Κωνσταντίνος Γιάνναρης «Είμαστε χώρα συντηρητική μέχρι το κόκαλο»

Από -

Ο γνωστός σκηνοθέτης μιλά για το νέο θαλασσοδαρμένο 
δράμα του «Man at Sea», το τάνκερ-σκηνικό του, τους λό-γους που καθυστέρησαν την κυκλοφορία της ταινίας στις αίθουσες αλλά και τη μελλοντική φυγή του στο εξωτερικό.

banner

Γιατί ο τίτλος της ταινίας σου είναι στα αγγλικά;
Για πολλούς λόγους. Καταρχάς, η μισή ταινία μιλά αγγλικά.επιπλέον αυτή είναι η 
γλώσσα επικοινωνίας στα πλοία, ενώ ταυτόχρονα αναφέρεται στο υποκείμενο που είναι προ-φανέστατα ο καπετάνιος-πρω-ταγωνιστής. Τέταρτο και βασικό-τερο, συνδέεται με τον αγγλικό όρο διάσωσης «man at sea, man at sea», ο οποίος χρησιμοποιεί-ται εδώ ως λογοπαίγνιο, που στα ελληνικά θα μπορούσε να μετα-φραστεί: «Έχω πελαγώσει». 

Η επιλογή του τάνκερ ως μοναδικού σκηνικού της ται-νίας ποια δημιουργική λογική κρύβει πίσω της; 
Μεταφορικά το πλοίο μπορεί να ιδωθεί ως ένα τεράστιο κομμά-τι μετάλλου χαμένο ανάμεσα στα σύνορα, σε ένα τοπίο απόλυτα κλειστοφοβικό και αγοραφοβικό. Ένα αντικείμενο που πλέει ανά-μεσα σε χώρες, σύνορα, πατρίδες, ηπείρους και δίνει μια πα-γκοσμιοποιημένη διάσταση του θέματος της μετανάστευσης 
Μεταφορικά το πλοίο μπορεί να ιδωθεί ως ένα τεράστιο κομμά-τι μετάλλου χαμένο ανάμεσα στα σύνορα, σε ένα τοπίο απόλυτα κλειστοφοβικό και αγοραφοβικό. Ένα αντικείμενο που πλέει ανά-μεσα σε χώρες, σύνορα, πατρί-δες, ηπείρους και δίνει μια πα-γκοσμιοποιημένη διάσταση του θέματος της μετανάστευσης

Οι χαρακτήρες της ταινίας είναι ίσως οι πιο αμφίσημοι σε ολόκληρη τη φιλμογραφία σου
Όλοι οι άνθρωποι είναι αμφίση-μοι. Το να πέσω σε διάφορες κοινοτοπίες περί καλών και κακών είναι περιττό πλέον. Προσπαθώ να καταλάβω ότι στην ψυχή του κάθε ανθρώπου ελλοχεύουν το καλό και το κακό, είτε είσαι καταπιεστής είτε καταπιεζόμενος.Εν δυνάμει αυτοί οι ρόλοι μπορεί να αλλάξουν κάθε στιγμή.
Ήθελα να αποφύγω το φτηνό ανθρωπισμό που θέλει τους λευκούς να είναι κακοί, ενώ την ίδια στιγμή οι έγχρωμοι και τα παιδιά από τριτοκοσμικές κι εμπόλεμες ζώνες είναι οι καλοί. 

Γιατί άργησε να κυκλοφορήσει η ταινία σου, η οποία έκανε πρεμιέρα πριν από δύο ολόκληρα χρόνια στην Μπερλινάλε;
Είχα βιαστεί να πάω στο Φεστι-βάλ Βερολίνου. Και χρειάστη-κε να αποκτήσω μια μεγαλύτερη απόσταση από το υλικό που εί-χα γυρίσει μετά την κούραση και την περιπέτεια της ταινίας, ξεκι-νώντας μάλιστα από το στάδιο 
της προ-παραγωγής. Όταν γύρισα από το Βερολίνο, ήθελα να κάνω ένα καινούργιο μοντάζ, τουλάχι-στον να συμμαζέψω μερικά από τα εμφανή λάθη που υπήρχαν στην πρώτη εκδοχή της ταινίας. 

