Άποψη

«Ώρα για ιστορία» από τη Μαίρη Ζυγούρη στη documenta 14, ναι, αλλά με ποιούς όρους;

Από -

Η performance της Μαίρης Ζυγούρη «Το Περικύκλωμα: Κοκκινιά 1979-Κοκκινιά 2017 Μ.Κ/Μ.Ζ» που παρουσιάστηκε την περασμένη Κυριακή στο Μνημείο Μπλόκο Κοκκινιάς στο πλαίσιο της documenta 14 θέτει ερωτήματα για το πώς ενεργοποιείται η ιστορία μέσω της τέχνης.

Η performance αποτέλεσε την κορύφωση ενός εργαστηρίου περφόρμανς με τη συμμετοχή μαθητών από λύκεια της Νίκαιας, το οποίο φιλοξενήθηκε στο 14ο Δημοτικό Νίκαιας ως ένα ακόμα μάθημα που λάμβανε χώρα μετά το σχολικό ωράριο. Σημείο αναφοράς της Ζυγούρη υπήρξε η συμμετοχική δράση που είχε πραγματοποιήσει η εικαστικός Μαρία Καραβέλα το 1979 με τη σύμπραξη των κατοίκων της περιοχής αφηγούμενη την ιστορία της Εθνικής Αντίστασης και φτάνοντας στην κορύφωση με το Μπλόκο της Κοκκινιάς και πρωταγωνιστές τις μητέρες των εκτελεσμένων νέων του 1944.

Σήμερα, μετά τη συγκινητική ομιλία της υπεύθυνης του χώρου για την ιστορία του Μπλόκου, οι έφηβοι μαθητές που συμμετείχαν στο εργαστήριο μαζί με τη Ζυγούρη, ντυμένοι στα μαύρα και τα κόκκινα, ενεργοποίησαν το χώρο προσκαλώντας το πλήθος των ντόπιων, φιλότεχνων και διεθνών τουριστών της τέχνης που είχαν πλημμυρίσει την Αθήνα τις προηγούμενες μέρες σε μια τελετουργική περιφορά του πορτρέτου ενός αγωνιστή και στη συνέχεια σε ένα συμμετοχικό έργο που με έντονη δραματική διάθεση (ντουντούκες απ' όπου ακούγονταν συνθήματα όπως «Ώρα για Ιστορία», κόκκινα κομπολόγια που έπεφταν πάνω στη λαμαρίνα την ώρα που ακούγονταν τελετουργικά τα ονόματα των παρευρισκόντων παράγοντας ήχο που παρέπεμπε σε γδούπο σώματος που πέφτει) μας καλούσε να μην ξεχάσουμε.  

banner

Κανείς δεν αντιλέγει για τη σημασία της ενεργοποίησης της ιστορίας ως μέρος μιας εκπαιδευτικής διαδικασίας ειδικά με το πρόσφατο παρελθόν της Νίκαιας, τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα κλπ. Με ποιους όρους όμως μιλάνε έργα όπως αυτά για την ιστορία; Γιατί έμειναν απέξω τα (λιγότερο θεαματικά είναι η αλήθεια) στοιχεία που η Ζυγούρη έχει κατά καιρούς φέρει στο φως και έχουν να κάνουν με την ίδια την πρόσληψη της δουλειάς της Καραβέλα στην εποχή της, η οποία έχει πολλά να πει για τη σύνθετη πραγματικότητα της μεταπολίτευσης; Τι γνώση παράγεις συνδέοντας μέσα σε μια τέτοια φορτισμένη ατμόσφαιρα την Αντίσταση με το πρώτο μνημόνιο και τον Ανδρέα Παπανδρέου με τον Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο; Πόσο απέχει τελικά αυτό το performative διάβασμα του παρελθόντος με όρους δραματοποιημένου πένθους και συνθηματικού ακτιβισμού από τον συντηρητικό λαϊκισμό και τον εθνικιστικό λόγο;

Έχοντας πρόσφατα και τα παραδείγματα άλλων αντίστοιχων performance στο Πάρκο Ελευθερίας το Νοέμβριο που μας πέρασε, αναρωτιέμαι με τι όρους μας καλεί η documenta να προσεγγίσουμε την (τοπική) ιστορία σε μια στιγμή «κατεπείγοντος», όπως η ίδια την ορίζει; Η τέχνη μπορεί να προτείνει νέους τρόπους θέασης και σκέψης, αναδεικνύοντας όμως τις λεπτές αποχρώσεις της ιστορίας και αντιστεκόμενη σε εύκολους συνειρμούς που εκβιάζουν τη συγκίνηση.

