Θέμα

Ένα ασιατικό «φάντασμα» πλανιέται πάνω από το Χόλιγουντ

Από -

Ενόψει της κινηματογραφικής μεταφοράς του manga και anime «Το Φάντασμα στο Κέλυφος», με πρωταγωνίστρια τη ρομποτική Σκάρλετ Γιόχανσον, ανακαλύπτουμε τα μυστικά της φαντασμαγορικής παραγωγής κι ερμηνεύουμε το αυξανόμενο ενδιαφέρον του Χόλιγουντ για την ασιατική κουλτούρα.

Εδώ και κάποιο καιρό το Χόλιγουντ κοιτάζει επίμονα προς την Κίνα, τη Νότια Κορέα, αλλά κυρίως την Ιαπωνία, όπου η manga (ιαπωνικά κόμικς) και anime (manga σε κινούμενα σχέδια) κουλτούρα έχει παράξει καινοτόμα έργα και μια βιομηχανία δισεκατομμυρίων γεν με οπαδούς σε όλο τον κόσμο. Αυτή η τάση της δυτικής οικειοποίησης δεν άργησε να φτάσει στο cyberpunk manga «Ghost in the Shell» (1989), το οποίο γυρίστηκε έξι χρόνια μετά σε anime από τον Μαμόρου Όσι και κατατάσσεται αδιαμφισβήτητα στα αριστουργήματα του είδους.

Σπάζοντας το αλληγορικό κέλυφος

Η επιστημονικής φαντασίας υπόθεση του «Φαντάσματος στο Κέλυφος» τοποθετείται στο κοντινό μέλλον, όπου η τεχνολογία έχει εξελιχτεί τόσο ώστε να ψηφιοποιεί ανθρώπινους εγκέφαλους και να τους μετατρέπει σε ένα… απλό λογισμικό. Η διαδικασία φτάνει ακόμη και στην πλήρη ρομποτοποίηση με την ενσωμάτωση προσθετικών μελών, δημιουργώντας ένα υβριδικό ανθρωποειδές, ευάλωτο όμως στις επιθέσεις χάκερ. Σε αυτήν την κατηγορία εμπίπτει η ηρωίδα ταγματάρχης Μοτόκο Κουσανάγκι, μέλος της επίλεκτης ομάδας αντιμετώπισης κυβερνοεπιθέσεων και αντιτρομοκρατίας, η οποία υποβλήθηκε στην παραπάνω διαδικασία ύστερα από ένα σοβαρό ατύχημα. Οι προφητικές απεικονίσεις της απόλυτης κυριαρχίας της τεχνολογίας στην καθημερινότητα και την... προσωπικότητά μας, όπως ήταν φυσικό, δεν άφησε ανεπηρέαστους πρωτοκλασάτους χολιγουντιανούς σκηνοθέτες.

Οι αδερφοί Γουατσόφ­σκι και ο Τζέιμς Κάμερον π.χ. έχουν υιοθετήσει στοιχεία απευθείας από το anime του Όσι: οι πρώτοι τη χαρακτηριστική σύνδεση της συνείδησης με ένα κεντρικό σύστημα διακυβέρνησης μέσω καλωδίωσης στο σβέρκο («The Matrix») και ο δεύτερος με τη μεταφορά της προσωπικότητας σε νέο σώμα («Avatar»). Μη έχοντας την πολυτέλεια τα τελευταία χρόνια να πάρει ρίσκα και να επενδύσει σε πρωτότυπα σενάρια και ρηξικέλευθες προτάσεις, το Χόλιγουντ αναζητά «έτοιμο υλικό» προς διασκευή στις νέες επικερδείς ασιατικές αγορές. Χαρακτηριστική είναι η πρόσφατη συμπαραγωγή Αμερικής-Κίνας, το «Σινικό Τείχος», με προϋπολογισμό 150 εκατ. δολαρίων, που μπόλιασε την τυποποιημένη action φόρμα με τους μύθους της κινεζικής παράδοσης. Ήταν θέμα χρόνου, λοιπόν, τα στελέχη της χολιγουντιανής βιομηχανίας να δουν στον κόσμο των manga και των anime άλλη μία φλέβα χρυσού, δίνοντας έτσι το πράσινο φως για το «Φάντασμα στο Κέλυφος».

