Κριτική

Οι Δώδεκα Καρέκλες

Από -

Το ομότιτλο σατιρικό μυθιστόρημα των Σοβιετικών Ίλια Ιλφ και Εβγένι Πέτροφ διασκευάζει ο σκηνοθέτης Τόμας Γκουτιέρεζ Αλέα («Μνήμες Υπανάπτυξης», «Ο Θάνατος Ενός Γραφειοκράτη», «Φράουλα και Σοκολάτα») σε μία από τις συνολικά 18 κινηματογραφικές μεταφορές του έργου μεταξύ των οποίων βρίσκεται και η εκδοχή του Μελ Μπρουκς (1970). Ο σημαντικότερος εκπρόσωπος του κουβανικού σινεμά, φέρνει στο προσκήνιο τη νέα τάξη πραγμάτων στη χώρα τρία χρόνια μετά την επανάσταση, με μια ανάλαφρη όσο και σκηνοθετικά θαρραλέα ταινία όπου συνυπάρχουν το αφελές με το δυσοίωνο.

Βασικός πρωταγωνιστής ο γαμπρός μιας πλούσιας ηλικιωμένης γυναίκας, η οποία προτού πεθάνει κρύβει τα πολύτιμα αντικείμενά της σε δώδεκα καρέκλες φοβούμενη πως θα τα χάσει με την αναδιανομή του πλούτου, για αυτό και δεν εκμυστηρεύεται σε κανέναν την κρυψώνα. Όταν ο γαμπρός μαθαίνει το μυστικό ξεκινά μια φρενήρη προσπάθεια για να επανακτήσει τα «εθνικοποιημένα» πια έπιπλα.

Η οδύσσεια του πρώην πλούσιου νυν απεγνωσμένου άντρα δίνει την αφορμή στον Αλέα να ταξιδέψει με την κάμερά του σε μια χώρα που αναζητά μια νέα ταυτότητα και μαθαίνει να ζει από την αρχή. Ο ίδιος καταφέρνει να διατηρήσει μια δύσκολη ισορροπία στην αφήγηση ανάμεσα στην κριτική του νέου καθεστώτος, η οποία γίνεται έμμεσα με μια λεπτή ειρωνεία, και την απεικόνιση όσων θετικών έχει επιφέρει (η έπαυλη του κεντρικού ήρωα είναι πλέον δημόσιο γηροκομείο).

Η δεξιοτεχνία βέβαια του Αλέα ξεδιπλώνεται την ώρα που αναπτύσσει ένα υβριδικό στιλ σινεμά που συνδυάζει την κωμωδία με το σινεμά βεριτέ και το animation με το πολιτικό σχόλιο. Η σκηνοθετική του φαντασία τού επιτρέπει να συνυπάρξουν αρμονικά στην αφήγηση αυτά τα τόσο διαφορετικά μεταξύ τους στιλ, ωστόσο η συγκέντρωσή του χάνεται στις κωμικές στιγμές.

Στην πλειοψηφία τους εκτελούνται βεβιασμένα και χωρίς να προκαλούν το αναμενόμενο γέλιο, ενώ καθώς η μία διαδέχεται την άλλη ο ρυθμός της ταινίας επιβραδύνεται αισθητά. Ο Αλέα επανακτά τα ηνία και δίνει σφρίγος στο φιλμ όταν η τελευταία ενότητα αποκτά ξαφνικά το ύφος ενός καφκικού εφιάλτη. Οι πρωταγωνιστές πλέον έχουν γίνει έρμαια της εμμονικής αναζήτησής τους και έχουν χάσει τον εαυτό τους. Εκεί βρίσκονται και οι καλύτερες στιγμές του Αλέα ο οποίος επιτυγχάνει να μεταμορφώσει μια άνιση κωμωδία σε αγωνιώδες απρόβλεπτο θρίλερ.

Κούβα. 1962. Διάρκεια: 97΄. Διανομή: NEW STAR.