Θέμα

Ποια είναι η Κλόι Ζάο και πώς κατέκτησε τα Όσκαρ

© Matt Petit/A.M.P.A.S. via Getty Images/ Ideal Image
© Matt Petit/A.M.P.A.S. via Getty Images/ Ideal Image

Μπορεί να έφτασε με αέρα φαβορί στα 93α βραβεία Όσκαρ, οι τρεις νίκες της «Χώρας των Νομάδων» της Κλόι Ζάο όμως δεν παύουν να έχουν γράψει ιστορία. Κι αυτό γιατί στην έως τώρα πορεία της ασιατικής καταγωγής δημιουργού, η πρώτη μη λευκή που βραβεύεται ως σκηνοθέτιδα, μπορεί το ταλέντο της να ήταν έκδηλο και αναγνωρισμένο διεθνώς, το ενδεχόμενο όμως να σημειώσει οσκαρικό χατ-τρικ ήταν μάλλον ισχνό μέχρι το βράδυ της 25ης Απριλίου.

banner

Από την Κίνα στις ΗΠΑ

Η 39χρονη Ζάο γεννήθηκε στο Πεκίνο, κόρη ενός εξαιρετικά επιτυχημένου βιομήχανου και μιας νοσοκόμας. Στην εφηβεία της είχε ήδη αγαπήσει το σινεμά, έχοντας αναφέρει στο παρελθόν ως αγαπημένη ταινία το «Ευτυχισμένοι Μαζί» του Γουόνγκ Καρ-Βάι, ενώ τα «Εξολοθρευτής» (Τζέιμς Κάμερον, 1984), «Ghost» (Τζέρι Ζούκερ, 1990) και «Sister Act» (Εμίλε Αρντολίνο, 1992) ήταν τα φιλμ που την εισήγαγαν στον αμερικάνικο κινηματογράφο. Εκείνη την περίοδο οι γονείς της αποφάσισαν να στείλουν στην Αγγλία τη νεαρή Ζάο για να μορφωθεί, παρότι δε γνώριζε γρι αγγλικά. Ωστόσο αυτό το εμπόδιο δεν την πτόησε, οδηγώντας τη λίγο αργότερα στο Λος Άντζελες για να τελειώσει το λύκειο. Στη συνέχεια σπούδασε πολιτική επιστήμη στη Μασαχουσέτη και σινεμά στη Νέα Υόρκη. Οι πολυπρισματικές εμπειρίες και σπουδές διαμόρφωσαν σημαντικά τη Ζάο, η οποία απέκτησε προοδευτικά κριτική στάση απέναντι στη ζωή της στην Κίνα. Συγκεκριμένα, έχει περιγράψει την καθημερινότητα εκεί ως «περιτριγυρισμένη από ψέματα» και πως χάρη στα ταξίδια της στο εξωτερικό μπόρεσε να συνειδητοποιήσει τι ακριβώς δεν πήγαινε καλά στη χώρα όπου γεννήθηκε. Μάλιστα, η στάση της συνοψίζεται στη φράση «οπλίσου με γνώσεις και ύστερα αμφισβήτησέ τες», κατά τη δήλωση που έκανε σε συνέντευξή της στο περιοδικό Filmmaker. Παρόλα αυτά, δεν ήταν λίγοι στην Κίνα που επευφήμησαν τις οσκαρικές νίκες της «Χώρας των Νομάδων», κάτι σημαντικό εν μέρει εν λάβουμε υπόψη πως η ταινία έλαβε περιορισμένη διανομή στη χώρα και το Μάρτιο υπήρξαν επιβεβλημένοι περιορισμοί αναφορών στα ΜΜΕ για το φιλμ της Ζάο. Να σημειωθεί εδώ πως η απονομή των Όσκαρ δε μεταδόθηκε στην Κίνα.

