Ρεπορτάζ

Ο ανυπάκουος Κεν Λόουτς ήρθε στην Αθήνα και τα είπε έξω από τα δόντια

Από -

Ελάχιστοι σκηνοθέτες διαθέτουν την ειλικρίνεια, την ταπεινότητα και την ευγένεια του Κεν Λόουτς. Ενός δημιουργού που στη διάρκεια της καριέρας του, η οποία ξεπερνά τα πενήντα χρόνια, έχει υπογράψει πάνω από σαράντα ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, ενώ ανήκει στο κλειστό κλαμπ των σκηνοθετών που έχουν βραβευθεί με δύο Χρυσούς Φοίνικες: πρώτα το 2006 με το «Ο Άνεμος Χορεύει το Κριθάρι», ένα μαεστρικά ειπωμένο δράμα που ανατρέχει στην πολυτάραχη σύγχρονη ιστορία της Ιρλανδίας, και πέρσι με το σπαρακτικό «Εγώ, ο Ντάνιελ Μπλέικ» με ήρωα ένα μέλος της εργατικής τάξης που διεκδικεί τα αυτονόητα, ένας αρχετυπικός πρωταγωνιστής της φιλμογραφίας του Λόουτς.

«c» Πάνος Μουζάκης
«c» Πάνος Μουζάκης

Το 30ο Πανοράμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου κάλεσε το σκηνοθέτη στην Αθήνα (31/10), οκτώ χρόνια μετά την τελευταία του επίσκεψη στην Ελλάδα, με αφορμή τα 30ά γενέθλια της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου και της προβολής της ταινίας του «Riff-Raff». Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ Νίνος Φενέκ Μικελίδης συνόδευσε τον Κεν Λόουτς στην κάταμεστη από δημοσιογράφους και σινεφίλ αίθουσα της ΕΣΗΕΑ όπου του απένειμε το τιμητικό ειδικό βραβείο Χρυσός Φοίβος, και αμέσως μετά ξεκίνησε μια ζωηρή συζήτηση γύρω από τις ταινίες του Λόουτς, την πολιτική και το μέλλον του ευρωπαϊκού σινεμά.

Ερωτηθείς από τον κ. Μικελίδη για το τηλεοπτικό ξεκίνημα της καριέρας του τη δεκαετία του ’60 στην Αγγλία, ο Λόουτς αποκρίθηκε πως τότε η άρχουσα τάξη ένιωθε τόση ασφάλεια και σιγουριά ώστε αγνοούσε τις δυνατότητες που πρόσφερε η τηλεόραση. «Δεν ένιωθαν ότι απειλούνται από την εργατική τάξη. Σήμερα όμως έχει αντιστραφεί το κλίμα, αισθάνονται τον κίνδυνο. Αυτό εξάλλου απηχεί και το brexit, ότι κινδυνεύουν οι “μπίζνες”, και δεν υπάρχει χειρότερο πράμα να πεις σε έναν πολιτικό σήμερα από το ότι είναι ενάντια στις επενδύσεις και τις επιχειρήσεις».

Υπάρχουν όμως τα πολιτικά πρόσωπα σήμερα που μπορούν να εμπνεύσουν και να φέρουν αλλαγή; «Με εμπνέουν οι πολιτικοί που λένε «όχι». Πιστεύω πολύ στον Τζέρεμι Κόρμπιν (σ.σ.: πρόεδρος του Εργατικού Κόμματος στη Μ. Βρετανία), και έχω πίστη ότι θα κάνει σπουδαία πράματα. Αρκεί φυσικά να μη συμβιβαστεί όταν έρθει στην εξουσία και να μη χάσει την αγωνιστικότητά του». Ως τότε όμως, τα πράματα δυσκολεύουν διαρκώς για τη βρετανική εργατική τάξη. «Στην Άγγλια υπάρχουν γραφεία παροχής επιδομάτων σε όσους αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες. Η κυβέρνηση όμως θεωρεί ότι αυτή είναι η ιδανική πηγή για μείωση δημόσιων δαπανών. Έτσι, σε πόλεις όπως το Σέφιλντ, κλείνουν αρκετά από τα γραφεία ώστε να μεγαλώνει η απόσταση μεταξύ όσων έχουν παραμείνει και ο κόσμος να αποθαρρύνεται και τελικά να μην πηγαίνει».

