Κριτική

Συνώνυμα

Από -

Γνωστός με τη δεύτερη ταινία του «Haganenet» («The Kindergarten Teacher», 2014), την οποία διασκεύασε ως –αγγλόφωνη– «Νηπιαγωγό» η Σάρα Κολαντζέλο, ο Ναντάβ Λαπίντ συνεχίζει να προβληματίζεται πάνω στην ισραηλινή –εθνική, πολιτική και πολιτιστική– ταυτότητα, αυτήν τη φορά από μακριά. Από τη γαλλική πρωτεύουσα συγκεκριμένα, μεταφέροντας ελεύθερα στην οθόνη κάποιες δικές του εμπειρίες, όταν βρέθηκε εκεί, μετά τη στρατιωτική θητεία του, για να συνεχίσει τις σπουδές του.

Έτσι καταφθάνει και ο νεαρός Γιοάβ στο Παρίσι από το Ισραήλ, αυτός όμως όντας αποφασισμένος να κόψει κάθε δεσμό με τη χώρα του. Χαμένος στη μεγαλούπολη, θα βρεθεί υπό την προστασία ενός πλουσιόπαιδου και της φιλενάδας του, οι οποίοι θα τον περιθάλψουν γοητευμένοι από την ωμή ειλικρίνεια, την αποφασιστικότητα και την ασυμβίβαστη φιλοσοφία του. Διότι ο Γιοάβ, αρνούμενος πεισματικά να μιλήσει εβραϊκά, προσπαθεί με τη βοήθεια ενός γαλλικού λεξικού να επινοήσει μια καινούργια ταυτότητα για τον εαυτό του.

Μπορείς να αποκοπείς από τις ρίζες σου; Μπορείς να ξεχάσεις τη γλώσσα σου και να διαγράψεις το παρελθόν σου; Η αναπόφευκτη αρνητική απάντηση γίνεται εδώ μια σπαρακτική κραυγή υπαρξιακής απόγνωσης, ξεπερνώντας τα προβλέψιμα στερεότυπα του μεθοδικά απλοποιημένου συμπεράσματος. Καθώς ο Γιοάβ παλεύει με τις λέξεις, τα συνώνυμα και τις ακριβείς έννοιές τους, οι εικόνες του Λαπίντ αποτυπώνουν με πυρετώδη ένταση την αποσπασματική, θολή αντίληψή του για την πραγματικότητα που τον περιβάλλει.

Όχι χωρίς αφηγηματική επιτήδευση (το φιλμ γνωρίζει καλά τη «σπουδαιότητά» του), αλλά με ένα ρεαλισμό γεμάτο ρωγμές: σουρεαλιστικά χιουμοριστικές σεκάνς, απότομες αλλαγές ύφους, διαρκής υπόγειος σαρκασμός. Δεν είναι μόνο η αυστηρή, μιλιταριστική εικόνα του Ισραήλ που πλήττεται, είναι και τα παριζιάνικα στερεότυπα, τα οποία διακωμωδούνται με τρόπο αναρχικό, απρόβλεπτο (αλά νουβέλ βαγκ) από τη μία και με μια ντοκιμαντερίστικη ειλικρίνεια από την άλλη. Ισορροπώντας έντεχνα ανάμεσά τους, ο πρωτοεμφανιζόμενος Τομ Μερσιέ έγινε συνώνυμο του ερμηνευτικού πάθους και υπήρξε καθοριστικός στο να αποσπάσει η ταινία τη Χρυσή Άρκτο και το βραβείο κριτικών στο Βερολίνο.

Ισραήλ, Γαλλία. 2019. Διάρκεια: 123΄. Διανομή: WEIRD WAVE.

Σχετικά Θέματα