Βιβλίο

«Ο ελληνικός 20ος αιώνας» εντάσσει την ελληνική ιστορία στη διεθνή προβληματική

Από -

Από τους πιο σημαντικούς Έλληνες ιστορικούς, ο Αντώνης Λιάκος με το νέο του βιβλίο που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις παραδίδει μια περιεκτική, αν και 754 σελίδων, ιστορία του ελληνικού 20ου αιώνα που, πέρα από όσα έχουμε συνηθίσει να αντιλαμβανόμαστε ως ιστορικά γεγονότα απλώνεται και σε ευρύτερες κοινωνικο-πολιτισμικές παραμέτρους που διαμόρφωσαν τον προηγούμενο αιώνα. Από τις βιοπολιτικές συνέπειες του Ά Παγκοσμίου Πολέμου, όπως ο «πόλεμος των βακτηρίων» και ο εκμοντερνισμός της ιατρικής περίθαλψης με την ίδρυση του Υπουργείου Υγείας και Περιθάλψεως ως τις μεταρρυθμίσεις της δεκαετίας του ‘80, τις σιωπηλες βαθιες μεταβολές της δεκαετίας του ‘90, τη διαμάχη για τις ταυτότητες, την αθέατη όψη της διαφθοράς και τις ΜΚΟ.

Μέσα από δέκα κεφάλαια (Η αναδιοργάνωση της Ευρώπης και οι Έλληνες. Ο μακρός Α' Παγκόσμιος Πόλεμος/ Χυτεύοντας το έθνος, ρυθμίζοντας την κοινωνία. Ο ελληνικός Μεσοπόλεμος/ Β' Παγκόσμιος Πόλεμος και Ολοκαύτωμα/ Εμφύλιος και συγκρότηση κράτους/ Μετά τον κατακλυσμό. Η μεταπολεμική ανασύνταξη/ Το πανηγύρι της Δημοκρατίας/ Ευρωπαϊκή ενοποίηση και μετασχηματισμός της Ελλάδας/ Η εσωτερίκευση της παγκοσμιοποίησης / Από τον ένα αιώνα στον άλλο/ Πώς είδαν οι Έλληνες την ιστορία τους στον 20ό αιώνα) ο Λιάκος επιχειρεί, όπως αναφέρει ο ίδιος στον πρόλογο να εντάξει την ελληνική ιστορια μέσα στη σύγχρονη διεθνή προβληματική.

Mας ζητά να δούμε σφαιρικά, στις κοινωνικές, δημογραφικές, πολιτικές και πολιτισμικές διαστάσεις της ιστορίας, και να θέσουμε τη μικρή εικόνα της Ελλάδας στη μεγάλη εικόνα του κόσμου.

Με το δεδομένο ότι αντιλαμβάνεται την ιστοριογραφία ως συμβολή στην αποκηδεμόνευση της σκέψης και χωρίς βέβαια να αρνείται ότι ιστορία σημαίνει επιλογή (το βιβλίο αυτό κυοφορήθηκε στην εποχή της μεγάλης κρίσης και το ερώτημα ποιο είναι το χρονικό και ιστορικό βάθος της κρίσης δεν μπορεί παρά να απασχολεί τον συγγραφέα) μας ζητά να δούμε σφαιρικά, στις κοινωνικές, δημογραφικές, πολιτικές και πολιτισμικές διαστάσεις της ιστορίας και να θέσουμε τη μικρή εικόνα της Ελλάδας στη μεγάλη εικόνα του κόσμου. «Με ενδιέφερε μια ιστορία που αναζητά τη διεθνη δυναμική των γεγονότων που ξεπερνούν τα σύνορα, αλλά και τις διεθνείς περιδινήσεις που συμπαρασυρουν την Ελλάδα στην τροχιά τους. Μια ιστορία που έχει ως σημείο εκκίνησης τον σύγχρονο ιστορικό προβληματισμό και δεν περιορίζεται μόνο στο πολιτικό ενδιαφέρον.»

Σε αντίθεση με μια ιστορία που τίθεται υπέρ της καλλιέργειας της εθνικής συνείδησης, εδώ έχουμε να κάνουμε με μια ματιά που θέλει να σώσει την ιστορία από το έθνος δίνοντας χώρο και στην μιικροϊστορία, τα ζητήματα ταυτότητας και τη συνάρθρωση του πολιτικού με το κοινωνικό.

Σε μια εποχή που το τι ιστορία διδασκόμαστε εξακολουθεί να αποτελεί ζήτημα συγκρούσεων διεθνώς - διαβάστε για παράδειγμα την ενδιαφέρουσα σύγκριση των σχολικών βιβλίων ιστορίας σε δύο πολιτείες των ΗΠΑ, την Καλιφόρνια και το Τέξας, της Dana Goldstein στους New York Times και σε μια χώρα όπου η μύηση των νεότερων στη σύγχρονη ιστορία χαρακτηρίζεται εκ νέου από έντονες εμπάθειες και διχασμούς, το βιβλίο του Λιάκου έχει όλα τα φόντα, αν μη τι άλλο, να γίνει ένα νηφάλιο σημείο αναφοράς. Είναι ένα βιβλίο ιστορίας που θα ήθελα να διαβάσει ο γιος μου.