Κριτική

Το κουκλόσπιτο

Από -

Αντιδραστική και αντι-ιδεαλιστική είναι η ερμηνεία του εμβληματικού ιψενικού ρόλου από την Αμαλία Μουτούση – οργανωμένη δε με απαράμιλλη ακρίβεια και ψυχοσυναισθηματική προσήλωση. Ένας προσωπικός θρίαμβος, με άξιο συνοδό τον Άρη Λεμπεσόπουλο.

Οι μοιραίες πλαστογραφήσεις ταιριάζουν στο «Κουκλόσπιτο» (1879 ). Πρώτη πρώτη, η πραγματική, εκείνη που ενέπνευσε τη συγγραφή του. Το 1869, μια φίλη του Ίψεν πλαστογράφησε ένα γραμμάτιο. Η αλήθεια μαθεύτηκε, ο σύζυγός της ζήτησε διαζύγιο, κέρδισε την επιμέλεια των παιδιών κι εκείνη, κατόπιν νευρικού κλονισμού, κλείστηκε σε ψυχιατρείο. «Καρδερίνα» αποκαλούσε χαϊδευτικά ο Ίψεν την άτυχη αυτή γυναίκα. Μια αντίστοιχη πλαστογραφία διαπράττει και η Νόρα, η «καρδερίνα» του «Κουκλόσπιτου». Αντί, όμως, να την κλείσει στο ψυχιατρείο, ενδίδοντας στο μελόδραμα, ο μέγας Ίψεν τής επιβάλλει μια αξέχαστη έξοδο: από το σπίτι της, τον αιώνα της, τον εαυτό της. Η Νόρα θα είναι πάντα, όπως έλεγε ο Αντόρνο, «μια μοντέρνα γυναίκα».

Η Νόρα της Αμαλίας Μουτούση φέρει τη ζηλευτή όψη της αστής και, συνάμα, τον αποτρόπαιο πειθαναγκασμό της συντήρησης αυτής της όψης. Η Νόρα/Μουτούση «πρέπει» να είναι η αυτάρεσκη κούκλα και το υπάκουο «ζωάκι» του συζύγου της. Καμιά επαναστατική προδιάθεση δεν μας αφήνει να υποψιαστούμε την τελική της μεταστροφή. Τουναντίον, εκείνη χαριεντίζεται με κοκεταρία, υποτάσσεται με πειθήνια ελαφρότητα, χειραγωγεί και αφήνεται να χειραγωγηθεί, αποσκοπώντας πάντα στο κέρδος. Η νεύρωσή, όμως, είναι ορατή – στο τρεμούλιασμα των δαχτύλων, στο κυμάτισμα της φωνής, στον ασταθή χορό, στο βουλιμικό μασούλημα ζαχαρωτών. Γιατί η τρίτη πλαστογραφία του «Κουκλόσπιτου» είναι οντολογικής φύσης. Αφορά τη μασκαράτα μιας ολόκληρης ζωής – της Νόρας και, μαζί, της μεσαίας τάξης του ύστερου 19ου αιώνα.

Η Μουτούση ντύνεται κατάσαρκα τη φορεσιά της μεσοαστής, αυτού του ψυχολογικού, κοινωνιολογικού και ιστορικού τύπου που προσδιόρισε με την πνευματική του ύπαρξη και την κοινωνική του δράση την καπιταλιστική οργάνωση της οικονομίας, εκχωρώντας τη σαν θέσφατο στο νεότερο δυτικό πολιτισμό. Ούτε η απάτη ούτε η αγάπη της Νόρας είναι αποκλειστικά δικές της – κοινωνικά επιβεβλημένες νόρμες είναι, σύμφυτες με το «νέο οικονομικό άνθρωπο», τον αστό. Όταν, όμως, η μασκαράτα τελειώνει, η Νόρα συνειδητοποιεί, σε μια στιγμή, το επίπλαστο της ύπαρξής της. Κλείνει με βρόντο πίσω της την πόρτα σε σύζυγο και παιδιά (τεράστιο σκάνδαλο για την εποχή συγγραφής του έργου, και όχι μόνο ). Και φεύγει για το άγνωστο.

