Κριτική

Χαίρε, Καίσαρ

Από -

Οι Κοέν αποτίουν φόρο τιμής, αλλά και σαρκάζουν πικρά το κλασικό αμερικανικό σινεμά σε μια παλαβή, άνιση και βαθιά κινηματογραφόφιλη φάρσα.

Από τους πλέον σινεφίλ σύγχρονους δημιουργούς, οι αδελφοί Κοέν επιστρέφουν στα παρασκήνια της χρυσής εποχής του Χόλιγουντ. Λίγα χρόνια μετά τις περιπέτειες του σεναριογράφου Μπάρτον Φινκ, βρίσκουν τη Μέκκα του κινηματογράφου σε δημιουργικό οργασμό, με ταινίες όλων των ειδών να γυρίζονται σε κάθε πλατό. Γι’ αυτό και το μεγαλοστέλεχος της Capitol Έντι Μάνιξ τρέχει και δεν προλαβαίνει. Ο Μάνιξ είναι ένας έμπειρος fixer, ο άνθρωπος δηλαδή που αναλαμβάνει να συμμαζέψει τους καπριτσιόζους σταρ του στούντιο, φροντίζοντας να βρίσκονται στην ώρα τους στο σετ για το γύρισμα, να καλύπτει τα στραβοπατήματά τους, να διορθώνει τη δημόσια εικόνα τους και να ικανοποιεί κάθε ιδιοτροπία τους, επιτρέποντας στην πιο καλολαδωμένη μηχανή του entertainment να δουλεύει απρόσκοπτα. Όλα περιπλέκονται όμως όταν ο Μπερντ Γουίτλοκ, πρωταγωνιστής της ιστορικής περιπέτειας «Χαίρε Καίσαρ!», εξαφανίζεται μυστηριωδώς, έχοντας πέσει θύμα απαγωγής.

Μέχρι τη στιγμή που ο Γουίτλοκ ξυπνά σε μια απομονωμένη παραθαλάσσια έπαυλη περιτριγυρισμένος από… κομουνιστές σεναριογράφους και το φιλμ αποκτά μια πιο συμπαγή πλοκή, η καθημερινότητα του Μάνιξ προσφέρει στους Κοέν την ιδανική αφορμή για μια ξενάγηση στην αστεία εκδοχή της χολιγουντιανής πραγματικότητας του ’50: βιβλικά έπη, η Έστερ Γουίλιαμς σε φαντασμαγορικές καταδύσεις, μιούζικαλ, η Κάρμεν Μιράντα, η κουτσομπόλα Χέντα Χόπερ και η αντίπαλός της δίδυμη αδελφή της Λουέλα Πάρσονς (και τους δύο ρόλους υποδύεται η Τίλντα Σουίντον), ο Τζιν Κέλι σαν ναύτης που χορεύει κλακέτες, ο Γκάρι Κούπερ που μόλις έχει τελειώσει ένα γουέστερν και συνεχίζει με ένα σαλονάτο δράμα (!) του Βρετανού σκηνοθέτη Λόρενς Λόρεντζ… Κι αν το μόνο κινηματογραφικό είδος που απουσιάζει είναι το φιλμ νουάρ, αυτό καλύπτεται από την ίδια την ταινία μας, την εξέλιξη της οποίας σχολιάζει μια –τόσο κλισέ– υποβλητική φωνή off.

Διασκεδαστικότατα, όλα αυτά μπορεί να μην έχουν τη δραματική ή κωμική συνοχή προηγουμένων κοενικών αριστουργημάτων, ζωντανεύουν όμως γλαφυρά έναν κόσμο γεμάτο πολιτικές, ταξικές, ιδεολογικές και αισθητικές αντιφάσεις. Σε ένα πρώτο επίπεδο, το «Χαίρε Καίσαρ!» κοιτάζει νοσταλγικά όσο και βαθιά σαρκαστικά μια βρόμικη βιομηχανία που την ίδια στιγμή είναι και υψηλή τέχνη, ένα σωρό «μικρούς» ανθρώπους που μεγαλουργούν ως καλλιτέχνες κι έναν αντιδραστικό μηχανισμό (ξεκαρδιστική η σύσκεψη των παπάδων) ο οποίος είναι γεμάτος, όπως εξηγούν οι αριστεροί σεναριογράφοι, προοδευτικά μηνύματα και τολμηρά «δεύτερα επίπεδα».

Γεμάτη απ’ αυτά, αν και για το mainstream κοινό δεν είναι κάτι περισσότερο από μια σινεφίλ φάρσα, η ταινία συνδέει ιδιοφυώς το χριστιανικό δόγμα με τη χολιγουντιανή δομή και λειτουργία (Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα) και σχολιάζει καυστικά όλη την πολιτικοκοινωνική διάρθρωση της μεταπολεμικής Αμερικής (ο ένας και μοναδικός Μαύρος κομπάρσος, η περιθωριακή θέση των γυναικών, αλλά και το όνομα της εταιρείας Capitol – έμμεση αναφορά(;) στο μαρξικό «Κεφάλαιο»).

ΗΠΑ. 2016. Διάρκεια: 106΄. Διανομή: UIP.