Ο Κεν Λόουτς σε γυρίσματα τη δεκαετία του '60
Ο Κεν Λόουτς σε γυρίσματα τη δεκαετία του '60

Στην αίθουσα παρευρέθηκε και η πρόεδρος του κόμματος Πλεύση Ελευθερίας Ζωή Κωνσταντοπούλου, η οποία υπογράμμισε την αλληλεγγύη και τη στήριξη που έδειξε ο Κεν Λόουτς προς τον ελληνικό λαό στα χρόνια της οικονομικής κρίσης. «Ήταν αυτονόητο για εμένα όπως και για πολλούς άλλος να εκφράσω την αλληλεγγύη μου, αυτό είναι όλο. Όσα έχουν συμβεί εδώ, αλλά και σε πολλές χώρες της Ευρώπης αναδεικνύει τον τρόπο λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για μια Ένωση που βάζει τα συμφέροντα τον πολυεθνικών πάνω από αυτά της εργατικής τάξης.»

Κατεξοχήν χαρακτηριστικό των ταινιών του είναι η αφοπλιστική ειλικρίνεια και ευαισθησία πάνω σε δύσκολα κοινωνικά θέματα. Πώς καταφέρνει να ισορροπεί την αφήγησή του κάθε φορά; «Ως καλλιτέχνης ο ρόλος σου είναι να βρίσκεσαι όσο το δυνατόν πιο κοντά στην αλήθεια. Δε μου αρέσει όταν κάποιος βάζει κανόνες στο σινεμά, και χρησιμοποιεί φράσεις όπως “ο κινηματογράφος πρέπει…” Αυτό το μέσο προσφέρει δεκάδες τρόπους να εκφράσει ο καθένας την προσωπική του αλήθεια, έτσι όταν γνωρίσεις ξεκάθαρα αυτό που θέλεις να πεις, θα τα καταφέρεις.»

«Kes»
«Kes»

Αν και ένθερμος υπερασπιστής του ευρωπαϊκού κινηματογράφου, η επιτυχία των ταινιών του των έφερε ποτέ στο κατώφλι του Χόλιγουντ; «Στις αρχές της δεκαετίας του '70 με προσκάλεσαν εκεί για επίσκεψη όμως, δε μου έγινε καμία πρόταση για ταινία. Ακόμα κι αν είχε γίνει όμως δε θα έμενα στις Η.Π.Α. Μόλις είχα ξεκινήσει την οικογένειά μου και εξάλλου εκεί δεν έχουν καθόλου καλό ποδόσφαιρο

Ο σκηνοθέτης δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στα γεγονότα που συμβαίνουν στην Καταλονία, έχοντας στο παρελθόν ασχοληθεί με τον ισπανικό εμφύλιο στην ταινία «Γη και Ελευθερία». «Είναι ένα δύσκολο θέμα που απλώνεται σε αιώνες ιστορίας. Ξέρετε, όταν ο Φράνκο απαγόρευσε στους Καταλανούς να χρησιμοποιούν τη γλώσσα τους δεν το έκανε για εθνικιστικούς λόγους, αλλά γιατί οι ντόπιοι είχαν αντιταχθεί στο καθεστώς που ήθελε να επιβάλλει και προσπάθησαν να εγκαθιδρύσουν μία δική τους σοσιαλιστική κοινωνία. Πάντως, σχετικά με όσα συμβαίνουν τώρα ο προσωπικός μου προβληματισμός περιορίζεται στην απουσία προτάσεων για την προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων, την κοινωνική δικαιοσύνη και τους τρόπους αντιμετώπισης της ανεργίας. Ταυτόχρονα υπάρχουν φωνές που ισχυρίζονται ότι η διαφθορά η οποία μαστίζει την κυβέρνηση Ραχόϊ έχει απλωθεί και στην καταλανική κυβέρνηση. Δεν μπορώ όμως να ξέρω σίγουρα.»

«Γη και Ελευθερία»
«Γη και Ελευθερία»

Λίγο πριν το τέλος, συζητήθηκαν επίσης και οι αποκαλύψεις του σκανδάλου Γουάινστιν, παραγωγού και πρώην ισχυρού προσώπου του Χόλιγουντ ο οποίος για χρόνια παρενοχλούσε και εκμεταλλευόταν σεξουαλικά ηθοποιούς που δούλευαν σε ταινίες του. «Είναι πραγματικά απαίσιο όλο αυτό. Δυστυχώς όμως σε μια βιομηχανία που βασίζεται σε σχέσεις εξουσίας οι οποίες δεν αμφισβητούνται, αυτά τα φαινόμενα θα συνεχίσουν να συμβαίνουν. Έχω πια τέσσερις εγγονές, οι δύο από αυτές είναι στο πανεπιστήμιο. Εάν ερχόταν κάποιος και μου έλεγε ότι έχουν πάθει κάτι, θα πήγαινα να βρω κατευθείαν εκείνον που τις έβλαψε και θα τον κλωτσούσα στα αρχίδια.»

Το 30ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου ολοκληρώνεται σήμερα με την απονομή των βραβείων και την προβολή της ταινίας «Όταν ο Μαρξ συνάντησε τον Ένγκελς».

Σχετικά Θέματα