banner

Μπορεί ένας σκηνοθέτης να κάνει σινεμά στην οικονομικά καταρρακωμένη Ελλάδα; 
Αυτό εξαρτάται από το σε ποιο στάδιο της καριέρας σου βρίσκεσαι και τι θέλεις να κάνεις. Αν θέλεις μια ταινία μαζεμένη, ολι-γοπρόσωπη, γυρισμένη σε ένα συγκεκριμένο χώρο, μπορεί να τα καταφέρεις με πολλές θυσίες. 
Αν θέλεις κάτι πιο φιλόδοξο, απλώς το ξεχνάς.

Κουράστηκες από όλη αυτήν την κατάσταση;
Εγώ θα φύγω και θα πάω όπου υπάρχουν χρήματα για να γυρίσω τις ταινίες μου. Κούραση νιώθουν όλοι. Δεν είμαι ο μοναδικός. Όλος ο κόσμος έχει κουραστεί με τις μπούρδες και τη σκοτεινή πλευρά της ελληνικής κοινωνίας που βγαίνει τώρα στη φόρα. Ήταν εκεί βέβαια, αλλά η κρίση ήταν μια οδυνηρή αφορμή για να βγουν στην επιφάνεια τα πιο αρνητικά στοιχεία αυτού του λαού.

Είμαστε τόσο συντηρητικός ως λαός τελικά;
Ναι, τελείως. Μέχρι το κόκαλο.

Η λύση για το μεταναστευτικό είναι τελικά τόσο απλή; Μια νομιμοποίηση όλων των μεταναστών μήπως θα άνοιγε τον ασκό του Αιόλου; 
Δεν υπάρχει μια απλή λύση για το μεταναστευτικό ζήτημα. Αυτό όμως δεν έχει να κάνει με την απόφαση που πήρε πριν από ένα μήνα το Συμβούλιο της Επικρατείας και η οποία έβαλε ένα τελείως ιδεολογικό και αντιδραστικό φραγμό στο ζήτημα απόκτησης της ελληνικής ιθαγένειας. Υπάρχει η αναγκαιότητα να καταλάβουμε σε αυτήν τη χώρα ότι ο πολίτης δεν γεννιέται, αλλά δημιουργείται μέσα στα όρια ενός έθνους/κράτους. Αν θέλουμε να ανανεώσουμε τον πολιτισμό μας και το δημογραφικό μας χάρτη, θα πρέπει να ξεφύγουμε από μια παρωχημένη έννοια του δικαίου του αίματος και να μπούμε σε αυτήν του εδάφους και της διαμόρφωσης. Είναι σκάνδαλο ότι παιδιά που έχουν γεννηθεί κι έχουν μεγαλώσει σε αυτήν τη χώρα κι έχουν ελληνική παιδεία δεν έχουν αποκτήσει ιθαγένεια.

Είσαι αισιόδοξος ότι υπάρχει φως στο τούνελ; Όχι μόνο οικονομικά αλλά και κοινωνικά…
Θα βγούμε από αυτό το τούνελ. Αυτό είναι σίγουρο. Το ζήτημα είναι πώς θα βγούμε και πώς θα είμαστε τότε. Θα έχουν γίνει οι απαιτούμενες ρυθμίσεις και αλλαγές που χρειάζεται η κοινωνία;
Ή θα είμαστε πάλι έρμαια της βλακείας που δεσπόζει στα ΜΜΕ, στην εκπαίδευση, ακόμη και στις καθημερινές συζητήσεις; Εκεί είναι και θέμα της κοινωνίας των πολιτών: αν μπορεί ο κόσμος να αποκτήσει ανεξάρτητες μορφές δράσης κι επικοινωνίας, ανεξάρτητες από κράτος, κόμματα και παραδοσιακούς δεσμούς.
Αλλά αυτή είναι μια μεγάλη συζήτηση που στοιχειώνει την κοινωνία μας από την ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους.