Συνέντευξη: Σοφία Ντώνα

Δώστε μας πίσω τη Στοά Μπρόντγουαιη!

Από -

Από τις 11 ως τις 19 Ιουνίου η εμβληματική στοά του αθηναϊκού κέντρου που βρίσκεται σε παρακμή επανενεργοποιείται μέσα από ένα εικαστικό project - παραγωγή του Goethe-Institut της Αθήνας σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Bauhaus της Βαϊμάρης. Η επιμελήτρια μας το συστήνει.  

Πώς ξεκίνησε η ιδέα για το project “Ανταλλαγή στη στοά Μπρόντγουαιη”;  
Η ιδέα του project προέκυψε από το έργο “Twinning towns: Leipzig Detroit” (2010) και τη σχετική έρευνα που πραγματοποίησα ανάμεσα στις δυο αυτές πόλεις (Λειψία και Ντιτρόιτ) και το οποίο σχετίζεται με την συμβολική αδελφοποίηση, κτιρίων, χώρων, τόπων σε γεωγραφικά απομακρυσμένες πόλεις που διέπονται από κοινές συνθήκες και καταστάσεις, όπως η εγκατάλειψη. Επιστρέφοντας στην Αθήνα από τις δύο αυτές πόλεις και κάτω από τις νέες συνθήκες της οικονομικής κρίσης παρατήρησα χώρους που ολοένα αφήνονται σε μια ενδιάμεση συνθήκη αυτή της μη χρήσης, όπως η στοά και το κινηματοθέατρο Μπρόντγουαιη. Η «ανταλλαγή» σε αυτό το εγχείρημα παραπέμπει στη συνάντηση, τη σύνδεση και την επικοινωνία ανθρώπων μέσα από την ενεργοποίηση της στοάς και του κινηματοθεάτρου, αλλά και στη συμβολική σύνδεσή του με άλλα κτίρια που βρίσκονται σε παρόμοια κατάσταση, όπως για παράδειγμα ο κινηματογράφος Broadway Kino στο Βερολίνο (σε μια μικρή στοά στην οδό Tauntzien), ένας από τους παλιότερους κινηματογράφους της πόλης που έκλεισε τον Ιούλιο του 2011.

Στη σημερινή συγκυρία η ενεργοποίηση ενός τέτοιου δημόσιου χώρου αποκτά επιπλέον σημασία; 
Στη σημερινή συγκυρία κατά την οποία πάρα πολλοί χώροι μένουν άδειοι και συζητιέται η εκποίησή τους από «ξένους» επιχειρηματίες, είναι σημαντική κατά τη  γνώμη μου η πρωτοβουλία των καλλιτεχνών, αρχιτεκτόνων αλλά και κατοίκων να ενεργοποιούν χώρους της πόλης που βρίσκονται σε αυτή την ενδιάμεση κατάσταση. Έχουν ήδη προκύψει νέοι εναλλακτικοί τρόποι ενεργοποίησης τέτοιων χώρων, μέσα από διακανονισμούς που αφορούν για παράδειγμα την ανακαίνισή τους σε αντάλλαγμα με το ενοίκιό τους. Η εφήμερη επαναλειτουργία του Μπρόντγουαιη πάντως στοχεύει και στη συνειδητοποίηση της πραγματικότητας γύρω μας μέσα από την ανάδειξη του κτιρίου ως έχει και όχι σε μια ανακαινισμένη μορφή του. Η ταινία «Αθήναι» της Εύας Στεφανή που θα προβληθεί στα πλαίσια του project ενεργοποιώντας το θερινό σινεμά, ανήκει στον κινηματογράφο της παρατήρησης και της ανάδειξης αυτής της πραγματικότητας. 

