Κριτική

Happy End

Από -

Ένα εργατικό ατύχημα φέρνει στην επιφάνεια τα αθώα και τα ένοχα μυστικά της μεγαλοαστικής οικογένειας των Λοράν, ιδιοκτητών κατασκευαστικής εταιρείας. Σκηνοθετικά ανήσυχος και σεναριακά επιδέξιος, ο Χάνεκε ακτινογραφεί με κατάμαυρη ειρωνεία και πολιτική ακρίβεια τη σύγχρονη ευρωπαϊκή άρχουσα τάξη. Συμμετοχή στο Διαγωνιστικό Τμήμα του Φεστιβάλ Κανών και υποψήφια για δύο ερμηνευτικά βραβεία (Ιπέρ, Τρεντινιάν) της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας.

Ίσως ο κορυφαίος σύγχρονος Ευρωπαίος κινηματογραφιστής, ο Μίκαελ Χάνεκε έχει αναλύσει τη δομή της (μετα)μοντέρνας κοινωνικής πραγματικότητας με μοναδικό, τολμηρά διεισδυτικό τρόπο. Η μισαλλοδοξία, η αλλοτρίωση, η φοβική ανασφάλεια, αλλά κυρίως ο τρόπος με τον οποίο μετατρέπουμε τη ζωή μας σε θέαμα και, μέσα από πάμπολλες, άμεσες κι έμμεσες μορφές βίας, την καταστρέφουμε αποτελούν τον πυρήνα της φιλοσοφικής σκέψης του. Μιας σκέψης αναλυτικής, διαλεκτικής και βαθιά πολιτικής, η οποία διαπλέκει τις ψυχολογικές συμπεριφορές με τις κοινωνικές συνθήκες και φωτίζει τις ανυπέρβλητες αντιθέσεις που γεννούν μεμονωμένα ή συλλογικά «τρομοκρατικά» ξεσπάσματα.

Μετά τη στιλιζαρισμένη «Λευκή Κορδέλα» και το ασφυκτικό δράμα δωματίου «Αγάπη», ο 75χρονος Γερμανοαυστριακός δημιουργός επιλέγει τώρα έναν πιο ανάλαφρο, σχεδόν κωμικό τόνο για να στοχαστεί πάνω στα ίδια ερωτήματα, τα οποία στο «Happy End» περιστρέφονται γύρω από τη διακριτική γοητεία της μπουρζουαζίας. Πιο συγκεκριμένα της οικογένειας των Λοράν, ο πατριάρχης της οποίας έχει παραχωρήσει τα ηνία της κατασκευαστικής του εταιρείας στην κόρη του Αν. Χωρισμένη, πρέπει να διαχειριστεί, ανάμεσα στ’ άλλα, και την ανικανότητα του γιου της και μελλοντικού διαδόχου της επιχείρησης, μια αβλεψία του οποίου έχει μόλις προκαλέσει ένα σοβαρό εργατικό ατύχημα. Ταυτόχρονα ο αδερφός της αναλαμβάνει την επιμέλεια της έφηβης κόρης του από τον προηγούμενο γάμο του, καθώς μια μυστηριώδης δηλητηρίαση έχει στείλει την πρώην σύζυγό του στο νοσοκομείο.

Καθώς οι τύχες των Λοράν διασταυρώνονται με αυτές ενός κόσμου σε κρίση αξιών και ταυτότητας, κρυφές συμπεριφορές και καταπιεσμένες επιθυμίες αρχίζουν να βγαίνουν στην επιφάνεια. Κανείς όμως δεν μοιάζει να σοκάρεται ή έστω να προβληματίζεται από αυτές. Ο Χάνεκε παρατηρεί από απόσταση τις προσπάθειες κάθε ήρωα να διατηρήσει τον έλεγχο στο δικό του κομμάτι εξουσίας (οικονομικό, οικογενειακό, συζυγικό) και σαρκάζει πικρά με το χαοτικό αποτέλεσμα, το οποίο σπρώχνεται διακριτικά (μερικές φορές και τσαπατσούλικα) κάτω από το πανάκριβο χαλί. Υιοθετεί μια αφήγηση με παιχνιδιάρικα τρικ που δεν είναι όλα επιτυχημένα, όπως αυτό με το κινητό τηλέφωνο, ξέρει όμως να σκιτσάρει σεναριακά αυτήν την απολαυστική πινακοθήκη κυνικών χαρακτήρων στην παραμικρή αμοραλιστική λεπτομέρειά της, ειρωνευόμενος ακόμη και την ανεπιτυχή προσπάθεια των «επαναστατικών» μελών της να συμπαρασταθούν στους κακότυχους πρόσφυγες.

Για άλλη μία φορά αποκαλύπτει πως οι ατομικές συμπεριφορές, από τα μηνύματα στο Facebook μέχρι τη χορευτική εκτόνωση, είναι άμεσα συνδεδεμένες με τη δημόσια εικόνα μας και δεν χαρίζεται ούτε στη νέα γενιά, η οποία έχει κληρονομήσει από γονείς και προγόνους μια αποστασιοποιημένα ωμή συμπεριφορά και μια στείρα «ορθολογική» σκέψη. Και όλα αυτά μέσα από γεωμετρικά ισορροπημένα, κλινικώς καθαρά πλάνα, τα οποία μετατρέπουν κάθε έννοια τακτοποίησης σε απόλυτο τρόμο.

Γαλλία, Αυστρία. 2017. Διάρκεια: 107΄. Διανομή: ROSEBUD.21.