Κριτική

Δεν Υπάρχει Κακό

Από -

Αν και τα περισσότερα κράτη έχουν πλέον καταργήσει τη θανατική ποινή, η πλειοψηφία των κατοίκων του πλανήτη ζουν υπό το καθεστώς εφαρμογής της, καθώς ισχύει ακόμα στην Κίνα, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ινδία, την Ιαπωνία, αλλά και πολυπληθείς χώρες της Αφρικής και της Ασίας. Ανάμεσά τους και το Ιράν. Ο Μοχάμαντ Ρασούλοφ, πολλαπλά βραβευμένος στις Κάνες («Ένας Ακέραιος Άνθρωπος») και σε άλλα πρωτοκλασάτα διεθνή φεστιβάλ («Σιδερένιο Νησί»), βρίσκει την επιβολή της εσχάτης των ποινών απάνθρωπη κι αναποτελεσματική. Το κινηματογραφικό ενδιαφέρον του, όμως, δεν επικεντρώνεται απλώς στο να την καταγγείλει, και μαζί με αυτήν, το απολυταρχικό καθεστώς της πατρίδας του, το οποίο τον έχει επανειλημμένα λογοκρίνει, του έχει απαγορεύσει να σκηνοθετεί και τον έχει καταδικάσει σε φυλάκιση. Στο «Δεν Υπάρχει Κακό», το οποίο απέσπασε την Χρυσή Άρκτο στο Φεστιβάλ Βερολίνου, ο Ρασούλοφ εστιάζει στο πώς η ύπαρξη και εφαρμογή της επηρεάζει τη ζωή των καθημερινών Ιρανών, θέτοντάς τους μια σειρά από οριακά και συχνά αναπάντητα ηθικά διλήμματα.

Η επιλογή για τη συνύπαρξη τεσσάρων διαφορετικών ιστοριών, οι οποίες διασταυρώνονται νοηματικά, από τη μια βοηθάει το σεναριογράφο και σκηνοθέτη στο να φωτίσει το θέμα του από διαφορετικές γωνίες, από την άλλη πληγώνει την αφηγηματική συνοχή της ταινίας, όπως συμβαίνει σχεδόν σε κάθε ανάλογο σπονδυλωτό εγχείρημα. Η πρώτη ιστορία, για παράδειγμα, όπου η ρουτινιάρικη καθημερινότητα ενός ζευγαριού με ένα μικρό κορίτσι συναντά σιωπηλά κι αναπάντεχα τη θανατική ποινή, είναι μια αριστουργηματική μικρού μήκους. Η δεύτερη, αντίθετα, χειρίζεται με σασπένς το εφιαλτικό αδιέξοδο ενός φαντάρου, ο οποίος δεν θέλει, αλλά είναι υποχρεωμένος να συμμετάσχει στην εκτέλεση ενός κρατούμενου, καταφεύγοντας σε μια μάλλον απλοϊκή και σαφώς διδακτική πρόταση λυτρωτικής «φυγής». Η επόμενη δεν αποφεύγει τον ενοχικό μελοδραματισμό, ενώ η τελευταία, ατμοσφαιρική και σεναριακά ευφυέστατη, κλείνει τον γενικό προβληματισμό του φιλμ με μελαγχολική σοφία και βαθιά ουμανιστική διάθεση.

Ο ρεαλισμός του ανθρωπιστή Ρασούλοφ είναι σεναριακά στοχευμένος και δεμένος σφιχτά με την ψυχολογία των ηρώων του, απλών ανθρώπων οι οποίοι παγιδεύονται σε δαιδαλώδη ηθικά αδιέξοδα. Μερικοί προσποιούνται πως δεν τα βλέπουν, άλλοι πληρώνουν ακριβά την απερισκεψία τους να μην αντιδράσουν όσο ακόμα προλάβαιναν να τα αποφύγουν, κάποιοι θα κάνουν τα πάντα για να δραπετεύσουν απ’ αυτά. Οι αντιδράσεις τους δεν είναι προβλέψιμες, οι αιτίες των παθών τους παραμένουν πολύπλοκες, οι κοινωνικοπολιτικές ευθύνες διαχέονται με τρόπο που μπορούν να αποπροσανατολίσουν τον καθένα. Το «Δεν Υπάρχει Κακό» αναζητά απαντήσεις ανατέμνοντας την κομφορμιστική ιρανική πραγματικότητα με τόλμη, τα υπαρξιακά ερωτήματά του πηγαίνουν όμως πολύ βαθύτερα, απλωμένα σε οικουμενικές και διαχρονικές διαστάσεις.

banner

Ιράν, Γερμανία. 2020. Διάρκεια: 151΄. Διανομή: AMA FILMS.