Μιχάλης Κωνσταντάτος: «Και πριν από την κρίση μιά χαρά φασίστες είχαμε»

Ο σκηνοθέτης του «Luton» μιλά στο «α»

Από -

Ο νεαρός Έλληνας σκηνοθέτης κάνει το ντεμπούτο του με μια ιστορία που αποκαλύπτει τη ζωή και τα μυστικά τριών Αθηναίων. Ο Μιχάλης Κωνσταντάτος μιλά στον Γιάγκο Αντίοχο για την Ελλάδα του σήμερα και, φυσικά, για την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, η οποία έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν.

Πόσο εύκολο είναι να γυρίσεις την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία σου στην Ελλάδα;
Παντού είναι δύσκολο. Πόσο μάλλον σε μια χώρα που πνίγεται. Όταν ολοκληρώσαμε το σενάριο με τον Στέλιο Λυκουρέση, ήταν μια περίοδος που τόσο το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου όσο και η ΕΡΤ είχαν παγώσει τις χρηματοδοτήσεις. Κι ενώ το σενάριο είχε τραβήξει την προσοχή ξένων επενδυτών μέσω του Atelier των Κανών και του Cinelink στο Σαράγιεβο, δεν είχαμε από την Ελλάδα κανέναν βασικό χρηματοδότη για να το στηρίξει. Τότε είναι που ενεπλάκησαν η Feelgood Entertainment και ο Χρήστος Κωνσταντακόπουλος, ο οποίος διάβασε το σενάριο, του άρεσε και αποφάσισε να μπει στην παραγωγή με τη Faliro House.
Τι πιστεύεις ότι κίνησε το ενδια­φέρον των ξένων στο σενάριό σου;
Εκτός από το θέμα του, νομίζω η ιδιαίτερη αφήγηση και το γεγονός ότι είναι ένα συνονθύλευμα ειδών.
Γιατί επέλεξες κάτι τέτοιο;
Το ίδιο το θέμα μάς οδήγησε σε αυτήν τη δομή. Ουσιαστικά αυτό που θέλαμε ήταν να φωτίσουμε τη ζωή κάποιων ανθρώπων για να δούμε τη λεπτομέρεια, πράγματα που με μια πρώτη ανάγνωση δεν είναι εμφανή, βρίσκονται όμως εκεί.
Γιατί ήθελες να τονίσεις τη λεπτομέρεια;
Η ζωή μας κινείται με τέτοια ταχύτητα, που δεν σταματάμε ούτε για λίγο να κοιτάξουμε την πραγματικότητα, την αλήθεια. Μέρος της σημερινής παθητικότητας οφείλεται στο ότι αυτά τα οποία συμβαίνουν περνούν από μπροστά μας τόσο γρήγορα που δεν προλαβαίνεις να τα χωνέψεις και να αντιδράσεις απέναντι σε αυτά. Σου φεύγουν μέσα από τα χέρια.
Είναι ενδιαφέρον να δημιουργεί κάποιος σε μια κοινωνία σε μεταβατική περίοδο…
Μόνο ενδιαφέρουσα μπορείς να την πεις αυτήν την περίοδο. Περισσότερο για να νιώσεις καλύτερα απέναντι σε αυτά που αντιμετωπίζεις καθημερινά. Όταν ξεσκονίσεις την επιφάνεια από την πρόσκαιρη ευημερία, τότε βλέπεις την πραγματικότητα.
Πού εντοπίζεις την κοινωνική παθογένεια για την οποία μιλάς στην ταινία σου;
Ο φασισμός δεν υπάρχει μόνο σε περιόδους κρίσης. Και πριν από την κρίση μια χαρά φασίστες είχαμε. Αλλά δεν το έβλεπες γιατί δεν σε ενδιέφερε. Αν έχεις ένα ακριβό τζιπ, πας τις βόλτες σου, τις χλιδάτες διακοπές σου, δεν κάθεσαι να ασχοληθείς με το αν ο διπλανός σου είναι φασίστας ή όχι. Δεν σε νοιάζει. Γι’ αυτό που ζούμε τώρα, πάντως, οι αιτίες βρίσκονται πολύ παλιά – στο πώς στήσαμε το κράτος μας, στους πολέμους του 20ού αιώνα, στη Μεταπολίτευση, στην κομματοκρατία. Η δομή της ελληνικής κοινωνίας βρομάει από παντού.
Πώς τοποθετείς τον εαυτό σου και την ταινία σου σε αυτό που αποκαλείται από τον διεθνή Τύπο «weird Greek cinema»;
Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να προσέξουμε τις διαφορές. Πιστεύω ότι είναι χαζομάρα να ενοποιείς όλους τους σκηνοθέτες και τις δουλειές τους κάτω από έναν τίτλο, αυτόν του «weird cinema». Απλώς ξεπετάς ένα φαινόμενο με μια ταμπέλα.
Γιατί πιστεύεις ότι υπάρχει διεθνές ενδιαφέρον για το ελληνικό σινεμά;
Καταρχάς, βρισκόμαστε στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος εξαιτίας της κρίσης. Αυτό φέρνει και το σινεμά της χώρας μας στο επίκεντρο. Με αφορμή τη συγκυρία, λοιπόν, κάποιοι πρόσεξαν ότι στην Ελλάδα γίνεται σινεμά που έχει φρεσκάδα και νεύρο. Επίσης έτυχε οι άνθρωποι της γενιάς μου να πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, αν δεν πατούσες τα 50, δεν έκανες ταινία. Αυτή η νοοτροπία υπάρχει και σε άλλα επαγγέλματα. Αν δεν γεράσεις, δεν σε παίρνει κανείς στα σοβαρά. Για πολλούς και διάφορους λόγους –από το ψηφιακό μέσο μέχρι την κατάργηση των Κρατικών Βραβείων Ποιότητας–, η γενιά μου ξεκίνησε να κάνει ταινίες νωρίς. Τώρα, επειδή οι νέοι δημιουργοί είχαμε πάντα στραμμένο το βλέμμα προς τα έξω –από τη μουσική που ακούμε μέχρι τις ταινίες που βλέπουμε–, το σινεμά που παράγουμε τελικά είναι φυσιολογικό να ενδιαφέρει ανθρώπους οι οποίοι ζουν στο εξωτερικό.