Κριτική

Toni Erdmann

Από -

Ο εκκεντρικός Γουίνφρεντ, ο οποίος διασκεδάζει μεταμφιεζόμενος και σκαρώνοντας φάρσες, επισκέπτεται την καριερίστρια κόρη του στο Βουκουρέστι όπου εργάζεται και προσπαθεί να έρθει ξανά σε επαφή μαζί της με το δικό του ιδιαίτερο τρόπο. Πικρή, τρυφερή, πρωτότυπη και ξεκαρδιστικά αστεία ιστορία διπλής «ενηλικίωσης», με εύστοχες ψυχαναλυτικές και κοινωνικές παρατηρήσεις. Βραβείο κριτικών στις Κάνες για την πιο απρόοπτη και κινηματογραφικά περίτεχνη ταινία της χρονιάς.

banner

Στην πρώτη σκηνή της ταινίας ο Γουίνφρεντ Κονράντι εμφανίζεται σαν κάποιος άλλος. Αφού πανικοβάλλει τον κούριερ που του παραδίδει ένα δέμα, επιστρέφει στη μοναχική ρουτίνα του, αυτήν ενός καθηγητή μουσικής ο οποίος ζει με τον αγαπημένο σκύλο του και σύντομα θα χάσει και τον τελευταίο μαθητή του. Ο 65χρονος Γουίνφρεντ, χωρισμένος και πατέρας της καριερίστριας Ίνες που δουλεύει σε μια πολυεθνική στο Βουκουρέστι (εκείνος νομίζει στη Βουδαπέστη), διασκεδάζει σκαρώνοντας φάρσες, μεταμφιεζόμενος και προσποιούμενος πως είναι κάποιος άλλος. Παλιμπαιδίζει, συμπεριφέρεται αντικομφορμιστικά, αλλά πράγματι θα ήθελε να είναι κάποιος άλλος. Ακριβώς ποιος δεν έχει ανακαλύψει ακόμη…

Ο θάνατος του σκύλου του γίνεται η αφορμή να ξεκινήσει ένα ταξίδι με πολλαπλούς προορισμούς. Καταρχάς προς το Βουκουρέστι, όπου θα εμφανιστεί απροειδοποίητα μπροστά­ στην κόρη του, στους γνωστούς και τους συνεργάτες της με περούκα και ψεύτικη οδοντοστοιχία και θα συστηθεί ως Τόνι Έρντμαν. Ταυτόχρονα προς την Ίνες, με την οποία θέλει να (ξανα)έρθει σε επαφή. Και, τέλος, προς τον εαυτό του, για να συνειδητοποιήσει έστω και αργά ποιος πραγματικά είναι και ποιος θέλει να γίνει. Η Ίνες, από την άλλη, είναι μια κουμπωμένη, εργασιομανής και ψυχρή­ Βορειοευρωπαία σε αναζήτηση επαγγελματικής ευκαιρίας κάπου... τριτοκοσμικά.

Η αναστάτωση την οποία θα προκαλέσει ο ανεπιθύμητος πατέρας στην τακτοποιημένη καθημερινότητά της θα τη σπρώξει προς μια ανάλογη αναζήτηση του αληθινού εαυτού της – ένα σεναριακό σχήμα που έχουμε συναντήσει πολλές φορές, όταν η αναγκαστική συμβίωση δύο αντίθετων χαρακτήρων ωριμάζει ή απελευθερώνει αμφότερους με έναν τρόπο απρόοπτο για τα αρχικά δεδομένα. Η τρίτη ταινία της Μάρεν Άντε (Αργυρή Άρκτος στο Βερολίνο για το «Alle Anderen») δουλεύει πάνω σε αυτό το μοτίβο, αλλά με μια εντελώς πρωτότυπη και κινηματογραφικά περίτεχνη μέθοδο. Πριν απ’ όλα δημιουργεί δύο ολοζώντανους τρισδιάστατους χαρακτήρες, παγιδευμένους σε αντιφάσεις, σκοτεινά κι αισιόδοξα τικ τα οποία οι ίδιοι δεν αντιλαμβάνονται.

Η σχέση τους χτίζεται αργά και μεθοδικά, συντηρώντας ένα ιδιότυπο ψυχολογικό σασπένς από μεταμφίεση σε μεταμφίεση και από παρεξήγηση σε παρεξήγηση. Την ίδια στιγμή ένας βαθύς σαρκασμός και μια υποδόρια μελαγχολία συνοδεύουν τις αμήχανες κινήσεις τους (σκηνή ανθολογίας αυτή του καραόκε), ενώ γύρω τους ένας γεμάτος οικονομικές προοπτικές και άδειος από συναισθήματα κόσμος πασχίζει να τους κρατήσει σε απόσταση. Όλα αυτά αριστοτεχνικά ενορχηστρωμένα και δεμένα σε ένα σενάριο-ψιλοβελονιά, θα κορυφωθούν στην ευρηματικά στημένη, ξεκαρδιστική και απολαυστική στις πολλαπλές αναγνώσεις –από κοινωνικές μέχρι ψυχαναλυτικές– της σεκάνς του πάρτι, όπου ο καθένας ενδύεται ή εκδύεται την πραγματική του ταυτότητα και συμφιλιώνεται με τον άλλον. Τώρα η γλυκόπικρη σύμπλευση δύο γενιών, δύο στάσεων ζωής και δύο ολόκληρων κόσμων (γεωγραφικοί, πολιτικοί, συναισθηματικοί) είναι πλέον δυνατή.

Γερμανία, Αυστρία. 2016. Διάρκεια: 162΄. Διανομή: SEVEN FILMS.

banner