Πώς να κάνετε μια anime μεταφορά στην οθόνη

Η προετοιμασία της live action μεταφοράς, που χρονολογείται από το 2008, αφέθηκε τελικά στα χέρια του Ρούπερτ Σάντερς, σκηνοθέτη μόλις μιας μεγάλου μήκους ταινίας («Η Χιονάτη και ο Κυνηγός»), ο οποίος συνεργάστηκε στενά με το στούντιο παραγωγής του anime και τον σκηνοθέτη του Μαμόρου Όσι. Το project χτύπησε σύντομα σε ύφαλο, αμέσως μόλις ανακοινώθηκε η επιλογή της Σκάρλετ Γιόχανσον για τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Παρά την προϋπηρεσία της ηρωίδας σε action ρόλο («Lucy»), οι αντιδράσεις επικεντρώθηκαν στον «εκδυτικισμό» («whitewashing») του κεντρικού χαρακτήρα μέσα από την επιλογή μιας λευκής ηθοποιού και όχι μιας Ασιάτισσας.

Τη Γιό­χανσον υποστήριξαν τόσο ο Σάντερς όσο και ο Όσι, λέγοντας πως η Μοτόκο ως ανδροειδές θα μπορούσε να κατάγεται από οπουδήποτε και όχι απαραίτητα από την Ιαπωνία. Από την άλλη, η ηθοποιός αποτελεί και μιαν απόφαση που πάρθηκε από το στούντιο με βάση την εμπορική της απήχηση, καθώς δεν υπάρχει αυτήν τη στιγμή Ασιάτισσα συνάδελφός της που να έχει την εισπρακτική δυναμική της. Μήπως είναι υπερβολικό να θεωρεί κάποιος ότι η επιλογή και μόνο μιας πρωταγωνίστριας αποτελεί έκπτωση στο καλλιτεχνικό περιεχόμενο χάριν των απαιτήσεων του box office; Όπως πάντα, όλα τα πράμγατα κρίνονται βάσει του αποτελέσματος...

Σίγουρα τα ονόματα του καστ φανερώνουν τις υψηλές φιλοδοξίες του project. Χαρακτηριστικά ο Δανός Πίλου Άσμπεκ («Η Απόφαση»), ο Μάικλ Πιτ («Άσφαλτος») που επιστρέφει σε ταινία μεγάλου προϋπολογισμού, η Ζιλιέτ Μπινός («Η Μεγάλη Αναμονή») και ο σπουδαίος σκηνοθέτης/ηθοποιός Τακέσι Κιτάνο («Πυροτεχνήματα») συνθέτουν ένα διεθνές πρωτοκλασάτο team που μπορεί να κάνει τη διαφορά. Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν στη Νέα Ζηλανδία, στο Χονγκ Κονγκ και στη Σανγκάη, ενώ με εντολή του Σάντερς τα ειδικά CGI εφέ συνδυάστηκαν με... πραγματικά υλικά. η στολή της Γιόχανσον, ας πούμε, δεν είναι ατόφιο δημιούργημα ενός υπολογιστή, αλλά μια εντυπωσιακή σύνθεση που προσφέρει αίσθηση κίνησης κι ενέργειας.

Ποιος ξέρει; Το «Φάντασμα στο Κέλυφος» ίσως αποτελέσει την αρχή της διεθνοποίησης του anime. Αρκεί να μην ακολουθήσει το δρόμο της υπερεκμετάλλευσης και του πατενταρίσματος των γνωστών σε όλους μας υπερηρώων.