Περπατά προς το νέο αιώνα, τη γυναικεία χειραφέτηση, το τέλος των ψευδαισθήσεων, την επικύρωση της ελεύθερης βούλησης, την ανακάλυψη του εαυτού και των νέων αδιεξόδων. Αυτήν τη συνειδησιακή πορεία καταγράφει ο Ίψεν. Κι αν η μειλίχια σκηνοθεσία του Γιώργου Σκεύα απλώς την ψυχανεμίζεται, παραμελώντας τους τρεις περιφερειακούς ρόλους (δανειστής, γιατρός και παλιά φίλη ) και την τραγική βαρύτητα κάτω από την επίφαση του νατουραλισμού, υπάρχει η Μουτούση για να την ενσαρκώσει. Η ερμηνεία της είναι η θαυμαστή μονοκοντυλιά μιας μεγάλης ηθοποιού – ένα αναπόδραστο κι όμως ολοζώντανο σχήμα ρόλου που γραπώνει το βλέμμα του θεατή, επιτρέποντάς του να κοιτάξει ίσως μόνο τον Άρη Λεμπεσόπουλο: ο σύζυγος Τόρβαλντ ως μια κωμικοτραγική εκδοχή της ανδρικής υστερίας. εκείνος που ζει με το φόβο μήπως και πάψει να είναι ο αστός που ονειρεύεται! Παίζουν επίσης: Μαρία Ζορμπά, Γιώργος Συμεωνίδης, Νικόλας Παπαγιάννης.

ΘΕΑΤΡΟ ΟΔΟΥ ΚΥΚΛΑΔΩΝ «ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ» Κυκλάδων 11, Κυψέλη, 2108217877. Διάρκεια: 150΄.

Αναλυτικές πληροφορίες από τον οδηγό θεάτρου

Σχετικά Θέματα

Δώσε το σχόλιο σου

* Όνομα   * e-mail    
Σχόλιο

Έχω διαβάσει και αποδέχομαι τις οδηγίες και τους όρους χρήσης  
Επιθυμώ να λάβω ενημέρωση με email σε περίπτωση απάντησης

  • Ινώ πριν από 4 μήνες

    Εξαιρετικές ερμηνείες σε ένα μεγάλο έργο. Μόνο που είχε αποπνικτική ατμόσφαιρα από τη πολλή ζέστη.

  • ΘΑΛΕΙΑ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΟΥ πριν από 4 μήνες

    Κακή παράσταση, σκηνοθεσία και σκηνικά. Πολύ μέτριες ερμηνείες και κακές συνθήκες του θεατρικού χώρου γαι άνετη παραμονή των θεατών.

  • ΕΚ πριν από 5 μήνες

    Μία παράσταση εξαιρετική .Η κ Μουτουση μας καθήλωσε κυριολεκτικά για τρεις ωρες με την ερμηνεία της .Γενικά όλοι οι συντελεστές της παράστασης ήταν εξαιρετικοί.Μας μετέφεραν την ένταση και τα συναισθήματα που βίωναν με δεξιοτεχνία χωρίς φωνές και "εντάσεις". Συγχαρητήρια σε όλους.

  • Μαρία Παπακώστα πριν από 5 μήνες

    Θα συμφωνήσω απόλυτα με την κριτική της vassos καμμία ατμόσφαιρα, κανένα βάθος, ούτε καν ρεαλισμός, σχεδόν παιδική η σπασμωδική ερμηνεία της κ. Μουτούση και σε επίπεδο κωμωδίας η συρτή, νωχελική απαγγελία του κ. Λεμπεσόπουλου