Σε τι κατάσταση είναι σήμερα η στοά και ποιά είναι η συμβολική της διάσταση στην περιοχή αλλά και γενικά για τους Αθηναίους; 
Η Στοά Μπρόντγουαιη παραμένει μια από τις ιστορικές στοές της Αθήνας και το κινηματοθέατρο έχει χαρακτηριστεί ιστορικά διατηρητέο μνημείο, διότι αποτέλεσε σημείο πολιτιστικής δραστηριότητας και ψυχαγωγίας πολλών των κατοίκων του λεκανοπεδίου. Επίσης έχει αναπόσπαστα συνδεθεί με την κοινωνική ζωή των κατοίκων της περιοχής, αλλά και της Αθήνας γενικότερα επί σειρά ετών. Το κτίριο Μπρόντγουαιη χτίστηκε για να στεγάσει αίθουσες ψυχαγωγίας (δυο κινηματογράφους, δύο θέατρα, κέντρο διασκέδασης). Ο χειμερινός κινηματογράφος βρίσκεται σε όροφο, ενώ ο θερινός κινηματογράφος στην ταράτσα του κτιρίου.
Σήμερα πολλοί από τους χώρους της στοάς είναι άδειοι και οι δυο κινηματογράφοι έχουν κλείσει. Λειτουργούν τα δύο θέατρα του κτιρίου (το θέατρο Κάτια Δανδουλάκη και το θέατρο Μπρόντγουαιη), ένα καφέ, ένα βιβλιοπωλείο και κάποια καταστήματα.
Η γύρω περιοχή έχει αρχίσει τα τελευταία χρόνια να αποτελεί τόπο συνάντησης πολλών ανθρώπων των εικαστικών τεχνών λόγω των γκαλερί που λειτουργούν στην περιοχή. Επίσης ένας από τους πιο σημαντικούς αυτοδιαχειριζόμενους χώρους της πόλης είναι η Αγορά της Κυψέλης πάνω στη Φωκίωνος Νέγρη.

Από τι θα αποτελείται ο κύριος κορμός του project; 
Ο χώρος της στοάς θα μετατραπεί σε εργαστήριο για τους καλλιτέχνες κατά τη διάρκεια των 9 ημερών. Μια σειρά από τραπέζια θα στηθούν στο χώρο της στοάς ενώ παράλληλα θα ανοίξουν κάποια από τα καταστήματα για να λειτουργήσουν ως χώροι εργαστηρίου, ομιλιών και παρουσίασης των έργων. Για παράδειγμα μια από τους καλλιτέχνες η Θάλεια Ραυτοπούλου, θα επαναλειτουργήσει ένα από τα καταστήματα ως χώρο «μεταποιήσεων έργων τέχνης». Η παρουσίαση των έργων του εργαστηρίου θα γίνει 18 και 19 Ιουνίου. Παράλληλα με το εργαστήριο θα λάβουν χώρα προβολές ομιλίες και δράσεις. Η ομάδα comicdom θα παρουσιάσει στη τοά καλλιτέχνες που θα μιλήσουν για τη σχέση των κόμικ με το αστικό περιβάλλον και τον τρόπο απεικόνισής του. Επίσης στη μεγάλη οθόνη της ταράτσας και σε συνδιαλλαγή με το αστικό τοπίο θα προβληθεί το έργο του Δημήτρη Παπαιωάννου ΜΕΣΑ, ενώ την τελευταία ημέρα το θερινό σινεμά θα μετατραπεί σε σκηνή στην οποία θα παίξουν οι Mini Maximum και οι My wet Calvin. Από το πρωί μέχρι το μεσημέρι λειτουργεί ο σκιασμένος χώρο της στοάς, αργά το απόγευμα τα δρώμενα μεταφέρονται στον ελαφρά στεγασμένο χώρο του φουαγιέ-μπαρ της ταράτσας και με τη δύση του ηλίου οι δράσεις περνάνε στο θερινό σινεμά.

