|
|
 |
 Φραγκοκάστελο
(18 χλμ. δυτικά της Χώρας Σφακίων)
Ένα καστέλι δίπλα στην άμμο. Μοναχικό, επιβλητικό, ρομαντικό. Φρουροί του μύθου και της ιστορίας του οι αέρινοι πολεμιστές του, οι Δροσουλίτες. Η διαδρομή μέχρι εδώ είναι εύκολη και περνάει από γραφικά (και μη) χωριά. Σταματήστε σε κάποιο καφενείο, στη Σπηλιά στο χωριό Κομιτάδες λ.χ., πιείτε καφέ, δοκιμάστε σφακιανές πίτες ή και την κουζίνα του. Λίγο μετά τα Νομικιανά, πάρτε την άσφαλτο (3 χλμ.) για την απάνεμη παραλία Κούτελος με το ψιλό χαλίκι. Μπορείτε να φάτε στην ψαροταβέρνα του Περογιώργη (αν τη βρείτε ανοιχτή). Λίγο πριν μπείτε στο παραλιακό κομμάτι του δρόμου για το Φραγκοκάστελο, παρατηρήστε αριστερά σας μία από τις σπάνιες στη χώρα μας φυτείες jojoba! Για τη σύγχρονη εικόνα του Φραγκοκάστελου ας όψονται οι Δροσουλίτες. Ο μύθος τους τραβούσε σαν μαγνήτης τους τουρίστες σε μια εποχή που ο καθένας έκανε ό,τι ήθελε. Έτσι, εκεί που το Φραγκοκάστελο έστεκε μόνο του, περήφανο μέσα στην ερημιά της ιστορίας και του άγονου κάμπου, οι κάτοικοι των γύρω χωριών (όσοι «είχανε και καλικομοιράζανε» – είχαν ή διεκδικούσαν γη στην περιοχή) άρχισαν να χτίζουν πάνω από το δρόμο τους ξενώνες και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια που σήμερα πληγώνουν το τοπίο. Η παραλία στη σκιά του Κάστρου, όμως, αν και απελπιστικά αβαθής, διατηρεί τη δική της μαγεία. Τα δροσερά, καταπράσινα νερά και η ψιλή, χρυσαφιά άμμος της, προσελκύουν τους πάντες (ιδανική για παιδάκια, αλλά χρειάζεται προσοχή, καθώς στο περιφραγμένο από σχοινιά τμήμα της σχηματίζονται δίνες). Θα βρείτε ομπρέλες και ξαπλώστρες. Αν, ωστόσο, σας αρέσουν τα βαθιά και αναζητάτε ηρεμία, 500 μ. ανατολικά του Φραγκοκάστελου, κάτω από την μονή του Αγίου Χαράλαμπου, σας περιμένει η εντυπωσιακή και πανέμορφη αμμουδερή παραλία Ορθή Άμμος. Κατεβείτε από τη σκάλα δίπλα στο ταβερνάκι. Οι θίνες που σχηματίζονται από την άμμο που φέρνει το χειμώνα ο άνεμος από την αφρικανική έρημο είναι πανέμορφες. Δημιουργούν έναν τοίχο πίσω σας, εξ ου και το όνομα της παραλίας. Αν φυσάει νοτιάς, μη δοκιμάσετε να κατεβείτε – ο αέρας θα σας μαστιγώσει! Για φαγητό, καλύτερη επιλογή είναι η Όαση (στον παραλιακό, δυτικά του Φραγκοκάστελου) των αδερφών Μανουσέλη και η Ορθή Άμμος του Θρασύβουλου Γιανναράκη (28250/ 92137), πάνω από την ομώνυμη παραλία.