  • Μαρια Μιχα πριν από 5 μήνες

    Καλησπέρα Ειδα την παράσταση πέρυσι και ως απλός θεατής- δεν ειμαι ειδήμων του θεάτρου- απογοητεύτηκα πάρα πολύ.Μια και δεν μπορώ,λόγω οικονομικών, να παρακολουθώ πολλές παραστάσεις,προσπαθώ να κάνω μια επιλογή,με τα δικά μου κριτήρια και να παρακολουθώ κάθε χρόνο δύο εως τρείς.Με αυτό το δεδομένο,θεωρώ οτι η παράσταση ήταν "λίγη".Οι ηθοποιοί άκεφοι μπαινόβγαιναν στη σκηνή χωρίς νεύρο,η κ.Μουτούση προσπαθούσε λίγο παραπάνω,μα δεν έπειθε.Εκείνος που ηταν απαράδεκτος ήταν ο κ.Λεμπεσόπουλος....μα δεν "έπαιζε" κάν,ήταν "οιωνεί" παρών!!!Με κλειστά μάτια,πότε με ψίθυρο και πότε μασώντας τα λόγια του,με απογοήτευσε απόλυτα!!Η παράσταση δεν μου άφησε τίποτε άλλο εκτός απο θλίψη για τον χαμένο χρόνο!!!

