τη συμπρωτεύουσα, ένα μέρος που μετρά άπειρα φωτογραφικά κλικ, αμέτρητα ραντεβού και πόσα ακόμα τουριστικά μικροπράγματα που το απεικονίζουν με κάθε πιθανό τρόπο. Βέβαια, ο δρόμος του μεγάλου γλύπτη στο δημόσιο χώρο δεν ήταν πάντα εύκολος. Τουναντίον. Τολμηρός και πειραματικός, ο Γιώργος Ζογγολόπουλος δοκίμαζε συνεχώς τα όρια της εποχής του, ρίσκαρε με την αφαιρετική πρωτοπορία στα γλυπτά που του ανέθεταν και ταρακουνούσε το βλέμμα του θεατή-περαστικού – πάντα σε οργανικό διάλογο με το χώρο που απευθυνόταν.

«Ήταν 29 Ιουνίου του 2011 όταν ήρθαμε σε αυτόν ακριβώς τον τόπο για να παρακολουθήσουμε την παρουσίαση των αρχιτεκτονικών σχεδίων του Ρένζο Πιάνο», ανέφερε ο Νίκος Θεοδωρίδης, πρόεδρος του Ιδρύματος Γεωργίου Ζογγολόπουλου στη συνέντευξη Τύπου της περασμένης Τρίτης. «Είδαμε πως πρόκειται για τη σημαντικότερη παρέμβαση στο αστικό τοπίο της Αθήνας^ αρχίσαμε, λοιπόν, να ονειρευόμαστε ποια έργα του Ζογγολόπουλου θα μπορούσαν να τοποθετηθούν εδώ». Ύστερα από επτάμισι χρόνια ακριβώς, ο Ζογγολόπουλος γίνεται ο επίτιμος καλεσμένος του Κέντρου Πολιτισμού. Σε συνεργασία με το ομώνυμο ίδρυμα του καλλιτέχνη, το «Γιώργος Ζογγολόπουλος: Το όραμα μιας δημόσιας γλυπτικής» είναι η πρώτη έκθεση που αφιερώνεται αποκλειστικά στη δημόσια γλυπτική του Ζογγολόπουλου: είκοσι γλυπτά, μαζί με μακέτες και παράλληλο πληροφοριακό υλικό, συγκεντρώνονται και δίνουν τη σπίθα για να αναλογιστούμε το έργο ενός μεγάλου καλλιτέχνη του περασμένου αιώνα, αλλά και τη σημασία της δημόσιας τέχνης εν γένει

banner

«Η έννοια του αρχιτεκτονικού κανάβου, η οποία διατρέχει όλο το κτίριο του Νιάρχου με επαναλαμβανόμενα μοτίβα, ισχύει και στην έκθεση που φτιάξαμε, τόσο συνολικά όσο και σε κάθε έργο ξεχωριστά», τόνισε ο Άγγελος Μωρέτης, γενικός διευθυντής του Ιδρύματος Γεωργίου Ζογγολόπουλου. Αν δει κανείς από ψιλά τα έξι πρώτα μεγάλης κλίμακας γλυπτά που υποδέχονται τον επισκέπτη στην Αγορά, γρήγορα το καταλαβαίνει. Τοποθετημένα σε ακριβή απόσταση μεταξύ τους (ανάλογη με το εμβαδόν που έχουν τα πλακάκια του δαπέδου), τα έργα μοιάζουν να στήνουν ένα ιδιόμορφο χορό γύρω από τέσσερα κενά βάθρα και τις σκιές των γλυπτών που υπαινίσσονται. Είναι το Μνημείο του Ζαλόγγου με τις δυσθεώρητες Σουλιώτισσες πιασμένες χέρι-χέρι να διαγράφονται στο πάτωμα –σύμφωνα με τη σκιά που σχηματίζει το πραγματικό γλυπτό όταν ο ήλιος βρίσκεται σε ύψος 45 μοιρών–, ενώ κυκλικά στέκονται μερικά από τα σημαντικότερα γλυπτά του καλλιτέχνη, που σίγουρα είναι γνώριμα στον επισκέπτη: το κονστρουκτιβιστικό «Cor-ten» που σήκωσε θύελλα αντιδράσεων όταν το ’66 τοποθετήθηκε στη Δ.Ε.Θ., το υδροκινητικό «Πεντάκυκλο» (2001) που (δυστυχώς) στέκει ανενεργό στην Ομόνοια και οι «Ολυμπιακοί Κύκλοι» (2001) που βρίσκονται στο Διεθνή Αερολιμένα, μεταξύ άλλων.

