Συνέντευξη

Πώς φαντάζονται οι εικαστικοί το μέλλον των πόλεων;

Από -

Σε ένα εργαστήριο ουτοπικών και δυστοπικών σεναρίων για το μέλλον μεταμορφώνεται η Διπλάρειος Σχολή στο πλαίσιο της έκθεσης Tomorrows, που σχεδίασε η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, και διαρκεί από τις 16 Μαΐου ως τις 16 Ιουλίου.

Tobias Revell, New Mumbai, 2012
Tobias Revell, New Mumbai, 2012

H Στέγη καλεί εικαστικούς, αρχιτέκτονες και designers που πλάθουν διαφορετικές ιστορίες για το μέλλον των πόλεων. Ζητήσαμε από τη Δάφνη Δραγώνα που επιμελείται την έκθεση μαζί με τον Πάνο Δραγώνα να επιλέξει μερικά από τα έργα που αντιπροσωπεύουν διαφορετικές κατευθύνσεις της έκθεσης.

Κωνσταντίνος Δοξιάδης, Οικουμενόπολη

Στις αρχές της δεκαετίας του ‘60 ο Έλληνας αρχιτέκτονας και πολεοδόμος Κωνσταντίνος Δοξιάδης εισήγαγε τον όρο Οικουμενόπολη για να περιγράψει μία πόλη που έως τον 22ο αιώνα θα καταλάμβανε προοδευτικά ολόκληρο τον κατοικήσιμο πλανήτη. Σαν ένας εξελισσόμενος οργανισμός και ένα ζωντανό δίκτυο, η πόλη αυτή θα μεγάλωνε διαρκώς και αποφασιστικό ρόλο στην ανάπτυξη της θα έπαιζε η σχέση και ισορροπία μεταξύ πέντε θεμελιωδών στοιχείων. Η “φύση”, τα “κελύφη”, τα “δίκτυα”, η “κοινωνία” και ο “άνθρωπος”, τα στοιχεία της περίφημης Οικιστικής του Δοξιάδη θα εξασφάλιζαν τη βελτίωση των συνθηκών ζωής αλλά και μια ανάπτυξη δίχως συνέπειες για το φυσικό περιβάλλον.

Η Οικουμενόπολη (1959-1974), το έργο ζωής του οραματιστή Δοξιάδη είναι το πρώτο έργο που συναντά ο επισκέπτης στην έκθεση Tomorrows, μια έκθεση που φιλοξενεί έργα σύγχρονων, κυρίως, εικαστικών, αρχιτεκτόνων και designers που εστιάζουν στο μέλλον. Η πλανητική αυτή πόλη στην αρχή της διαδρομής και της αφήγησης γίνεται αφορμή για να ξανα-επισκευθούμε προσδοκίες του παρελθόντος, και να δούμε πώς αυτές μετασχηματίζονται, ανατρέπονται και αλλάζουν μέσα από τις προκλήσεις που αφορούν στη σχέση του ανθρώπου με τη φύση αλλά και την τεχνολογία.

banner

Design Earth, Geographic Leviathan

Οι αρχιτέκτονες και designers Design Earth στο έργο τους Geographic Leviathan  (2016) εστιάζουν σε περιβάλλοντα μετα-φύσης. Με μία σειρά σχεδίων και ένα light-box, μελετούν την επίδραση της συνεχούς εξάπλωσης των πόλεων στο φυσικό περιβάλλον και κάνουν υποθέσεις για τους μελλοντικούς τρόπους διαχείρισης των προβλημάτων που προκύπτουν. Οι δίνες απορριμάτων που καταλήγουν στη θάλασσα, η οξίνιση των θαλάσσιων υδάτων και η υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων είναι, για παράδειγμα, κάποια από τα στοιχεία που θίγονται και στα οποία απαντήσεις δίνονται μέσα από μία “Διεθνή Αρχή των Θαλάσσιων Βυθών”, θαλάσσιους χώρους υγειονομικής ταφής και ψάρια ρομπότ… Με αναφορές στο βαθύ γεωλογικό χρόνο Γης, το έργο δημιουργεί ερωτήματα για το αν είναι η φύση ή ο άνθρωπος που έχει τον τελευταίο και καθοριστικό λόγο.

