Κριτική

Μια Τετάρτη του Μαΐου

Από -

Ένας άγνωστος ευεργέτης βάζει αγγελία σε εφημερίδα προσφέροντας οικονομική βοήθεια σε όποιον μπορεί να αποδείξει ότι την έχει πραγματικά ανάγκη. Τη μέρα της επιλογής η τεράστια συγκέντρωση του πλήθους θα επιφέρει την επέμβαση της αστυνομίας. Ανθρώπινες ιστορίες διασταυρώνονται στο σύγχρονο Ιράν, μια κοινωνία πολλαπλής καταπίεσης, και σε ένα λεπτοδουλεμένο, ειλικρινές όσο κι άνισο δράμα στην παράδοση του Ασγκάρ Φαραντί.

Ο 45χρονος Ιρανός Βαχίντ Τζαλιλβάντ ξεκίνησε την καριέρα του ως ηθοποιός πριν από τρεις δεκαετίες, για να περάσει κατόπιν στη σκηνοθεσία, με θητεία στο θέατρο και την τηλεόραση, υπογράφοντας ταυτόχρονα περισσότερα από 30 κινηματογραφικά ντοκιμαντέρ. Το «Μια Τετάρτη του Μαΐου» αποτελεί το μυθοπλαστικό ντεμπούτο του, το οποίο έκανε πρεμιέρα το 2015 στο τμήμα των «Οριζόντων» του Φεστιβάλ Βενετίας, όπου κέρδισε το αντίστοιχο βραβείο κριτικών. Δύο χρόνια αργότερα θα επιστρέψει στο Λίντο με την «Υπόθεση Συνείδησης», η οποία είχε λαμπρή φεστιβαλική πορεία (δυο βραβεία στη Βενετία, Χρυσός Αλέξανδρος στη Θεσσαλονίκη), εξασφαλίζοντας ακόμα και ελληνική διανομή.

Ίδιας κινηματογραφικής λογικής, οι δυο ταινίες ανακηρύσσουν τον Βαχίντ Τζαλιλβάντ στον πιο πιστό μαθητή του Ασγκάρ Φαραντί («Ένας Χωρισμός», «Ο Εμποράκος»). Ακολουθώντας την αρχικά νεορεαλιστική, στα χνάρια του Αμπάς Κιαροστάμι, και κατόπιν σεναριακά στέρεη, δραματουργικά δομημένη κοινωνική ματιά των Τζαφάρ Παναχί («Ο Κύκλος») και Φαραντί, το ιρανικό σινεμά παραμένει για τρεις δεκαετίες μια γεμάτη ζωντάνια και ιδέες εθνική κινηματογραφία. Ο Τζαλιλβάντ πατά στην παράδοσή της, επιχειρώντας να περιγράψει την επιφανειακή και να ακτινογραφήσει την υποδόρια πραγματικότητα μιας χώρας αναχρονιστικής καταπίεσης, ισχυρών αντιθέσεων και διαχρονικών διλημμάτων.

Αυτή αποτελεί το ντεκόρ, μα είναι καθοριστικά παρούσα στις αστικές περιπέτειες των ηρώων του, ανθρώπων της διπλανής πόρτας στα όριά τους. Όπως η Λεϊλά, μητέρα μικρού κοριτσιού της οποίας ο σύζυγος είναι καθηλωμένος σε αναπηρικό καροτσάκι, και της Σεταρέχ, η οποία είναι κρυφά έγκυος και ο σύζυγός της βρίσκεται στη φυλακή ύστερα από παρεξήγηση. Η πρώτη αναζητά χρήματα για μια σωτήρια επέμβαση και η δεύτερη για να πληρωθεί ο απαραίτητος «φόρος αίματος». Έτσι, όταν ένας άγνωστος βάζει αγγελία σε εφημερίδα προσφέροντας οικονομική βοήθεια σε όποιον την έχει πραγματικά ανάγκη, οι δυο γυναίκες θα βρεθούν τη μέρα της επιλογής ανάμεσα στο τεράστιο πλήθος των ενδιαφερομένων που θα επιφέρει την επέμβαση της αστυνομίας.

banner

Η ταινία διασταυρώνει τρεις ιστορίες, με εκείνη του ευεργέτη Τζαλάλ, ενός μεσήλικα, μέσου εισοδήματος οικογενειάρχη, να συμπληρώνει έναν δραματικό κύκλο με κέντρο του το ένστικτο της επιβίωσης. Ο σεναριακά συγκροτημένος Τζαλιλβάντ περιγράφει γλαφυρά τη σύγκρουση αυτής της παρόρμησης με τους αυστηρούς κανόνες μιας κοινωνίας αιχμαλωτισμένης από την κομφορμιστική παράδοση και τον θρησκευτικό ανορθολογισμό. Η πένα του γεννά ζωντανά ηθικά αδιέξοδα και η κάμερά του αποτυπώνει ανάγλυφα τον Γολγοθά της εργατικής τάξης και την αδιαλλαξία της φαλλοκρατικής εξουσίας. Όχι το ίδιο αποτελεσματικά και στα τρία ψυχογραφήματά του (η τελευταία ιστορία είναι και η λιγότερο πειστική), αλλά με μια στιβαρή ιδέα για το καλό και το κακό, την πρόθεση και το αποτέλεσμα, την αναγκαιότητα και την τύχη στην αόρατη καθημερινότητά μας.

Ιράν. 2015. Διάρκεια: 102΄. Διανομή: AMA FILMS.