Focus

Νέα τοπία φυτρώνουν στο ανανεωμένο Πάρκο ΦΙΞ

Ήρθε η ώρα για τους κατοίκους της πόλης να γνωρίσουν έναν ξεχασμένο πνεύμονα πρασίνου, που κάποτε αποτελούσε σημείο αναφοράς για τους κατοίκους των Άνω & Κάτω Πατησίων. Το Πάρκο Φιξ μπαίνει σε νέα εποχή, χάρη στην ενεργή συνδρομή της Ολυμπιακής Ζυθοποιίας και της FIX Hellas, η οποία εξάλλου διατηρεί άρρηκτους ιστορικούς δεσμούς μαζί του, μέσα από το πρόγραμμα του Δήμου Αθηναίων «Υιοθέτησε την πόλη σου». Στην περιοχή που κάποτε ονομαζόταν «Παραδείσια», εξαιτίας των κυπαρισσώνων και των κατάφυτων περιβολιών, ο Ιωάννης Φιξ ίδρυσε στα τέλη του -‘19ου αιώνα την πρώτη ελληνική ζυθοποιία, η οποία, με την κατεδάφιση του εργοστασίου της περίπου έναν αιώνα μετά, έδωσε τη θέση (και το όνομά της) στο πάρκο που ξεφύτρωσε στην περιοχή.

Δυστυχώς, δεν εξελίχθηκαν όλα ρόδινα για το πράσινο αυτό σημείο των Πατησίων. Το πάρκο εγκαταλείφτηκε, προκαλώντας περισσότερη θλίψη παρά απόλαυση στους κατοίκους της γειτονιάς, μη αξιοποιώντας τα συγκριτικά του πλεονεκτήματα στην περιοχή που κοσμεί η αγέρωχη βίλα Κλωναρίδη. Η ζυθοποιία επέστρεψε στον τόπο που για πάνω από 50 χρόνια «κατοίκησε», ώστε να βοηθήσει στην ολική ανάπλασή του, αφήνοντας στο παρελθόν τις μνήμες από τα άνυδρα, παρατημένα σημεία του.

Στόχος των δράσεων ήταν, να σμιλευτεί ένας οικείος, για τους κατοίκους και επισκέπτες της πόλης, χώρος, ο οποίος να συμβαδίζει με τις σύγχρονες προδιαγραφές και τις διεθνείς τάσεις της αρχιτεκτονικής τοπίου και του περιβαλλοντικού σχεδιασμού. Σε μια συνολική έκταση που φτάνει τα 7.500 τ.μ., φυτεύτηκαν περισσότερα από 4.500 φυτά της μεσογειακής χλωρίδας, που παρουσιάζουν μεγάλη αντοχή στον αστικό ιστό και τη ρύπανση, όπως επίσης και χαμηλές ανάγκες σε νερό.

Επιπλέον, στη νέα του μορφή, το πάρκο χωρίζεται σε πέντε ξεχωριστές θεματικές ενότητες:

Στη βόρεια πλεύρα, στο όριο με τη βίλα Κλωναρίδη, τοποθετήθηκαν πολυετή, αυτοφυή και αγρωστώδη φυτά σε δυναμικές διατάξεις, τα οποία θυμίζουν την καλλιέργεια βρώμης, του βασικού φυτού ζυθοποιίας. Τα αυτοφυή είδη της ελληνικής χλωρίδας που φυτεύτηκαν αντέχουν στη ρύπανση, παράγουν βρώσιμους σπόρους και καρπούς για την προσέλκυση αστικής ορνιθοπανίδας και ωφέλιμων εντόμων, ενώ δεν απαιτούν μεγάλες ποσότητες νερού. Παράλληλα, στα σφενδάμια της περιοχής τοποθετήθηκαν ταΐστρες και χώροι φωλεοποίησης πουλιών και εντόμων. Η φύση, έτσι, είναι φιλόξενη για όλους, όπως και για τις οικογένειες που μαζί με τα παιδιά τους μπορούν να τη γνωρίσουν μέσα από το παιχνίδι και τη χαλάρωση.

Ένα πολύχρωμο παρτέρι «αισθήσεων»

Η καρδιά του πάρκου μετατράπηκε σε έναν εντυπωσιακό «κήπο των αισθήσεων» (sensory garden), με τη δημιουργία ενός κεντρικού κυκλικού παρτεριού, στο οποίο φυτεύτηκαν σφαιρικά κλαδεμένοι θάμνοι και μίγματα ποωδών - πολυετών φυτών, με έντονο εποχιακό ενδιαφέρον. Ο εν λόγω κήπος αφιερώνεται στις αισθήσεις, οι οποίες «ξυπνούν» χάρη σε φυτά με χρώμα στο φύλλωμα, άρωμα, διαφορετικές υφές φυλλώματος και ανθέων.

Το τέλειο πικνίκ

Η οπτική επαφή των περαστικών με το πάρκο παραμένει, στην πλευρά του ανατολικού ορίου με την οδό Πατησίων, με το συγκεκριμένο σημείο να είναι το μοναδικό που διατηρείται αναλλοίωτο. Οι παρεμβάσεις περιορίστηκαν στην αποκατάσταση της επιφάνειας του χλοοτάπητα, καθιστώντας τον ιδανικό για υπαίθριες δραστηριότητες, ενώ ο χώρος πλαισιώνεται στο δυτικό τμήμα του από γραμμικές φυτεύσεις πολυετών ποωδών ειδών, εδαφοκαλυπτικών και μεσαίων θάμνων. Με αυτόν τον τρόπο, διαμορφώνεται ένα δροσερό και φωτεινό σημείο συνάντησης, ό,τι πρέπει για πικνίκ με φίλους και οικογένεια.

