Guest Editor

Πάμε μια βόλτα από τα λογοτεχνικά στέκια που έμειναν στην ιστορία;

Στο πλαίσιο των διαδικτυακών περιηγήσεων που συνδιοργανώνει το Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης με τον ΟΠΑΝΔΑ –μιας σειράς που έρχεται δωρεάν στην οθόνη μας για να μας συστήσει εκ νέου την Αθήνα μέσα από την ιστορία, τη λογοτεχνία και το σινεμά–, το πρόγραμμα της Πέμπτης 8 Απριλίου (7 μ.μ.) περιλαμβάνει ένα ταξίδι στα στέκια που αγαπήθηκαν απ’ τους μεγάλους λογοτέχνες.

Καφενεία, ζαχαροπλαστεία, ταβέρνες, εστιατόρια και μπαρ, τα οποία δεν ήταν απλά μαγαζιά αλλά καταφύγια σκέψεων και συναντήσεων. Η διευθύντρια του μουσείου Ευαγγελία Κανταρτζή, ανατρέχοντας στις περιπλανήσεις της, δίνει μια πρόγευση απ’ όσα θα ακούσουμε στην παρουσίαση.

banner

«Τα Μπακαλαράκια του Δαμίγου»

Μια ιστορία από τα πολύ παλιά , από το 1864, τότε που ο Δαμίγος έρχεται στην Αθήνα από τη Σαντορίνη. Με τα χρόνια, η ταβέρνα γίνεται ξακουστή και εξελίσσεται σε στέκι όχι μόνο συγγραφέων αλλά και του κινηματογράφου. Άλλωστε, τακτικός θαμώνας ήταν ο πιο αγαπημένος μεθύστακας του ελληνικού σινεμά, ο ηθοποιός Ορέστης Μακρής, καθώς είχε παντρευτεί –την είχε κλέψει μάλιστα– την κόρη Δαμίγου. Σε αυτή την ταβέρνα, αλλά και σε άλλες της Πλάκας, γυρίστηκαν και σκηνές από την ταινία «Μεθύστακας».

Όμως το αγαπημένο μου σημείο και τραπέζι, είναι η μικρή αίθουσα στο δεύτερο υπόγειο, εκεί που ο Βάρναλης απολάμβανε το κρασάκι του. Γνωστός ψαροφάγος αλλά και τιμητής του κρασιού! Τυχαία μάλλον δεν έγραψε το ποίημα «Οι Μοιραίοι»: Μες στην υπόγεια την ταβέρνα / μες σε καπνούς και σε βρισιές / (απάνω στρίγκλιζε η λατέρνα) / όλ’ η παρέα πίναμ’ εψές• / εψές, σαν όλα τα βραδάκια, / να πάνε κάτου τα φαρμάκια.

Μήπως σε αυτό το υπόγειο γράφτηκε;

banner

Ταβέρνα «Ο Πλάτανος»

Μια ταβέρνα σε ένα από τα πιο όμορφα και γραφικά σημεία της Πλάκας που όμως ξεκίνησε ως καλλιτεχνικό ατελιέ. Εκεί στον επάνω όροφο, οι Περικλής Βυζάντιος, ο Παύλος Καλλιγάς και ο Φωκίων Ρωκ είχαν στήσει το δικό τους στέκι. Με τα χρόνια έγινε και λογοτεχνικό στέκι, καθώς εκεί, ανάμεσα σε άλλους, σύχναζαν, ο Κωστής Παλαμάς, ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, ο Σπύρος Μελάς, ο Τίμος Μωραϊτίνης, ο Δημήτριος Καμπούρογλου. Φωτογραφίες, υπογραφές, κειμήλια ανεκτίμητα στολίζουν τη σάλα του μαγαζιού.

Να είχαν φωνή οι τοίχοι, τι τάχα θα μας μαρτυρούσαν; Κάθε φορά που την επισκέπτομαι απολαμβάνω να κοιτάζω τις φωτογραφίες που κοσμούν τους τοίχους και αφηγούνται τη δική τους ιστορία!