«Songs My Brothers Taught Me»
«Songs My Brothers Taught Me»
banner

Από έξω κοιτώντας μέσα

Η φοίτηση στην κινηματογραφική σχολή της Νέας Υόρκης υπήρξε καθοριστική για τη Ζάο, έχοντας μεταξύ άλλων καθηγητές όπως ο θρυλικός Σπάικ Λι. Αφού ολοκλήρωσε τις ακαδημαϊκές υποχρεώσεις της γύρισε το σκηνοθετικό ντεμπούτο «Songs My Brothers Taught Me» (2015), όπου συναντώνται τα κατεξοχήν στιλιστικά χαρακτηριστικά της δημιουργού. Η υπόθεση τοποθετείται στην αμερικανική επαρχία και πρωταγωνιστές είναι χαρακτήρες περιθωριακοί, της εργατικής τάξης, οι οποίοι βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε ένα βαθύ υπαρξιακό αδιέξοδο, με αμφίβολο το ενδεχόμενο διαφυγής. Επιπλέον, το σκηνοθετικό ύφος κυριαρχείται από έναν υποβλητικό, βραδυφλεγή ρυθμό, ο οποίος διογκώνει το ασφυκτικό βάρος των ηρώων. Η Ζάο γύρισε το «Songs My Brother...» σε ένα καταυλισμό ινδιάνων Σιού στη Νότια Ντακότα, εκεί ακριβώς όπου γνώρισε τον πρωταγωνιστή της αμέσως επόμενης ταινίας της Μπράντι Ζαρντό.

«Καλπάζοντας με το Όνειρο»
«Καλπάζοντας με το Όνειρο»

Στο αριστουργηματικό «Καλπάζοντας με το Όνειρο» (2017), ο Ζαρντό υποδύεται τον εαυτό του, στο ρόλο ενός ανερχόμενου αστεριού του ροντέο, ο οποίος αναγκάζεται να σταματήσει την ιππασία όταν τραυματίζεται πάρα πολύ σοβαρά. Όσο κι αν προσπαθεί αδυνατεί να βρει νέο νόημα στη ρουτίνα του, έτσι μένει προσκολλημένος στα άλογα κι όσα αγαπά περισσότερο, ρισκάροντας εν τέλει την ίδια του τη ζωή. Με αυτήν την ταινία η Ζάο θεμελίωσε κινηματογραφικά το όνομά της, βρίσκοντας γερά τα πατήματά της σε ένα σινεμά αυθεντικά ρεαλιστικό, με ντοκιμαντερίστικο ύφος και μη επαγγελματίες ηθοποιούς κατά βάση. Παράλληλα, συγκέντρωσε πολλές και σημαντικές διακρίσεις, όπως το βραβείο καλύτερης ταινίας στα Gotham, μία νίκη στις Κάνες, τέσσερις υποψηφιότητες στα σημαντικά βραβεία Spirit, αλλά και τη Χρυσή Αθήνα στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας «Νύχτες Πρεμιέρας».

«Η Χώρα των Νομάδων»
«Η Χώρα των Νομάδων»

