Ανταπόκριση

Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης 2019: Από την κριτικό Πολίν Καέλ στην Ισραηλινή υπερασπίστρια των Παλαιστινίων Λέα Τσέμελ

Από -

«Η Συνήγορος»
«Η Συνήγορος»

Την ώρα που αμέτρητοι Θεσσαλονικείς απολαμβάνουν το ηλιόλουστο τριήμερο της Καθαρής Δευτέρας, ανάμεσα στους... γκαζιάρηδες οδηγούς πατινιών Lime στην Παραλία και τους πρώτους τουρίστες της σεζόν, οι σινεφίλ της πόλης γεμίζουν τις αίθουσες του φεστιβάλ ντοκιμαντέρ που ρίχνει σήμερα αυλαία. Καθώς λοιπόν περιμένουμε να μάθουμε σε ποιες ταινίες θα απονείμει τις δάφνες της η διοργάνωση, ανατρέχουμε σε μερικά ντοκιμαντέρ που ναι μεν συγκίνησαν με τις ιστορίες τους, αλλά κυρίως μας ενέπνευσαν οι περιπτώσεις ανθρώπων που απεικονίζουν.

Όπως αυτή της αιχμηρής κριτικού κινηματογράφου Πολίν Καέλ, η οποία αποκτά ένα τίμιο σινε-πορτραίτο με το «Αυτό που είπε: Η τέχνη της Πολίν Καέλ» του Ρομπ Γκράβερ. Στο ντοκιμαντέρ μαθαίνουμε πλήθος λεπτομερειών για τη γυναίκα που «έσπασε» την ανδρική κυριαρχία στο χώρο της κριτικής στις ΗΠΑ, τόλμησε να αποκυρήξει εμφατικά και να κατακεραυνώσει ταινίες όπως το «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος» του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, και σταδιακά να εξελιχθεί σε μία από τις πιο σεβαστές πένες παγκοσμίως. Στο ντοκιμαντέρ δε υπάρχει μια αποκαλυπτική σκηνή όπου ο σπουδαίος Ντέιβιντ Λιν («Ο Λόρενς της Αραβίας», «Δόκτορ Ζιβάγκο») περιγράφει πώς η Καέλ του ισοπέδωσε την ψυχολογία και για καιρό δεν είχε την αυτοπεποίθηση να ξανακάνει σινεμά. Η ταινία όμως φροντίζει επίσης να αναδείξει πόσο η ίδια αγαπούσε τόσο τη δουλειά της όσο και τον κινηματογράφο, με τη νοοτροπία της να συνοψίζεται στη φράση: «χωρίς τους κριτικούς θα ήσασταν μόνοι απέναντι στους διαφημιστές».

Βέβαια, το θάρρος της Καέλ να κοντράρεται με αρχισυντάκτες, στούντιο και σκηνοθέτες δε συγκρίνεται με αυτό της Ισραηλινής δικηγόρου Λέα Τσέμελ. Στο «Συνήγορος»  (Ρέιτσελ Λι Τζόουν & Φιλίπ Μπελές) παρακολουθούμε την Τσέμελ καθώς αναλαμβάνει μια νομικά πολύπλοκη και πολιτικά «καυτή» υπόθεση ενός Παλαιστίνιου αγοριού ο οποίος ενεπλάκη σε επίθεση με μαχαίρι εναντίον Ισραηλινών. Το ντοκιμαντέρ έτσι μας εισάγει στον κόσμο της Τσέμελ, η  οποία από τα φοιτητικά της χρόνια μάχεται για την ισότιμη κατανομή δικαιοσύνης στους Παλαιστίνιους που δικάζονται στο Ισραήλ, και την πλήρη και αποφασιστική υπεράσπισή τους στο δικαστήριο. Η αφήγηση των σκηνοθετών γίνεται με όρους δικαστικού θρίλερ, καταφέρνουν να διατηρήσουν αμείωτη την ένταση των ώρα που μας συστήσουν σε πτυχές του παρελθόντος της Τσέμελ. Μιλάμε για μια γυναίκα η οποία σε όλη της τη ζωή βιώνει τον παραλογισμό του ισραηλινού νομικού συστήματος, του προκατειλειμμένου τρόπου που χειρίζεται τους Παλαιστίνιους, και η οποία παρόλα αυτά σε πείσμα κάθε λογικής ηττοπάθειας είναι παρούσα σε κάθε δίκη για να κερδίσει ένα παιχνίδι που είναι στημμένο. Στην προβολή της ταινίας το φεστιβάλ επιφύλασσε μια μεγάλη έκπληξη στο κοινό, καθώς στη συζήτηση που ακολούθησε εμφανίστηκε η ίδια η Τσέμελ!

