Βιβλίο

Book For Thought | H «ΤΙΝΑ» είναι μια ιστορία ευθυγράμμισης προς την αυτοκτονία – χωρίς δράματα

Από , -

Τα βιβλία της Άντζελας Δημητρακάκη μοιάζουν να μπαίνουν το ένα μέσα στο άλλο, νομίζεις ότι ξανασυναντάς συχνά ηρωίδες που κάτι σου θυμίζουν, που τις είχες συναντήσει σε άλλη φάση ή ηλικία. Μόλις έχω τελειώσει το πιο πρόσφατο βιβλίο της, το «ΤΙΝΑ, η ιστορία μιας ευθυγράμμισης» (εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας) και κατεβάζω από τα ράφια τα παλιά της βιβλία ψάχνοντας να ξαναθυμηθώ που έχω ξανασυναντήσει την Τίνα, την μεσήλικα καθηγήτρια ανθρωπολογίας που έχει αποφασίσει να αυτοκτονήσει. Αν είναι μια κουρασμένη εκδοχή κάποιου από τα παιδιά της «Ανταρκτικής» που περπατάνε ανέμελα με φόντο την φλούο Αθήνα των ‘90s, τι σχέση θα μπορούσε να έχει με τη νεαρή αυτόχειρα Μαρίνα της «Αντιθάλασσας», με την εικαστικό μητέρα της τη Στέλλα, ή με τη φοιτήτρια Καλών Τεχνών Μαρίλη του «Μανιφέστου της ήττας».

Η «ΤΙΝΑ», έχει όλα αυτά που κάνουν τα βιβλία της Δημητρακάκη ιδιαίτερα: καθημερινούς ήρωες σε καταστάσεις υποτροπής με φόντο περιβάλλοντα οικεία, τουλάχιστον για όσες έχουν ενηλικιωθεί στο κέντρο της Αθήνας στα τέλη των ‘90s και είχαν βρει τότε στις σελίδες της Δημητρακάκη ανθρώπους με κοινούς ενδυματολογικούς και μουσικούς κώδικες, για όσες αγαπούν τα μεγάλα καλοκαίρια του Αιγαίου, παρακολουθούν τις εξελίξεις στη σύγχρονη τέχνη και προσπαθούν να αντιδράσουν στην νεοσυντηρητική και νεοφιλελεύθερη τροπή που έχει πάρει ο κόσμος.

Μέσα από τις ιστορίες των συχνά κουρασμένων, ανεξαρτήτως ηλικίας, ηρωίδων και ηρώων της, η Δημητρακάκη καταφέρνει να διεκδικήσει ένα χώρο για ανθρώπους ψυχικά φορτισμένους πέρα από τις επιταγές της βιοπολιτικής, παίρνοντας ταυτόχρονα θέση σε διαφορετικά ζητήματα – από τις έμφυλες και ταξικές διεκδικήσεις ως τον φασισμό.

Η «ΤΙΝΑ» έχει την ατυχία να φέρει και στο όνομά της το ακρωνύμιο του θατσερικού μότο «There is no alternative» και πιστεύει ότι η «ζωή της είναι το ανάποδο της ανακάλυψης ότι το προσωπικό είναι πολιτικό». Είναι μια διανοούμενη της αριστεράς στην εποχή της κρίσης αλλά η απόφασή της να αυτοκτονήσει (πάνω στο αν τελικά θα το κάνει ή όχι και στο τι συνιστά αναγκαία προετοιμασία γι αυτήν στηρίζεται η πλοκή) δεν εξηγείται μονοδιάστατα, αλλά προκύπτει ως μια σύνθεση υπαρξιακών και κοινωνικοπολιτικών παραγόντων υπονομεύοντας εύκολες ερμηνείες της κατάθλιψης.

Μέσα από τις ιστορίες των συχνά κουρασμένων, ανεξαρτήτως ηλικίας, ηρωίδων και ηρώων της, η Δημητρακάκη καταφέρνει να διεκδικήσει ένα χώρο για ανθρώπους ψυχικά φορτισμένους πέρα από τις επιταγές της βιοπολιτικής, παίρνοντας ταυτόχρονα θέση σε διαφορετικά ζητήματα – από τις έμφυλες και ταξικές διεκδικήσεις ως τον φασισμό. Η ενασχόλησή της με τη θεωρία και την τέχνη (διδάσκει Ιστορία και Θεωρία της Σύγχρονης Τέχνης στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου και έχει σημαντικό θεωρητικό έργο, ενώ σε κάθε της βιβλίο υπάρχει, αν δεν κάνω λάθος, κι ένας τουλάχιστον art worker) περνάει οργανικά μες στα έργα της, είτε δια στόματος των πρωταγωνιστών είτε στον τρόπο γραφής επιμένοντας να αντιπαραβάλλει διαφορετικές φόρμες.

Στην «ΤΙΝΑ», το πιο στιλιστικά απογυμνωμένο ίσως βιβλίο της, η Δημητρακάκη διηγείται μια προσωπική ιστορία που παίζει με την ιδέα της αριστερής μελαγχολίας (χαρακτηριστικός είναι ο διάλογος της πρωταγωνίστριας με τη φίλη της Ξένια που γυρίζει ένα ντοκιμαντέρ για την αυτοχειρία) αλλά μιλά κυρίως για το τραύμα και την αγάπη χωρίς όμως να ξεχνά, όπως πάντα, το «πλαίσιο» (ξεχνάω ποιάς παλιότερης ηρωίδας της ήταν, όπως και μένα, η αγαπημένη της λέξη).