Στο τρίτο και πλέον πετυχημένο κινηματογραφικό βήμα της, η Ζάο βασίστηκε στο βιβλίο «Nomadland: Surviving America in the 21st Century» της δημοσιογράφου Τζέσικα Μπρούντερ (κυκλοφορεί σύντομα στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κυψέλη). Η γοητεία που της προξενούσαν οι άνθρωποι χωρίς ρίζες, υποχρεώσεις και σχέσεις σε έναν τόπο, έχοντας ως μόνο σπίτι τους ένα βαν, μετουσιώθηκε σε ένα σενάριο που επικεντρώνεται σε μια γυναίκα γύρω στα εξήντα (Φράνσις ΜακΝτόρμαντ), η οποία αφού έχασε τα πάντα στην οικονομική κρίση πλέον ζει σα νομάδα, ταξιδεύοντας στην αμερικανική δύση. Πίστη στην ειλικρίνεια που τη χαρακτηρίζει, η Ζάο συνάντησε πολλούς από τους ανθρώπους που αναφέρονται στο βιβλίο, προσλαμβάνοντάς τους μάλιστα στο cast της ταινίας, όπου ενσαρκώνουν μια ελαφρώς διαφορετική εκδοχή του εαυτού τους. Το σπουδαίο επί της οθόνης αποτέλεσμα, έφερε στη Ζάο δύο πρωτοφανείς σερί νίκες στα φεστιβάλ της Βενετίας και του Τορόντο (η μόνη που κατέχει Χρυσό Λιοντάρι και το βραβείο κοινού, αντίστοιχα), ενώ στα Όσκαρ έγινε μόλις η δεύτερη σκηνοθέτιδα στην 93χρονη ιστορία του θεσμού στην οποία απονέμεται το αντίστοιχο χρυσό αγαλματίδιο, έντεκα χρόνια μετά την Κάθριν Μπίγκελοου («The Hurt Locker»). Επιπλέον, η «Χώρα των Νομάδων» χάρισε στην πρωταγωνίστρια ΜακΝτόρμαντ το τρίτο Όσκαρ α' γυναικείου ρόλου στην καριέρα της, με τη θρυλική Κάθριν Χέπμπορν να είναι η μοναδική που την ξεπερνά με 4 βραβεία.

Αναμφίβολα, χωρίς το ξέσπασμα της πανδημίας που περιόρισε δραματικά την κυκλοφορία και παραγωγή νέων φιλόδοξων ταινιών, η πορεία της «Χώρας των Νομάδων» δε θα ήταν τόσο εμφατική. Ωστόσο, είναι εξαιρετικά σημαντικό πως το συγκεκριμένο φιλμ, με το εντελώς arthouse ύφος, την «ανεξάρτητη» λογική (ανήκει στη Fox Searchlight) και την ενδοσκοπική προσέγγιση, βρέθηκε κυρίαρχο σε μια σεζόν όπου οι streamers γιγαντώθηκαν. Μόνο το Netflix είχε 35 οσκαρικές υποψηφιότητες και το Amazon 12, επισκιάζοντας όλα τα παραδοσιακά στούντιο. Η θριαμβευτική πορεία της Ζάο, επίσης, συνιστά μια άτυπη ψήφο εμπιστοσύνης στα πρωτότυπα κινηματογραφικά έργα που τείνουν να εκλείψουν από την κυριαρχία των κάθε λογής franchises, παρότι η ίδια πρόκειται να συμμετάσχει σε ένα... γαλαξιακό.

Τα επόμενα βήματα

Η Κλόι Ζάο αυτήν τη στιγμή προετοιμάζει το υπερηρωικό μπλοκμπάστερ «The Eternals», το οποίο ανήκει στην τέταρτη φάση του κινηματογραφικού σύμπαντος της Marvel. Το να πούμε πως το πρότζεκτ απέχει παρασάγγας από οτιδήποτε άλλο έχει κάνει η σκηνοθέτιδα, είναι λίγο. Θα έχει όμως μεγάλο ενδιαφέρον να δούμε πώς η ίδια, συνηθισμένη στα μαζεμένα ανθρωποκεντρικά φιλμ, θα μπορέσει να προσαρμοστεί στις ανάγκες μιας τεράστιου βεληνεκούς και προσδοκιών ταινίας, αλλά και πώς θα αφήσει το διακριτό στίγμα της. Βέβαια, παράλληλα έχει συμφωνήσει με την Amazon για τα γυρίσματα ενός βιογραφικού δράματος, συγκεκριμένα ένα γούεστερν για τον Μπας Ριβς, τον πρώτο Αφροαμερικανό αστυνομικό στις ΗΠΑ. Το μέλλον πραγματικά ανήκει στην Κλόι Ζάο...

Σχετικά Θέματα