Ένα καταπράσινο δίκτυο

Το πάρκο ΦΙΞ αναβαθμίζεται ευρέως, αισθητικά και λειτουργικά, και η θέση του στον αστικό ιστό της Αθήνας προσφέρεται ως σημαντικός κρίκος στη δημιουργία ενός πράσινου δικτύου («green network») στην πρωτεύουσα. Για το λόγο αυτό, στο νότιο όριο του πάρκου με την οδό Καυταντζόγλου, δημιουργήθηκε ένας κήπος αφιερωμένος στη βιοποικιλότητα, η διατήρηση της οποίας εντός των πόλεων έχει αναδειχθεί σε παγκόσμια τάση τα τελευταία χρόνια, δίχως να είναι αμελητέα τα πολλαπλά περιβαλλοντικά και εκπαιδευτικά οφέλη. Υδροχαρή φυτά και σκιόφυτα δημιουργούν φυσικές διαπλάσεις γύρω από το υγρό στοιχείο. Ομάδες από ομοειδείς αειθαλείς μεσογειακούς θάμνους που αντέχουν στη σκιά φυτεύτηκαν κάτω από τα υφιστάμενα δένδρα και ενισχύθηκε η βλάστηση γύρω από τη λίμνη, με υδροχαρή φυτά σε βότσαλο. Το εμβληματικό σιντριβάνι του πάρκου απόκτησε νέα πλαισίωση και μορφή, συνιστώντας έναν ιδανικό τόπο για ξεκούραση και χαλάρωση στα νέα ξύλινα καθίσματα.

Μια ευωδιαστή αλέα

Η οδός Τσίλλερ μετατράπηκε σε καταπράσινη αλέα από πλατάνια, η οποία τονίστηκε από γραμμικές φυτεύσεις πολυετών ποωδών ειδών και μεσαίων θάμνων. Παράλληλα, ομάδες από μονοκαλλιέργειες μεσογειακών θάμνων φυτεύτηκαν ως υποόροφος των υφιστάμενων δέντρων δημιουργώντας διάκενα μεταξύ τους για την ανάπτυξη αυτοφυούς εδαφοκάλυψης. Να σημειωθεί, τέλος, πως το σύνολο των παρεμβάσεων για τη δημιουργία ενός αειφόρου πάρκου αποτελεί κάτι περισσότερο από την κατασκευή ενός όμορφου τόπου συγκέντρωσης των Αθηναίων και των επισκεπτών της πόλης. Βοηθάει έμπρακτα στην προστασία του περιβάλλοντος, με την ενίσχυση της τοπικής χλωρίδας και πανίδας, αλλά και στη μείωση των πλημμυρικών φαινομένων, αφού ελαχιστοποιούνται οι σκληρές επιφάνειες.

Για τους λόγους αυτούς, εκτός από τη φύτευση στο πάρκο ΦΙΞ πάνω από 4.500 νέων φυτών της μεσογειακής και ελληνικής χλωρίδας, που παρουσιάζουν μεγάλη αντοχή στον αστικό ιστό και τη ρύπανση, αποκαταστάθηκε πλήρως όλο το σύστημα αυτόματης άρδευσης, με στόχο τη βέλτιστη οικονομία νερού. Η ποιότητα του χώματος εμπλουτίστηκε σε όλες τις φυτευτικές επιφάνειες, με σκοπό να εξασφαλισθεί η ευρωστία και η ανάπτυξη των νέων φυτών, τη στιγμή που περιορίστηκε η επιφάνεια χλοοτάπητα μειώνοντας κατά 67% την ημερήσια κατανάλωση νερού για την άρδευση ολόκληρου του πάρκου.

Εικαστική εγκατάσταση στη φύση

Οι φοιτητές του Εκπαιδευτικού Οργανισμού AKTO Art & Design άντλησαν έμπνευση από τα 150 και πλέον χρόνια ιστορίας της FIX Hellas, σε συνδυασμό με κλασικές αξίες που διαχρονικά συνδέονται μαζί της, αναλαμβάνοντας να δώσουν τη δική τους καλλιτεχνική πινελιά στο χώρο του πάρκου. Το πάρκο κοσμείται από μία μόνιμη υπαίθρια εικαστική έκθεση, που φιλοτεχνήθηκε στο πλαίσιο της ανάπλασης: 27 παγκάκια γεμίζουν με χρώματα το κατάφυτο σημείο, ομορφαίνοντας ακόμα περισσότερο την περιοχή και στολίζοντάς την με εικόνες από την κουλτούρα, τις αναμνήσεις μας, τα στοιχεία των γειτονιών και τη φύση.

Συνολικά, το έργο, πέρα από την έκταση και την ένταση πίσω από τις νέες ιδέες ανάπλασης που προτείνει, είναι το πρώτο για το οποίο έχει γίνει τόσο εμπεριστατωμένη μελέτη και θεωρείται πρότυπο για αντίστοιχα επόμενα projects που αναμένονται στην πόλη. Δεν αποτελεί, απλώς, έναν πνεύμονα πρασίνου για την Αθήνα, αλλά και αφορμή για να δούμε τα Πατήσια με ένα ολοκαίνουριο βλέμμα – ώρα να το ανακαλύψουμε από την αρχή!