«Zonar’s»

Μπορεί να άλλαξε όνομα αλλά στο μυαλό και στην καρδιά όλων μας θα μένει πάντα ως το θρυλικό «Zonar’s». Μέρες δόξας, φήμης, κοσμικότητας. Όλη η κοσμική Αθήνα έδινε το «παρών». Αλλά ταυτόχρονα και στέκι διανοούμενων, συγγραφέων και καλλιτεχνών, όπως ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Γκάτσος, ο Κατσίμπαλης αλλά και ο Φρέντυ Γερμανός, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης.

Η φήμη του τέτοια που δεν υπήρχε ξένη διασημότητα που ερχόταν στην Αθήνα και να μην το επισκεφθεί. Θρυλικές είναι οι επισκέψεις του Άντονι Κουίν και της Σοφίας Λώρεν. Χαλασμός και πλήθος κόσμου. Ακόμα και σήμερα, βέβαια, έστω και με άλλο όνομα, πάντα κρατάει εκείνη την αόρατη αίγλη της παλιάς κοσμικής Αθήνας.

Στου Απότσου

Πάμε στου Απότσου; Και πώς ένα μπακάλικο, μετατράπηκε όχι απλώς σε ονομαστό ουζερί αλλά έγινε θρύλος και ξεχωριστός τόπος συνάντησης για πολλούς αγαπημένους μας λογοτέχνες. Εκεί ο Αντώνης Σαμαράκης αλλά και ο μεγάλος μας ποιητής Γιώργος Σεφέρης αντλούσαν δύναμη και έμπνευση!

Ιστορίες , άλλοτε χαρούμενες, άλλοτε όχι και τόσο, αλλά πάντα ενδιαφέρουσες, οι οποίες έδωσαν τροφή και για ένα ξεχωριστό βιβλίο που περιγράφει την ιστορία του. Η συγγραφέας του, Εμμανουέλα Νικολαίδου, θα μας τις αφηγηθεί μέσα απ’ το υλικό που έχει συλλέξει.

Στιγμιότυπο από παλαιότερη ξενάγηση του Μουσείου Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης στα λογοτεχνικά στέκια του κέντρου
Στιγμιότυπο από παλαιότερη ξενάγηση του Μουσείου Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης στα λογοτεχνικά στέκια του κέντρου

«Μπραζίλιαν»

Το απόλυτο λογοτεχνικό στέκι λόγω και της θέσης του. Ελύτης, Γκάτσος, Βασιλικός, Εμπειρίκος, Σινόπουλος. Αλλά και ο Ταχτσής που έγραψε και έργο αφιερωμένο σε αυτό το μαγαζί, κάνοντάς το να μείνει στην ιστορία: Η «Συμφωνία του Μπραζίλιαν», εικονογραφημένη με το πινέλο του Φασιανού. Όταν η λογοτεχνία, συναντά τη ζωγραφική με όχημα τον ονομαστό καφέ! Όλη η πνευματική ζωή του τόπου έδινε το «παρών».

Και αυτού το τέλος άδοξο, όπως το μαγαζί του Απότσου. Έκλεισε μια μέρα με μια λιτή ανακοίνωση, περνώντας στην ιστορία και μένοντας στις καρδιές μας. Είναι κρίμα που πολλά απ’ αυτά τα στέκια δεν υπάρχουν πια, κρίμα διότι αποτελούν κομμάτι της Αθήνας και των ανθρώπων που έζησαν και δημιούργησαν εδώ. Ελπίζουμε όσα απέμειναν να παραμείνουν εν ζωή, μετά από τη δύσκολη περίοδο που διανύουμε.

Στις περιπλανήσεις μου συχνά τα επισκέπτομαι. Κλείνω τα μάτια και αφουγκράζομαι – και ναι, ακούω τον Παλαμά, τον Βάρναλη, τον Σεφέρη, τον Ελύτη, τον Σαμαράκη. Είναι εκεί και μου υψώνουν το ποτήρι κλείνοντάς μου το μάτι!

Ας πιούμε στην υγειά τους!

Σχετικά Θέματα