Emma Charles, White Mountain

Η εικαστικός Emma Charles στο μυθοπλαστικό ντοκιμαντέρ White Mountain (2016) αφηγείται μια ιστορία με αφορμή ένα από τα πιο πολυσυζητήμενα κέντρα δεδομένων των τελευταίων ετών. Το Pionen που επανασχεδιάστηκε το 2008 είναι ένα τέως οχυρό πολιτικής άμυνας από την περίοδο του ψυχρού πολέμου, που βρίσκεται καλά προστατευμένο στα Λευκά Όρη της Στοκχόλμης. Το βίντεο μας ξεναγεί στον ασφαλή αυτό χώρο που αρχικά κατασκευάστηκε να αντέξει βόμβες υδρογόνου και ταυτόχρονα αποκαλύπτει την υλικότητα των υποδομών όπου αποθηκεύονται τα δεδομένα σήμερα. Το αστικό περιβάλλον που κάθε τόσο εμφανίζεται στο βίντεο δημιουργεί συνειρμούς για την αθέατη πλευρά των αυριανών έξυπνων πόλων. Το βίντεο φέρνει, κατά τη γνώμη μας, στην επιφάνεια ένα ιδιαιτέρως επίκαιρο ερώτημα. Είναι τα δεδομένα ό,τι πιο πολύτιμο έχουμε για το παρόν και το μέλλον, αυτό που πρέπει να προστατευθεί καλύτερα από οτιδήποτε άλλο;

Τάκης Χ. Ζενέτος, Ηλεκτρονική Πολεοδομία

Το ιστορικό έργο Ηλεκτρονική Πολεοδομία (1952-1971) του Τάκη Χ. Ζενετου έρχεται σε διάλογο με τα έργα που αφορούν σύγχρονα δίκτυα και υποδομές. Πρωτότυπες μακέτες, σχέδια και σημειώσεις του Ζενέτου παρουσιάζουν τη συστηματική έρευνα του πρωτοπόρου αρχιτέκτονα για τις αλλαγές που θα έφερναν στο μέλλον οι εφαρμογές της «τηλε-διεκπεραίωσης», της «τηλε-εργασίας» και της «τηλε-εξυπηρέτησης». Μπορεί κανείς να μελετήσει τη δικτυωματική υποδομή που οραματιζόταν, η οποία θα περιείχε κατακόρυφες κηπουπόλεις αλλά και κυψέλες “τηλε-διεργασιών”. Το εμβληματικό και πολυσυζητημένο αυτό έργο προσφέρει το έδαφος για να αναλογιστεί κανείς πως εξελίχτηκαν οι σύγχρονες πόλεις και πως μετασχηματίστηκαν τα σενάρια για το μέλλον σήμερα, σε μία εποχή όπου οι αλγόριθμοι, τα έξυπνα συστήματα και η τεχνητή νοημοσύνη έρχονται να παίξουν ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο.  

Liam Young, Tomorrow’s Storeys

O αρχιτέκτονας Liam Young στη δικάναλη συγχρονισμένη βίντεο εγκατάσταση Tomorrow’s Storeys  (2017) προσκαλεί το κοινό σε μια περιήγηση ενός αυριανού έξυπνου κτηρίου, μιας πολυκατοικίας στο κέντρο της Αθήνας. Το έργο, που αποτελεί τη μεγάλη νέα παραγωγή της έκθεσης, είναι αποτέλεσμα ενός εργαστηρίου που προηγήθηκε το Μάρτιο, όταν μια ομάδα συγγραφέων, αρχιτεκτόνων και εικαστικών (Leigh Alexander, James Bridle, Μαρίνα Γιώτη, Πάνος Δραγώνας, Ιωάννα Μπουραζοπούλου, Bruce Sterling) συναντήθηκε για να παράξει τις ιστορίες, το σενάριο του έργου.

Οι διάλογοι που προκύπτουν από τις ιστορίες αυτές ζωντανεύουν την μελλοντική αυτή πολυκατοικία, καταγράφοντας αναπάντεχες αντιπαραθέσεις και προβλήματα της καθημερινής ζωής του μέλλοντος. Πόσο εύκολο είναι, αλήθεια, να φανταστούμε τη διαμόρφωση και λειτουργία ενός έξυπνου κτιρίου σε μια πόλη συχνά δυσλειτουργική που πλήττεται από την κρίση; Η πολυκατοικία του βίντεο απεικονίζει μια νέα πιθανή μορφή οργάνωσης όπου τα κτήρια αναδιαμορφώνονται συνεχώς όπως μια σελίδα του Facebook. Τίποτα δεν είναι σταθερό και μόνιμο καθώς όλα βρίσκονται υπό τη διαδικασία αλγορίθμων αλλά δεν υπάρχει και τίποτα στο οποίο οι κάτοικοι δεν ενδέχεται να αντισταθούν ή να αξιοποιήσουν με παράδοξο τρόπο.

Pinar Yoldas, KITTY AI

Η εικαστικός Pinar Yoldas με το βίντεο της KITTY AI (2016) φαντάζεται ένα μέλλον όπου τα προβλήματα της πολιτικής διακυβέρνησης λύνονται όταν ένα εικονικό ον τεχνητής νοημοσύνης με τη μορφή γάτας αναλαμβάνει δράση. Πρόκειται για το 2039. Καθώς η αδυναμία διαχείρισης σοβαρών προβλημάτων – όπως η κλιματική αλλαγή και το προσφυγικό – από μεριάς των πολιτικών είχε φθάσει πια στο απροχώρητο, η μόνη λύση έρχεται από μία μορφή προηγμένης υπερ-νοημοσύνης. Η KITTY AI φροντίζει για τα πάντα, προσέχει τους πολίτες σε προσωπικό επίπεδο και ταυτόχρονα προβληματίζει.. Μήπως μια ενδεχομένη μετα-ανθρώπινη κατάσταση σημαίνει και μία συνθήκη πέρα πια από τον έλεγχο του ανθρώπου;

Maria Paneta & Ava Aghakouchak, Sarotis Wearable Futures, 2016
Maria Paneta & Ava Aghakouchak, Sarotis Wearable Futures, 2016

Η έκθεση που φιλοξενεί 33 συμμετοχές φιλοδοξεί περισσότερο να δημιουργήσει ερωτήματα παρά να δώσει απαντήσεις. Με σενάρια που συχνά είναι σκοπίμως υπερβολικά και σε κάποιες περιπτώσεις παράδοξα, εστιάζει στο πως η κριτική ενασχόληση με το μέλλον σήμερα είναι πρωτίστως μια ευκαιρία να ξανασκεφτεί κανείς τι συμβαίνει και τι διαμορφώνεται στο ίδιο το παρόν. Τα περιβάλλοντα μετα-φύσης που τώρα διαμορφώνονται, τα νέα κελύφη που αφορούν όχι μόνο τον άνθρωπο αλλά και τη φύση και την τεχνολογία, η κυριαρχία των δικτυακών υποδομών και οι νέοι αλγοριθμικοί τρόποι οργάνωσης που παρουσιάζονται στο πλαίσιο της έκθεσης γίνονται αφορμές για να αναλογιστούμε ποιο μέλλον θέλουμε τελικά να δούμε να παίρνει μορφή και ποιος θα είναι ο ρόλος μας σε αυτό.

INFO

Εγκαίνια: 16 Μαΐου 2017 | 20:00
Διάρκεια έκθεσης: 17 Μαΐου – 16 Ιουλίου 2017 | 12:00-21:00
Διπλάρειος Σχολή (Πλ. Θεάτρου 3)

Συμμετέχουν οι: !Mediengruppe Bitnik / Morehshin Allahyari & Daniel Rourke, με τους ARTEKLAB, Darlene Farris-Labar, Antonio Esparza και Geraldine Juárez / AREA (Architecture Research Athens) / Αριστείδης Αντονάς / Erich Berger & Mari Keto / James Bridle / Emma Charles / Shu Lea Cheang / Μανώλης Δασκαλάκης-Λεμός / Κωνσταντίνος Δοξιάδης / Cathryn Dwyre & Chris Perry, με τους Hailey Beyer, Gabriela Fiorentino, Yara Kawar, Dariusz Kulinski, Skye Ruozzi, Richard Sarrach και Jacob Wigton / Design Earth / Benhaz Farahi / Κυριακή Γονή / Πηνελόπη Χαραλαμπίδου & MArch Unit 24, Bartlett UCL / Adam Harvey / Λυδία Καλλιπολίτη & Ανδρέας Θεοδωρίδης, με τους Xueping Li, Erica Vinson, Dakota Pace και Seraphim Le / Δημήτρα Κατσώτα & the Coastal Domains Option Studio, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Πανεπιστημίου Πατρών / Ζήσης Κοτιώνης / Metahaven / New Affiliates & Farzin Farzin / Mαρία Πανέτα & Ava Aghakouchak / Point Supreme Architects / Tobias Revell / Ross Stevens, Simon Fraser & Samuel Munneke, με τους Nichole Hone, Evangeline Martin και Loek Ties Hendriks, Victoria University of Wellington / Στεφανία Στρούζα & the New Raw / Βασιλεία Στυλιανίδου / Λίνα Θεοδώρου / Ζηνοβία Τολούδη / Pinar Yoldas / Liam Young / Michael Young & Yale School of Architecture Advanced Studio / Τάκης Χ. Ζενέτος