  • ΦΡΑΓΚΙΣΚΑ ΤΣΙΚΟΓΙΑΝΟΠΟΥΛΟΥΛΟΥ πριν από 6 μήνες

    ΕΠΙΘΥΜΩ ΝΑ ΤΟ ΔΩ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ

  • Μπλάτζιος Κιμωνας πριν από 1 χρόνια

    Ο Νορβηγός ποιητής και θεατρικός συγγραφέας , δημιουργός του μοντέρνου ρεαλιστικού θεάτρου Henrik ( johan ) Ibsen ,γεννήθηκε στο Σην τής Νορβηγίας το 1828 και πέθανε το 1906,στη Χριστιανία ( σημερινό Όσλο).
    Σπουδαιότερα έργα του : Πέερ Γκυντ, Έντα Γκάμπλερ, Αρχιμάστορας Σόλνες, Οι βρικόλακες, Μικρός Έϋλοφ. Το 1879 έγραψε το Κουκλόσπιτο, το οποίο προκάλεσε τεράστιο σκάνδαλο στην εποχή του. Στο έργο αυτό, ο ‘Ιμπσεν μιλάει αποκαλυπτικά για την απώλεια της ελευθερίας και της ελεύθερης έκφρασης του ατόμου, εξαιτίας της αποδοχής των κοινωνικών συμβάσεων και αξιών. Καυτηριάζει την κοινωνική υποκρισία των αστών και τις συμβάσεις τους. Η υπόθεση : Ένας γάμος απειλείται από ‘’κρυφές και αθώες ‘’ ενέργειες της συζύγου, ένα αθώο λάθος και ο γάμος διαλύεται με πρωτοβουλία της γυναίκας. Μια γυναίκα, σύζυγος και μητέρα ,αμφισβητεί τον καθωσπρεπισμό τής εποχής.
    Παρακολούθησα μια παράσταση στο θέατρο της οδού Κυκλάδων Λευτέρης Βογιατζής , άριστα δουλεμένη. Εξαντλητική στις λεπτομέρειες που φαίνονται να έχουν τη σημασία τους. Λιτές καθαρές σκηνοθετικές γραμμές. Ο σκηνοθέτης (Γιώργος Σκεύας ) είχε απαιτήσεις από τους ηθοποιούς του. Δούλεψε με εντιμότητα και προσοχή. Ζήτησε και από την πρωταγωνίστρια Νόρα (Αμαλία Μουτούση) να υιοθετήσει και να πλάσει στο μεγαλύτερο μέρος της παράστασης τη γυναίκα ‘’γατούλα’’, υπάκουη, ναζιάρα, ατακτούσα χαριτωμένα (όταν έτρωγε κρυφά σοκολατάκια). Ακόμα και το τρέξιμό της, για να ανοίξει την εξώπορτα, είχε την ελαφρότητα των γυναικών που γεννήθηκαν να είναι υπάκουες και πάντα ευχάριστες. Κι ας αντιμετωπίζει το κάθε χτύπημα του κουδουνιού σαν επέλαση κινδύνων «… έζησα εδώ μέσα σαν ζητιάνος που παλεύει να βγάλει το ψωμί του».
    Οι ηθοποιοί κινήθηκαν σ΄ ένα λιτό σκηνικό (Εύα Μανιδάκη ) που παρέπεμπε σε ένα αστικό σαλόνι. Αλλά περίτεχνα χρησιμοποιήθηκαν και οι φυσικοί χώροι του θεάτρου. Απλά και μέσα στην ατμόσφαιρα τα κουστούμια ( Άγγελος Μεντής).
    Από την αρχή έξυπνα η Αμαλία Μουτούση , ως Νόρα, υπονομεύει τη σχέση της με τον σύζυγό της Τόρβαντ Χέλμερ του Άρη Λεμπεσόπουλου. Δείχνει χαρούμενη, ανάλαφρη. Έχει μόλις κάνει τα πρώτα ξέγνοιαστα χριστουγεννιάτικα ψώνια για την οικογένειά της . Ο άντρας της έχει πάρει την προαγωγή στην τράπεζα. Δώρα για τα τρία παιδιά στα δέκα χρόνια του γάμου τους.’’ Άσωτο σκιουράκι’’ την αποκαλεί ο άντρας της. Ο τρόπος που της μιλάει, τα ίδια τα λόγια του , το ύφος του (της πιάνει ελαφριά το αυτάκι) κάνουν την ατμόσφαιρα ευχάριστη, ερωτική, ξέγνοιαστη. Αλλά δεν είναι. Δεν έχει βάθος.
    Στη συμμαθήτριά της και φίλη της Κριστίνα Λίντε τής Μαρίας Ζορμπά εμπιστεύεται το μυστικό της: Έχει δανειστεί κρυφά χρήματα, για να σώσει την υγεία του άντρα της. Ακόμα χρωστάει αρκετά. Αντιμετωπίζει με ωριμότητα τον εκβιασμό που δέχεται από τον άνθρωπο που της έδωσε το μεγάλο ποσό, το Νιλς Κρόγκσταντ του Γιώργου Συμεωνίδη. Η Νόρα επιθυμεί να κρατήσει το μυστικό της μακριά από τον άντρα της. Τα πράγματα σοβαρεύουν, όταν πετυχαίνει το διορισμό της φίλης της, Κριστίνα στην Τράπεζα που προίσταται ο άντρας της, όταν αποκαλύπτεται ότι πλαστογράφησε για την έγκριση του παλιού δανείου την υπογραφή του νεκρού πατέρα της σε ομόλογο που κρατάει στα χέρια του ο δανειστής του οποίου η θέση στην τράπεζα απειλείται και όταν εκδηλώνεται και ο κρυφός έρωτας του οικογενειακού φίλου γιατρού Ρανκ τού Νικόλα Παπαγιάννη. Η ίδια αμφισβητεί έμπρακτα την ηθική και τις επιταγές της. Την άτεγκτη κοινωνία που τη σχεδίασαν άντρες και που η ίδια δεν μπορεί να είναι ο εαυτό της : « Και καταλαβαίνω τώρα πως οι νόμοι δεν είναι όπως νόμιζα – δεν ξέρω πια αν είναι και σωστοί .Δεν έχει μια γυναίκα το δικαίωμα να προστατέψει τον ετοιμοθάνατο πατέρα της; Δεν έχει το δικαίωμα να σώσει τη ζωή του άντρα της;»