Σχετικά Θέματα

Η Κατερίνα Κοσκινά και οι συνεργάτες της μιλούν για την έκθεση της συλλογής του ΕΜΣΤ στο Κάσελ, τη documenta, τα σχέδια του μουσείου και το γιατί δεν υπάρχει ελληνική τέχνη  

06/07/2017

Η Κατερίνα Κοσκινά και οι συνεργάτες της μιλούν για την έκθεση της συλλογής του ΕΜΣΤ στο Κάσελ, τη documenta, τα σχέδια του μουσείου και το γιατί δεν υπάρχει ελληνική τέχνη  

Μιλήσαμε με τη διευθύντρια του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και τους επιμελητές Τίνα Πανδή και Σταμάτη Σχιζάκη με αφορμή την έκθεση «ΑΝΤΙΔΩΡΟΝ. Η Συλλογή του ΕΜΣΤ» στο πλαίσιο της documenta 14 στο Κάσελ.

Εντυπώσεις από τη documenta 14 στο Κάσελ - μέρος γ’

12/06/2017

Εντυπώσεις από τη documenta 14 στο Κάσελ - μέρος γ’

Λίγη ακόμη documenta 14 πριν επιστρέψουμε στην Αθήνα, ενώ η έκθεση άνοιξε και επίσημα τις πόρτες της το Σάββατο 10/6 παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου, του Δημάρχου Αθηναίων Γιώργο Καμίνη και των Γερμανών ομολόγων τους.

Μέγαρο, documenta 14 και μουσικές του 20ού αιώνα (Γκουρέτσκι, Χρήστου, Παιρτ)

19/05/2017

Μέγαρο, documenta 14 και μουσικές του 20ού αιώνα (Γκουρέτσκι, Χρήστου, Παιρτ)

Με μουσικές του 20ού αιώνα γέμισε το Μέγαρο Μουσικής τον περασμένο Απρίλη.

10 πράγματα που έμαθα στο Κάσελ για την documenta14

15/05/2017

10 πράγματα που έμαθα στο Κάσελ για την documenta14

Βρέθηκα στη γενέτειρα της διεθνούς έκθεσης ένα μήνα πριν τα γερμανικά της εγκαίνια (στις 10/6) και πήρα τουλάχιστον δέκα «μαθήματα» για το τι σημαίνει documenta14.

Πώς είναι να έχεις να διαχειριστείς την επικοινωνία μιας έκθεσης 1.000.000 επισκεπτών;

09/05/2017

Πώς είναι να έχεις να διαχειριστείς την επικοινωνία μιας έκθεσης 1.000.000 επισκεπτών;

Η διευθύντρια επικοινωνίας της documenta 14 Henriette Gallus θεωρεί ότι η φετινή έκθεση δοκιμάζει πόσο μπορεί κανείς να κάμψει έναν θεσμό πριν αυτός αρχίσει να σπάει.

Adam Szymczyk: «Η documenta δεν ήρθε στην Αθήνα για να κάνει ανακαλύψεις. Η Αθήνα είναι ένας καταπληκτικός τόπος, απ' τον οποίο να μιλάς»

02/05/2017

Adam Szymczyk: «Η documenta δεν ήρθε στην Αθήνα για να κάνει ανακαλύψεις. Η Αθήνα είναι ένας καταπληκτικός τόπος, απ' τον οποίο να μιλάς»

Συναντήσαμε τον καλλιτεχνικό διευθυντή της documenta14 και μιλήσαμε για τις βασικές ιδέες της έκθεσης αλλά και τον αντίκτυπο της μετακίνησης του θεσμού στην Αθήνα.

Τερζόπουλος και Χιλλ στην Documenta 14

25/04/2017

Τερζόπουλος και Χιλλ στην Documenta 14

Από τα λιγοστά ελληνικά θέατρα που συμμετέχουν στη διεθνή οργάνωση, το Άττις του Θόδωρου Τερζόπουλου παρουσιάζει απόψε, Κυριακή 18 Ιουνίου την περφόρμανς "Ιοκάστη post mortem" στο πλαίσιο της Documenta 14.

«Eπίκυκλος» και «Project 21» του Γιάννη Χρήστου στο πλαίσιο της documenta 14

20/04/2017

«Eπίκυκλος» και «Project 21» του Γιάννη Χρήστου στο πλαίσιο της documenta 14

Mια περφόρμανς του Spinario Ensemble εμπνευσμένη από το έργο του μεγάλου Έλληνα συνθέτη

12 ώρες «Documenta 14»… χωρίς αντίτιμο!