Διασχίζουμε τον Ατλαντικό και αποβιβαζόμαστε στη Χιλή των ‘80s επί δικτατορίας Πινοτσέτ. Η πλέον αφιλόξενη συνθήκη για να σχηματίσει κανείς μια queer καλλιτεχνική κολεκτίβα, η οποία κάνει πολιτικοποιημένες σωματικές avant-garde περφόρμανς. Να όμως που ο Πέδρο Λεμεμπέλ κατάφερε ακριβώς αυτό, και τον τρόπο μας αποκαλύπτει η κάμερα της Ζοάνα Ρεπόσι Γκαριμπάλντι στο «Λεμεμπέλ». Με μετρημένες και εύστοχες δημιουργικές ιδέες, το ντοκιμαντέρ δίνει χώρο στον καλλιτέχνη να αναμετρηθεί με το έργο του και το πολιτικό του παρελθόν, σε μια εποχή που οι ομοφυλόφιλοι ήταν περιθωριοποιημένοι από κάθε κομμάτι της κοινωνικής ζωής. Είναι χαρακτηριστικό πως ο Λεμεμπέλ δεν ήταν αποδεκτός ούτε από ομάδες ριζοσπαστών αριστερών. Έτσι οι περφόρμανς του χρησιμοποιώντας στο κέντρο τους το σώμα του ίδιου έγιναν ένα μέσο πολιτικής διεκδίκησης, κοινωνικής χειραφέτησης και φυσικά πρωτοποριακής έκφρασης.


Τα τρία παραπάνω ντοκιμαντέρ, αν και τελείως διαφορετικά μεταξύ τους, διαχειρίζονται με πληρότητα την έννοια του κουράγιου. Είναι αυτή που συναντάμε και σε πολλά ελληνικά ντοκιμαντέρ, όπως το συγκινητικό «Μέχρι τη Θάλασσα» του Μάρκο Γκαστίν, το οποίο μας δίνει πρόσβαση στις ζωές ασθενών του ΚΑΤ που βρίσκονται στη διαδικασία αποκατάστασης. Πρόκειται για ένα ειλικρινές ψυχογράφημα χαρακτήρων, με εικόνες που σφίγγουν το στομάχι, αλλά που γεμίζουν στο τέλος το θεατή με σεβασμό.


Σχετικά Θέματα

3ο αφιέρωμα «50/50 - Ισότητα και στον Κινηματογράφο» στην Ταινιοθήκη

07/06/2019

3ο αφιέρωμα «50/50 - Ισότητα και στον Κινηματογράφο» στην Ταινιοθήκη

Δωρεάν προβολές ταινιών που αποθεώνουν τις ηρωίδες του κόσμου.

21ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης: Χρυσός Αλέξανδρος στην εξαιρετική «Συνήγορο»

10/03/2019

21ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης: Χρυσός Αλέξανδρος στην εξαιρετική «Συνήγορο»

Ένα τολμηρό πολιτικό φιλμ αποσπά τη μεγαλη διάκριση της διοργάνωσης. Δείτε αναλυτικά όλα τα βραβεία.

Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης 2019: Τα 4 Επίπεδα της Ύπαρξης, ο Jazz FM και μια βόλτα στο «Ίρβινγκ Παρκ»

09/03/2019

Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης 2019: Τα 4 Επίπεδα της Ύπαρξης, ο Jazz FM και μια βόλτα στο «Ίρβινγκ Παρκ»

Σύγχρονες εκφάνσεις της ελληνικής μουσικής κουλτούρας και μια αποκαλυπτική ιστορία για τις ερωτικές σχέσεις μας οδηγούν προς το τέλος του 21ου φεστιβάλ.

21ο ΦΝΘ: Ο Ιρλανδός που γύρισε έναν Αμερικάνο να λατρεύει τα ηπειρώτικα

08/03/2019

21ο ΦΝΘ: Ο Ιρλανδός που γύρισε έναν Αμερικάνο να λατρεύει τα ηπειρώτικα

Μιλήσαμε με το σκηνοθέτη του ντοκιμαντέρ «Όσον Ζης Φαίνου» για τη σπάνια μουσική ιστορία που κατέγραψε με την κάμερα.

Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης 2019: Εικόνες ενός ανήσυχου κόσμου

05/03/2019

Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης 2019: Εικόνες ενός ανήσυχου κόσμου

Πρώτες εντυπώσεις από την 21η διοργάνωση του αγαπημένου φεστιβάλ.