Κριτική

Η Ευτυχία

Από -

Μία από τις λιγότερο γνωστές ταινίες της Ανιές Βαρντά («Δίχως Στέγη, Δίχως Νόμο», «Πρόσωπα & Ιστορίες») προβάλλεται για πρώτη φορά, με πάνω από μισό αιώνα καθυστέρηση, στη χώρα μας, επιβεβαιώνοντας τη μεγάλη, διαχρονική κινηματογραφική αξία της «γιαγιάς της νουβέλ βαγκ». Μετά το «La Pointe Courte» του 1955, μια σειρά από μικρού μήκους ντοκιμαντέρ και το εμβληματικό «Η Κλεό από τις 5 ως τις 7» (1962), η Βαρντά υπέγραψε μια αινιγματική, ανοιχτή σε πάμπολλες ερμηνείες μελέτη πάνω στα ερωτικά ήθη της μεταπολεμικής γαλλικής κοινωνίας λίγο πριν από τον Μάη του ’68.

Η πρωτοπόρα και πλήρως απελευθερωμένη από δραματικές (και ιδεολογικές) συμβάσεις ματιά της είναι απόλυτα εναρμονισμένη με την αφηγηματική φρεσκάδα του γαλλικού νέου κύματος, την οποία αναγνωρίζουμε από την αρχή του φιλμ: μελωδίες του Μότσαρτ και ειδυλλιακές καλοκαιρινές εικόνες, που παραπέμπουν σε ιμπρεσιονιστικούς πίνακες και στο «Πρόγευμα στη Χλόη» του Ζαν Ρενουάρ, περιγράφουν την απόλυτη ευτυχία μιας τετραμελούς οικογένειας, η οποία απολαμβάνει την εκδρομή της στην εξοχή.

Τι είναι όμως η ευτυχία; Για τον νεαρό Φρανσουά είναι η ζωή του τακτοποιημένου, ερωτευμένου οικογενειάρχη, την οποία η Βαρντά σκηνοθετεί σαν όνειρο φωτεινό, ντυμένο με παστέλ χρώματα. Αυτό γίνεται ακόμη λαμπρότερο όταν ο ανέμελος ξυλουργός γνωρίσει σε ένα επαγγελματικό ταξίδι την Εμιλί και κάνει σχέση μαζί της. Νιώθει πλέον πως η ευτυχία του είναι πλήρης, μπορεί όμως αυτή να κρατήσει παγιδευμένη ανάμεσα στις προσωπικές ανάγκες, στις ψυχολογικές ανασφάλειες και στα κοινωνικά ταμπού;

Με μια διακριτικότητα που εκπλήσσει, η Βαρντά κρατάει ίσες αποστάσεις όχι μόνον από τους τρεις πρωταγωνιστές αλλά και από τον φτηνό μοραλισμό, τη φεμινιστική καταγγελία, τη σάτιρα και το μελόδραμα. Απογυμνωμένο από προκατασκευασμένες συγκρούσεις κι επεξηγηματικές εξομολογήσεις χαρακτήρων, το σενάριο αφήνει τις εικόνες να μιλήσουν για τους ανθρώπους και τα συναισθήματά τους και να αποτυπώσουν με μια εσωτερική μελαγχολία (τα φθινοπωρινά πλάνα του φινάλε) τη σισύφεια προσπάθεια του ατόμου να βρει την Αρκαδία του, καταδικασμένο να προσπαθεί διαρκώς και με οποιοδήποτε –υλικό, ηθικό, ψυχολογικό– κόστος.

Γαλλία. 1965. Διάρκεια: 80΄. Διανομή: ONE FROM THE HEART.