Βιβλίο

«Πέντε ομιλίες για το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων» που λένε «Ποτέ ξανά» στο ναζισμό

Όπως σε κάθε ακραία πολιτική βίας στην ιστορία της ανθρωπότητας, πόσο μάλλον στο ειδεχθέστερο έγκλημα των εγκλημάτων, το Ολοκαύτωμα των Εβραίων, υπάρχουν τριών ειδών πρωταγωνιστές: είναι οι δράστες, τα θύματα και οι θεατές, οι λοιποί πολίτες δηλαδή που μένουν αμέτοχοι, σιωπηλοί, φοβισμένοι ή και αδιάφοροι απέναντι σε αυτό που συμβαίνει. Έτσι και σήμερα, που η άνοδος της ακροδεξιάς εντός και εκτός κοινοβουλίου σε πολλές χώρες της Ευρώπης, ανάμεσα στις οποίες και η Ελλάδα, έχει ανασύρει από το χρονοντούλαπο αντίστοιχες πράξεις ακραίας βίας (όπως η δολοφονία του Παύλου Φύσσα) και η Ευρωπαϊκή Ένωση αδυνατεί να στηρίξει μια λελογισμένη μεταναστευτική πολιτική, η στάση όλων μας κρίνεται πολύ κομβική – γεγονός που υπενθυμίζουν οι επέτειοι που καθιερώνονται ανά κράτος, όπως η Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος από το 2004 (κάθε 27 Ιανουαρίου).

«Στον 21ο αιώνα αναμετριόμαστε με το κομβικό γεγονός που σημάδεψε τα προηγούμενα χρόνια, επιβάλλοντας σήμερα υο στοχασμό ή/και τον αναστοχασμό για τις συνθήκες που επέτρεψαν να λάβει χώρα το ανείπωτο, το αδιανόητο: την παθητικότητα, την αδιαφορία, τη συνεργασία τόσο των Γερμανών όσο και των κατακτημένων πολιτών», επισημαίνει η Περιφερειάρχης Αττικής, Ρένα Δούρου, στη εισαγωγή του πρόσφατα εκδομένου βιβλίου της, «Πέντε ομιλίες για το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων» (εκδ. Λιβάνη), στο οποίο συγκέντρωσε τους χαιρετισμούς της στις εκδηλώσεις για τη μνήμη των μαρτύρων και των ηρώων, στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» από την τελευταία πενταετία – χρονικό διάστημα καθόλου τυχαίο αν σκεφτεί κανείς πως η Χρυσή Αυγή έκανε το εκλογικό μπαμ στην αναμέτρηση του ’15.

Η θεωρία της «κοινοτοπίας του κακού» που έθεσε πολύ εύστοχα η μεγάλη Χάνα Άρεντ υποδηλώνει πως τα τερατώδη εγκλήματα δεν κρύβουν απαραίτητα τέρατα, αλλά ανθρώπους, όπως είμαστε και εμείς, που δρουν πιθανότατα σε ένα φυσιολογικό πλαίσιο για τους ίδιους, σε μια κανονικότητα. Τέτοια φαινόμενα βίας είναι πολύ πιο κοντά από όσο πιστεύουμε. Αντίδοτο στο φόβο της επανεγκαθίδρυσης τέτοιων ακροτήτων είναι πρωτίστως η γνώση για τα γεγονότα, για τα έξι εκατομμύρια θύματα που σφράγισαν την πιο σκοτεινή περίοδο της Ευρώπης, για τις σφαγές στο Δίστομο, στη Βιάννο, στα Καλάβρυτα ή και αλλού, και δευτερευόντως η ρητή αντίδραση στο νεοναζισμό.

«Σήμερα, όπως και χθες, η παθητικότητα, η αδιαφορία και η ουδετερότητα ήταν είναι συνενοχή· η επιλογή στρατοπέδου απέναντι στη σύγχρονη απειλή του φασισμού και του αντισημιτισμού επιβάλλεται ειδικά στον 21ο αιώνα», αναφέρει στη φετινή της ομιλία η Ρένα Δούρου. Το βιβλίο πλαισιώνεται από χρονολόγιο για το ναζιστικό σχέδιο εξόντωσης των Εβραίων και της Ελλάδας, όπως και παράρτημα σχετικών φωτογραφιών, υπογραμμίζοντας σε κάθε του σελίδα την εξής προτροπή: Ας μην επιτρέψουμε ξανά το αδιανόητο να συμβεί, ας γίνει πραγματικότητα το «Ποτέ Ξανά».

i«Πέντε ομιλίες για το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων», Ρένα Δούρου, Εκδόσεις Λιβάνη, σελ. 110, € 10