Συντελεστές
Επιμέλεια: Δάφνη Δραγώνα, Πάνος Δραγώνας
Συντονισμός: Χρήστος Καρράς Οργάνωση: Κωνσταντίνα Σουλιώτη
Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός: Πάνος Δραγώνας, Βαρβάρα Χριστοπούλου

Παράλληλες Δράσεις Tomorrows

Λέξεις & Σκέψεις
Ελεύθερη είσοδος με δελτία εισόδου (που διατίθενται μία ώρα πριν στη Διπλάρειο)

Συζητήσεις για το Aύριο
17 Μαΐου 2017 | 17:00-22:00 | Διπλάρειος Σχολή (αμφιθέατρο 1ου ορόφου) Εικασίες, ιστορίες, μυθοπλασίες… Tι ρόλο μπορούν να παίξουν ως αναπόσπαστα τμήματα αρχιτεκτονικών και καλλιτεχνικών έργων σε μια εποχή αντιφατικών μηνυμάτων; Πώς μπορούν να πραγματευτούν φευγαλέα για το νου φαινόμενα, όπως είναι η κλιματική αλλαγή ή η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης; Σε ποιό βαθμό μπορούν να προκαλέσουν αλλαγές; Συντονίζουν: Δάφνη Δραγώνα, Πάνος Δραγώνας

Θεματικές ενότητες και συμμετέχοντες:
17:00
Τεχνο-φυσικά περιβάλλοντα στην εποχή της κλιματικής αλλαγής με τις Στεφανία Στρούζα & Φωτεινή Σετάκη, Ζηνοβία Τολούδη και τον Michael Young 19:00 Ρούχα για ένα μέλλον υπό παρακολούθηση με τη Behnaz Farahi και τον Adam Harvey
20:30 Εικόνες από την πόλη του αύριο με την Πηνελόπη Χαραλαμπίδου και τον Liam Young

Τάκης Χ. Ζενέτος: Ηλεκτρονική πολεοδομία, 40 χρόνια μετά
29 Ιουνίου 2017 | Μικρή Σκηνή | 19:00
Στις 29 Ιουνίου 2017 συμπληρώνονται 40 χρόνια από το θάνατο του Τάκη Χ. Ζενέτου. Ως εκφραστής ενός οραματικού και ριζοσπαστικού μοντερνισμού, ο Ζενέτος θεωρείται μια από τις σημαντικότερες μορφές της ελληνικής αρχιτεκτονικής. Πέρα από καταξιωμένος designer με εξαιρετικές γνώσεις τεχνολογίας, ο Ζενέτος υπήρξε ένας ακούραστος ερευνητής, ο οποίος εκπόνησε οραματικές μελέτες που ανταποκρίνονταν στις απαιτήσεις ενός κόσμου πολύ πιο εξελιγμένου από την Ελλάδα της δεκαετίας του 1970. Μελετώντας άρθρα από επιστημονικά περιοδικά της εποχής, ο Ζενέτος προσδιόρισε με μεγάλη ακρίβεια πολλές από τις ηλεκτρονικές εφαρμογές που καθορίζουν την καθημερινότητα του 21ου αιώνα, όπως η «τηλε-διεκπεραίωση» και η «τηλε-εργασία», και σχεδίασε ένα μεγάλο εύρος εξαιρετικά ευρηματικών υποδομών σε διαφορετικές κλίμακες.