19/04/2017

12 ώρες «Documenta 14»… χωρίς αντίτιμο!

Ένα μετα-Πασχαλινό δώρο από την κορυφαία έκθεση σύγχρονης τέχνης, που για μια ολόκληρη μέρα ανοίγει τους κεντρικούς της χώρους με ελεύθερη είσοδο.

Ο Naeem Mohaiemen μιλά για την ταινία που γύρισε στο παλιό αεροδρόμιο του Ελληνικού στο πλαίσιο της documenta14

12/04/2017

Ο Naeem Mohaiemen μιλά για την ταινία που γύρισε στο παλιό αεροδρόμιο του Ελληνικού στο πλαίσιο της documenta14

Ο διεθνούς φήμης καλλιτέχνης και συγγραφέας από το Μπαγκλαντές μας μιλά για την απόφασή του να γυρίσει μια ταινία στο αεροδρόμιο του Ελληνικού και το στοίχημα μιας διεθνούς Αριστεράς.

Documenta 14: Μπήκαμε πρώτοι στην κορυφαία έκθεση τέχνης!

06/04/2017

Documenta 14: Μπήκαμε πρώτοι στην κορυφαία έκθεση τέχνης!

Λίγο προτού παραδοθούμε στους ρυθμούς της Documenta 14 (από 8/4 έως μέσα Ιουλίου), της σημαντικότερης έκθεσης σύγχρονης τέχνης στον κόσμο που κάνει απόβαση στην Αθήνα, επισκεπτόμαστε πρώτοι τους δύο βασικούς εκθεσιακούς χώρους και φτιάχνουμε έναν οδηγό πλοήγησης.

Τα δώρα της documenta και οι παθογένειες των θεσμών μας

21/03/2017

Τα δώρα της documenta και οι παθογένειες των θεσμών μας

Με ανάμικτα συναισθήματα παρακολουθήσαμε τη συνέντευξη Τύπου του Δήμου της Αθήνας, με την αφορμή την ανακοίνωση των πολιτιστικών φορέων της πόλης που θα συνεργαστούν με τη documenta.  

H documenta14 απλώνεται σε πάνω από 40 χώρους στην Αθήνα: δείτε που θα φιλοξενηθεί

21/03/2017

H documenta14 απλώνεται σε πάνω από 40 χώρους στην Αθήνα: δείτε που θα φιλοξενηθεί

Ανακοινώθηκαν σήμερα οι 47 δημόσιοι χώροι και ιδρύματα της πόλης όπου θα φιλοξενήσουν τα εκατοντάδες έργα τέχνης 160 περίπου ελλήνων και διεθνών καλλιτεχνών οι οποίοι θα συμμετάσχουν στην έκθεση.

Συνεργασία με το ΕΜΣΤ ανακοίνωσε η documenta. 5.000 ξένοι επισκέπτες αναμένονται στα εγκαίνια

07/03/2017

Συνεργασία με το ΕΜΣΤ ανακοίνωσε η documenta. 5.000 ξένοι επισκέπτες αναμένονται στα εγκαίνια

Το πολιτιστικό γεγονός της χρονιάς που αναμένεται σε ένα μήνα στην Αθήνα ανοίγει κάποια από τα χαρτιά του.

documenta14: μαθαίνοντας σε χρόνο αόριστο

10/10/2016

documenta14: μαθαίνοντας σε χρόνο αόριστο

Με ποιον τρόπο επιλέγει να μάθει η documenta από την Αθήνα και τι μάθαμε εμείς μέχρι στιγμής από εκείνη; Κάποιες πρώτες σκέψεις με αφορμή τα εγκαίνια του πολυσυζητημένου προγράμματος δημοσίων δράσεων στο Πάρκο Ελευθερίας.

Paul B. Preciado, documenta14: «Αν δεν εξασκήσουμε την ελευθερία θα τη χάσουμε»

07/09/2016

Paul B. Preciado, documenta14: «Αν δεν εξασκήσουμε την ελευθερία θα τη χάσουμε»

Ο επιμελητής του Προγράμματος Δημοσίων Δράσεων της documenta14 μας μιλά για τις «Ασκήσεις Ελευθερίας» και τη Βουλή των Σωμάτων που στήνεται στο Κέντρο Τεχνών στο Πάρκο Ελευθερίας του Δήμου Αθηναίων (14-24/9).