|
ΦΡΑΓΚΟΚΑΣΤΕΛΟ: Η ΙΣΤΟΡΙΑ
Αντικρίζοντας το καστέλι, αισθάνεσαι το παρελθόν του να βαραίνει την ατμόσφαιρα. Το 1340 οι φεουδάρχες των Χανίων ζήτησαν από τη Βενετία την άδεια να χτίσουν κάστρο που να προστατεύει τον όρμο του Αγίου Νικήτα. Η πρώτη απάντηση ήταν αρνητική (η περιοχή θεωρούνταν ήσσονος στρατηγικής σημασίας). Οι φεουδάρχες συνέχισαν τα διαβήματά τους και, τριάντα χρόνια αργότερα, απέσπασαν τη συγκατάθεση της ενετικής Γερουσίας. Υπήρχαν όμως και κάποιοι διαφωνούντες. Οι Παπαδόπουλοι, απόγονοι των Βυζαντινών ευγενών Σκορδίληδων, διαβόητοι για τις παράνομες πράξεις τους, δεν ήθελαν στην περιοχή ερείσματα της βενετικής Αρχής που μπορούσαν να ανατρέψουν τις τοπικές ισορροπίες δυνάμεων. Σε αυτούς ίσως οφείλεται και το (υποτιμητικό) όνομα του κάστρου, «Καστέλο των Φράγκων» (των καθολικών). Πολύ σύντομα, το 16ο αιώνα, με την ευρεία διάδοση της πυρίτιδας και την πρόοδο της φρουριακής αρχιτεκτονικής (προμαχωνικό σύστημα), το κάστρο περιέπεσε οριστικά σε αχρησία. Το Φραγκοκάστελο παρέμεινε σχετικά ανενεργό και στην Τουρκοκρατία, αν και κατά διαστήματα πρέπει να φιλοξενούσε την τουρκική φρουρά της περιοχής. Εδώ θα έρθει να παραδοθεί, το 1770, ο Ιωάννης Βλάχος, ο γνωστός Δασκαλογιάννης, μετά την ατυχή εξέγερσή του, που είχε τραγικές συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή. Η κορυφαία στιγμή στην ιστορία του κάστρου είναι η άφιξη, το 1828, του Ηπειρώτη οπλαρχηγού Χατζημιχάλη Νταλιάνη, συνοδευόμενου από 600 πεζούς και 100 ιππείς, που φτάνει εδώ για να αναζωπυρώσει την Επανάσταση στο νησί. Επιλέγει το μικρό κάστρο ως βάση για να αντισταθεί στα στρατεύματα του Μουσταφά Πασά, οι Σφακιανοί οπλαρχηγοί όμως διαφωνούν με την κατά μέτωπο σύγκρουση, καθώς οι Οθωμανοί υπερέχουν αριθμητικά, και τον εγκαταλείπουν. Στη μάχη που ξεκίνησε στις 18 Μαΐου (με το παλιό ημερολόγιο), ο ίδιος ο Νταλιάνης σκοτώθηκε, οι στρατιώτες του αποδεκατίστηκαν, ενώ όσοι διασώθηκαν παραδόθηκαν. Ο Μουσταφά Πασά μετά τη νίκη του ανατίναξε το οχυρό, για να μη χρησιμεύσει ξανά ως ορμητήριο επαναστατών – έχει όμως ο καιρός γυρίσματα, κι έτσι ο ίδιος το επισκευάζει κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Κρητικής Επανάστασης του 1866-1869. Οι θρύλοι διατήρησαν ζωντανές τις μνήμες.
Αρχές Ιουνίου εμφανίζονται να οδεύουν προς το Φραγκοκάστελο μαύρες σκιές – σύμφωνα με την παράδοση είναι οι Δροσουλίτες, τα αγαθά φαντάσματα των Κρητικών αγωνιστών που σκοτώθηκαν στην άνιση εκείνη μάχη στο Φραγκοκάστελο. Οι επιστήμονες εξηγούν την εμφάνιση των άυλων πολεμιστών ως φαινόμενο αντικατοπτρισμού που σχετίζεται με τη διάθλαση των ηλιακών ακτίνων στο νέφος της πρωινής δροσιάς (πολύ σωστά λοιπόν ονομάστηκαν Δροσουλίτες). Ο αντικατοπτρισμός διαρκεί ένα περίπου δεκάλεπτο, εμφανίζεται δε κατά την ανατολή του ήλιου, τις πρώτες μέρες του Ιουνίου, εφόσον συντρέχουν οι κατάλληλες καιρικές συνθήκες (υψηλή υγρασία και άπνοια). Οι ηρωικές μνήμες ξυπνούν και στις 15 Σεπτεμβρίου, όταν γιορτάζει η κοντινή εκκλησία του Αγίου Νικήτα. Οι Σφακιανοί, άγνωστο πότε, καθιέρωσαν να γιορτάζεται το πανηγύρι με πραγματικά ομηρικό τρόπο – με αγώνες σκοποβολής και δρόμου ανάμεσα σε νέους άνδρες. Ακόμη και σήμερα, που το έθιμο αναβιώνει χάρη στην πρωτοβουλία τοπικών συλλόγων, διατηρείται κάτι από την αυθεντικότητα και την ηρωική παράδοση του τόπου.
|
αθηνόραμαtravel.gr - Ιούνιος 2005
|