Εσύ προσωπικά πώς βλέπεις τη σημερινή Αθήνα; Ποιό είναι το βασικό στοίχημα για τους αρχιτέκτονες/ πολιτεία; 
Στις παρούσες συνθήκες η πόλη της Αθήνας αλλάζει διαρκώς και πολλοί χώροι τις αδειάζουν, αλλάζουν χρήσεις, υπάρχει δηλαδή μια αλλαγή του αστικού τοπίου που συνειδητοποιούμε ξαφνικά, καθώς διασχίζουμε για παράδειγμα την Πατησίων και βλέπουμε τα ενοικιαστήρια το ένα μετά το άλλο, ή κολλημένα στις κολώνες διαφημιστικά flyers για μετανάστευση στην Αυστραλία. Σε αυτές τις συνθήκες η αρχιτεκτονική και η τέχνη οφείλει να ασχολείται με θέματα που αφορούν τα κοινά, τη διαχείριση χώρων, την πολιτική και τη δημόσια σφαίρα. Οι συνελεύσεις των διάφορων περιοχών της Αθήνας που ενεργοποιούν χώρους όπως τα παλιά θυρωρεία ή άδεια καταστήματα, είναι κι αυτές ένα είδος αρχιτεκτονικής δράσης. Το project εστιάζει σε καλλιτέχνες και αρχιτέκτονες που ασχολούνται κυρίως με ζητήματα που αφορούν το δημόσιο χώρο και λόγο. 

Πώς ανταποκρίθηκαν οι ξένοι καλλιτέχνες στην πρόσκληση; 
Η Ελλάδα της κρίσης αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος. Οι καλλιτέχνες από τη σχολή του Μπαουχαους που προέρχονται από διάφορες χώρες του κόσμου (Κίνα, Νότια Κορέα, Ιράν, Ιρλανδία, Καναδά κ.α.) είναι ενημερωμένοι και παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στην Ελλάδα και πολλά από τα γεγονότα που διαδραματίζονται εδώ καθώς και η συνδιαλλαγή τους με τους έλληνες καλλιτέχνες θα διαμορφώσουν το τελικό τους έργο.

Ποιά είναι η γνώμη σου για την τοπική εικαστική σκηνή; Πιστεύεις ότι λείπουν αντίστοιχα projects;  

Στην τοπική εικαστική σκηνή υπάρχουν πολλές ομάδες που έργα και δράσεις τους αφορούν τον ενδιάμεσο χώρο μεταξύ αρχιτεκτονικής και τέχνης, όπως είναι η ομάδα αστικό κενό, η ομάδα errands και άλλες, οι οποίες αποτελούνται από εικαστικούς καλλιτέχνες και αρχιτέκτονες και πραγματοποιούν παρεμβάσεις στο δημόσιο χώρο. Επίσης η πρόσφατη ενεργοποίηση του Θεάτρου Εμπρός από την Κίνηση Μαβίλη (θέατρο-παραστατικές τέχνες), θα παρουσιαστεί στο Μπρόντγουαιη στις 16 Ιουνίου, στα πλαίσια μιας ανταλλαγής χώρων της πόλης.

Η Σοφία Ντώνα (Αθήνα 1981) σπούδασε αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και συνέχισε στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Τέχνη στο δημόσιο χώρο» του πανεπιστημίου Bauhaus στη Βαϊμάρη. Έχει βραβευτεί με το ετήσιο βραβείο DAAD για τον καλύτερο ξένο φοιτητή στο Bauhaus(2010), και με έπαινο στα αρχιτεκτονικά βραβεία ΣΑΔΑΣ (2010) για το σχεδιασμό και την υλοποίηση του έργου «Εξοχική κατοικία στον Άγιο Νικόλαο, Μάνη». Δίδαξε αρχιτεκτονικό σχεδιασμό στο πανεπιστήμιο του Darkhan, (Μογγολία 2005). Έχει πραγματοποιήσει έργα στην περιοχή μεταξύ αρχιτεκτονικής και τέχνης, σε πόλεις όπως η Λειψία, το Σικάγο, το Ντιτρόιτ και η Πίζα. Είναι μέλος της ομάδας Errands με την οποία έχει συμμετάσχει σε εκθέσεις όπως η 2η Μπιενάλε της Αθήνας και 7η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής του Σάο Πάολο. Είναι υποψήφια διδάκτωρ στο τμήμα αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και η έρευνά της αφορά τη συμβολική αδελφοποίηση απομακρυσμένων τόπων όπως η Λειψία και το Ντιτρόιτ.