Τολμηρός και πειραματικός, ο Γιώργος Ζογγολόπουλος δοκίμαζε συνεχώς τα όρια της εποχής του, ρίσκαρε με την αφαιρετική πρωτοπορία στα γλυπτά που του ανέθεταν και ταρακουνούσε το βλέμμα του θεατή-περαστικού – πάντα σε οργανικό διάλογο με το χώρο που απευθυνόταν.

Ύστερα από μία στάση στην άλλη πλευρά του κτιρίου, στην Πίσω Αγορά, όπου ακόμα δυο μεγάλα δέντρα-γλυπτά αναδεικνύουν την πολύτροπη γλώσσα του Ζογγολόπουλου στο μοντερνισμό και την αφαίρεση, ο δρόμος οδηγεί στον τέταρτο όροφο της Εθνικής Βιβλιοθήκης Ελλάδος. Εκεί, ο κόσμος πίσω από τα δημόσια έργα ανοίγεται. Ξεκινώντας από την επιφάνεια του μικροσκοπικού του ατελιέ στο Ψυχικό, η έκθεση ακολουθά χρονολογικά (με λίγες εξαιρέσεις) τα πιο τρανταχτά project που ανέλαβε. Με οδηγό τα μικρότερα γλυπτά που έφτιαχνε στο εργαστήριό του πριν προχωρήσει στο τελικό μέγεθος, καθώς και σχετικό υλικό (από σχέδια, αρχεία και κατασκευές μέχρι μακέτες, βίντεο και VR αναπαραστάσεις) βλέπουμε τον Ζάλογγο και το όραμα ενός τόσο μεγάλου μνημείου (εξίμισι χιλιάδες λαξευμένα κομμάτια παρακαλώ!), το χρονικό με την Ομόνοια και την τελική έκβαση, την περίπτωση με τις υδροκινητικές «Ομπρέλες», την υπερβατική απόπειρα στο Tel – Néant που φιλοξενείται στο Μέγαρο του ΟΤΕ.

«Από την πρώτη επαφή μας με το Ίδρυμα Ζογγολόπουλου ενάμιση χρόνο πριν, συμφωνήσαμε σε ένα πρόγραμμα που στη βάση του θα είναι εκπαιδευτικό και λιγότερο εκθεσιακό», είπε η Μίλυ Πασχάλη, καλλιτεχνική διευθύντρια του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Ακολουθώντας το πάγιο όραμα του Ζογγολόπουλου στον εκδημοκρατισμό της τέχνης, το αφιέρωμα δίνει αρκετές αφορμές στους επισκέπτες να έρθουν κοντά στη δημόσια γλυπτική με δωρεάν δράσεις. Είτε στο πρακτικό κομμάτι, μέσα από διαφορετικά εργαστήρια για μικρούς και μεγάλους (αρχιτεκτονικής, κατασκευής με πηλό, απόδοσης κίνησης), είτε στο θεωρητικό με αντίστοιχα ενδιαφέρουσες ομιλίες, το βασικό μήνυμα είναι πως η τέχνη είναι κάτι που αφορά όλους μας – ως αποδέκτες ή εν δυνάμει πομπούς.

«Πιστεύουμε στη διαρκή μεταμόρφωση όχι μόνο της τέχνης αλλά και της αισθητικής του κοινού», έγραφε ο ίδιος ο Ζογγολόπουλος εξήντα χρόνια πίσω, «και ελπίζουμε ότι θα γίνει κάποτε νοητή η ανάγκη μιας θαρραλέας προσπάθειας από τους πνευματικούς ανθρώπους της χώρας ώστε το μήνυμα της αφηρημένης τέχνης να φτάσει όχι μόνο στις διακοσμήσεις δημοσίων χώρων, πινακοθήκες και μνημεία αλλά μέχρι το θρανίο του δημοτικού σχολείου, που αποτελεί ένα από τα τρυφερά σημεία του πολιτισμού μας». Το πρώτο ερώτημα που σήμερα προκύπτει είναι, εφόσον μαζί με τις αισθητικές αλλάζουν και οι ανάγκες του κοινού, ποια δημόσια τέχνη θέλουμε και ποια τελικά χρειαζόμαστε;

i Κέντρο Πολιτισμού – Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος» | Έως 31/5 | Δευτ.-Κυρ.: 9 π.μ.-5 μ.μ. | Είσοδος ελεύθερη | Περισσότερες πληροφορίες εδώ | © φωτογραφιών: SNFCC/ Ελπιδοφόρος Παππάς

Αναλυτικές πληροφορίες από τον οδηγό

Σχετικά Θέματα