Η αναλυτική παρουσίαση της μελέτης για την Ηλεκτρονική πολεοδομία στην έκθεση Tomorrows προσφέρει την αφορμή για μια επαναπροσέγγιση του οραματικού έργου του Ζενέτου. Η συζήτηση θα επικεντρωθεί στις βασικές αρχές της έρευνας του Ζενέτου για την πόλη και την κατοικία του μέλλοντος, καθώς και στην επαναξιολόγηση της Ηλεκτρονικής πολεοδομίας, σύμφωνα με τις τρέχουσες τεχνολογικές και κοινωνικές εξελίξεις. Θα επιχειρηθεί ακόμη η ανάδειξη ορισμένων κρυμμένων πτυχών του ελληνικού μοντερνισμού, αλλά και των οραμάτων της δεκαετίας του 1960.

Ομιλητές
Πάνος Δραγώνας: Αρχιτέκτονας, Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών Λυδία Καλλιπολίτη: Αρχιτέκτονας, Επίκουρη Καθηγήτρια στο Rensselaer Polytechnic Institute Μανόλης Μαρμαράς: Αρχιτέκτονας, Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης Γιώργος Τζιρτζιλάκης: Αρχιτέκτονας, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Εργαστήρια για ενήλικες
Πληροφορίες - Kρατήσεις: [email protected] | Δωρεάν συμμετοχή

Μη πιθανός τόπος: Κριτικός σχεδιασμός και αστικά περιβάλλοντα
27-29 Μαΐου 2017 | 11:00-17:00 | Διπλάρειος Σχολή
Συντελεστές: Strange Telemetry (Tobias Revell και Georgina Voss)
Το εργαστήριο θα γίνει στα Αγγλικά.

#Additivism Workshop: Designing Post-Natural Futures
10-11 Ιουνίου 2017 | Διπλάρειος Σχολή
Συντελεστές: Daniel Rourke Το εργαστήριο θα γίνει στα Αγγλικά.

Biohack like your grandma: fermentation practices and the future of food
15-16 Ιουλίου 2017 | Διπλάρειος Σχολή
Συντελεστές: Denisa Kera, Matthias Fritsch
Το εργαστήριο θα γίνει στα Αγγλικά.

Εργαστήριo για παιδιά
Πληροφορίες - Κρατήσεις: 213 017 8002 | [email protected]

Πεζοδρόμια: Η μικρογραφία της πόλης μας
14 Μαΐου- 18 Ιουνίου 2017 | 11:00-14:00 | Εκτός Στέγης
54 € (και για τις έξι συναντήσεις)
Με σημείο εξόρμησης τα πεζοδρόμιο στις γειτονιές της Στέγης, ελάτε να δούμε την πόλη μας μέσα από τα μάτια των «μικρών» κατοίκων της και να οραματιστούμε το μέλλον της!
Συντελεστές: Βασίλης Βασιλειάδης, Φάνης Καφαντάρης, Σταύρος Μουζακίτης (αρχιτέκτονες) και Catriona Gallagher (εικαστικός)

Εργαστήριo για σχολεία
Πληροφορίες - Κρατήσεις: 213 017 8002 | [email protected]
Κόστος συμμετοχής: 3 € ανά μαθητή

Tomorrows: Εκπαιδευτικές επισκέψεις και δραστηριότητες σε μια έκθεση από το μέλλον
Μάιος-Ιούλιος 2017
Πώς θα είναι η καθημερινή ζωή στις πόλεις του μέλλοντος; Θα μπορεί η καφετιέρα να μιλάει με το ψυγείο; Τελικά τα αυτοκίνητα θα πετάνε; Τι αλλαγές θα φέρουν οι ολοένα και πιο «έξυπνες» συσκευές; Τι είναι το «Ίντερνετ των πραγμάτων»;
Συντελεστής: Νίκος Βογιατζής, σχεδιαστής των μέσων-εικαστικών

Διπλάρειος Σχολή (Πλ. Θεάτρου 3)
Πληροφορίες: 210 900 5 800
Είσοδος ελεύθερη
Εγκαίνια: 16 Μαΐου 2017 | 20:00
17 Μαΐου – 16 Ιουλίου 2017 | 12:00-21:00
http://www.sgt.gr/gre/SPG1757/

Σχετικά Θέματα