Hila Peleg: «Η documenta 14 πρέπει να ενεργοποιήσει εκ νέου τις κριτικές καλλιτεχνικές παραδόσεις»

11/02/2016

Hila Peleg: «Η documenta 14 πρέπει να ενεργοποιήσει εκ νέου τις κριτικές καλλιτεχνικές παραδόσεις»

Η ιδρύτρια του πρωτοπόρου ως προς την δια-καλλιτεχνική αξιοποίηση ιστορικών ντοκουμέντων Berlin Documentary Forum και μέλος πλέον της επιμελητικής ομάδας της documenta 14 μιλά στη Δέσποινα Ζευκιλή για τα «ζωντανά ντοκουμέντα» και τα έργα τέχνης που δημιουργούν ένα χώρο όπου η ιστορία είναι εύθραυστη.

Monika Szewczyk: «Η documenta 14 μοιάζει με μια “πραγματική αλληγορία” για τον κόσμο»

08/10/2015

Monika Szewczyk: «Η documenta 14 μοιάζει με μια “πραγματική αλληγορία” για τον κόσμο»

Ερχόμενη από το Σικάγο της community art στο λόφο του Φιλοπάππου για να μάθει από την Αθήνα, η επιμελήτρια της documenta 14 μας δίνει τη δική της άποψη για το στοίχημα του Adam Szymczyk, αλλά και για την επιμέλεια γενικότερα.

Hendrik Folkerts: «αντί να παρέχει μια ενιαία συνεκτική αφήγηση, η documenta 14 γίνεται performative»

18/03/2015

Hendrik Folkerts: «αντί να παρέχει μια ενιαία συνεκτική αφήγηση, η documenta 14 γίνεται performative»

Ο φεμινιστής Ολλανδός επιμελητής μιλά για το πώς η documenta 14 γίνεται πιο performative, αλλά και για τα αποτελέσματα των εκτεταμένων περικοπών στον πολιτισμό που άλλαξαν τη σκηνή της χώρας του.

Dieter Roelstraete: «H documenta 14 ψάχνει στην Αθήνα κάτι περισσότερο από το αντικείμενο της οικονομικής καταστροφοφιλίας»

12/01/2015

Dieter Roelstraete: «H documenta 14 ψάχνει στην Αθήνα κάτι περισσότερο από το αντικείμενο της οικονομικής καταστροφοφιλίας»

Οι επιμελητές της documenta 14 εγκαταστάθηκαν στην Αθήνα και στο Κάσελ ξεκινώντας τις προετοιμασίες της κορυφαίας έκθεσης που θα μοιραστεί στις δύο πόλεις.

Quinn Latimer: «Οι εκδόσεις της documenta 14 θα αντανακλούν το πώς η γλώσσα μπορεί να γίνει εργαλείο πολιτικής αλλαγής»

17/12/2014

Quinn Latimer: «Οι εκδόσεις της documenta 14 θα αντανακλούν το πώς η γλώσσα μπορεί να γίνει εργαλείο πολιτικής αλλαγής»

Η Αμερικανίδα ποιήτρια και κριτικός τέχνης που ορίστηκε επιμελήτρια των εκδόσεων της documenta 14 μιλά σε αποκλειστικότητα για τα σχέδιά της και τάσσεται υπέρ της παιδαγωγικής στροφής της τέχνης έναντι της επιστροφής της ομορφιάς.

documenta 14, Adam Szymczyk: γιατί τα επόμενα χρόνια όλος ο κόσμος της τέχνης θα μιλάει για την Αθήνα

16/10/2014

documenta 14, Adam Szymczyk: γιατί τα επόμενα χρόνια όλος ο κόσμος της τέχνης θα μιλάει για την Αθήνα

Βρεθήκαμε στην πρώτη παρουσίαση του concept της documenta 14 στο Κάσελ και μιλήσαμε με τον καλλιτεχνικό διευθυντή της Adam Szymczyk για την αιφνιδιαστική απόφασή του να μοιράσει την επόμενη έκθεση ισότιμα ανάμεσα στη γερμανική πόλη όπου οργανώνεται αδιαλείπτως κάθε πέντε χρόνια από το 1955 και την Αθήνα!

Documenta 14: Ισότιμα σε Κάσελ και Αθήνα η επόμενη ιστορική έκθεση

07/10/2014

Documenta 14: Ισότιμα σε Κάσελ και Αθήνα η επόμενη ιστορική έκθεση

Σε μια ιστορική για το Κάσελ πόσο μάλλον για την Αθήνα στιγμή, ένας από τους δύο κορυφαίους εικαστικούς θεσμούς στον κόσμο αποφασίζει να συνομιλήσει με την Αθήνα μοιράζοντας τις δραστηριότητές του ισότιμα ανάμεσα στις δυο πόλεις.