    Η παράσταση εξελίσσεται σε φυσικό χρόνο. Έχει διάρκεια και σιωπές .Αισθάνεσαι το χρόνο να περνάει και την ψυχολογική πίεση να καιροφυλακτεί και να απειλεί με αυξανόμενη ένταση…
    Ο Τόρβαντ , του Άρη Λεμπεσόπουλου είναι ο τύπος του άντρα που δεν αρέσει. Και σε πείθει. Πομπώδης, επιφανειακός, χωρίς βάθος με υπερβολικές θεατρικές κινήσεις των χεριών και του σώματος. Σίγουρος, εγωκεντρικός, έχει εξασφαλισμένη την υπακοή και την αγάπη της γυναίκας του. Έχει τους δικούς του κώδικες συμπεριφοράς. Την αγαπά, μα δεν την εκτιμά, δεν την υπολογίζει. « Μ’ αγάπησες όπως θα πρέπει ν’ αγαπάει μία σύζυγος. Απλώς, λόγω της απειρίας σου, διάλεξες λάθος τρόπο», επισημαίνει . Υποδεέστερος τελικά στις προσδοκίες της συζύγου του.... Τον κατηγορεί : « Όταν απόψε, δεν έγινε το θαύμα, κατάλαβα ότι δεν είσαι ο άνθρωπός μου… Περίμενα καρτερικά δέκα ολόκληρα χρόνια – αλίμονο, … ούτε στιγμή δεν πίστεψα πως θα υπέκυπτες στη θέληση του Κρόγκσταντ. Νόμιζα πως θα του έλεγες « εμπρός! Βγάλ’ το στις εφημερίδες!» ήμουνα τόσο σίγουρη.» Αλλά δεν έγινε. Στο τέλος, αγωνίζεται να πείσει τη σύζυγό του ότι υποφέρει ,ότι δεν είναι δειλός και συμβιβασμένος. Μα δεν τα καταφέρνει, γιατί μόνο το παιχνιδάκι του χάνει .Η σιγουριά του πριονίζεται, αλλά δεν το αντιλαμβάνεται. Και γι αυτό επιμένει: « Ηρέμησε τώρα το σκιουράκι μου;… Μη φοβάσαι τίποτα. Είναι μεγάλες οι φτερούγες μου εμένα και θα σε σκεπάσω».
    Η φίλη της, Κριστίνα ( Μαρία Ζορμπά ) είναι απλή και συγκρατημένη. Με αινιγματώδη συμπεριφορά μόλις εμφανίζεται στη σκηνή, δραστήρια, όταν χρειάζεται, χειριστική, όταν απαιτείται και δίνει τη λύση.
    Ο γιατρός του Νικόλα Παπαγιάννη είναι πειστικός, σοβαρός, αληθινός με την τυπικότητα του επαγγελματισμού. Με τη δύναμη της αποτύπωσης.
    Ο ‘’εκβιαστής Κρόγκσταντ’’ του Γιώργου Συμεωνίδη δείχνει και είναι χαμένος στη διαφθορά, αλλά με μετρημένες κινήσεις ισορροπώντας ανάμεσα στην κακότητα και καλοσύνη. Γκάμα συναισθημάτων: αγωνία, πάθος ,οργή, ηρεμία. Αποτυχημένος αναζητά και βρίσκει την αγάπη, τη συντροφιά. Εξανθρωπίζεται .Μια ζωτική παρουσία.
    Τέλος, η Νόρα της Αμαλίας Μουτούση παρουσιάστηκε με φρόνηση, ακρίβεια και σαφήνεια. Ούτε μια στιγμή δεν αμφισβητείς ότι δε ζει ό, τι γίνεται στη σκηνή .Εσωτερική, πειστική κι όταν στο μεγαλύτερο μέρος ‘’υποκρίνεται’’ με παιδική αφέλεια την ανέμελη νοικοκυρά, μα κι όταν ενηλικιώνεται και είναι επιτέλους ο εαυτός της. Με υποκριτική διάρκεια. Αεικίνητη. Κέντησε το ρόλο της και τον παρέδωσε στο κοινό, στους θεατές. Και οι σιωπές της είναι χρυσός. ‘’ Η δυνατή και κατανοητή γλώσσα της παύσης’’. Μια προσωπικότητα με μαγκιά και τσαγανό. Ξεμπροστιάζει τον αφελή άντρα της. « Ήμουνα μόνο χαρούμενη ,ευτυχισμένη όχι .Κι εσύ υπήρξες πολύ καλός μαζί μου. Όμως το σπίτι μας ήταν σαν το δωμάτιο με τα παιχνίδια. Εγώ ήμουν η κούκλα και γυναίκα σου, όπως πριν ήμουνα η κούκλα και η κόρη τού μπαμπά.» Παρακολουθήστε αυτή την πορεία προς την ενηλικίωση της Νόρας και την χειραφέτησή της, για να θαυμάσετε ένα θεατρικό διαμάντι . Με εκρήξεις, μα και αίσθημα μέτρου. « Αλλά δεν είναι πια για μένα αρκετό ό,τι μου λένε οι άλλοι ή ό,τι γράφουν τα βιβλία. Πρέπει να ψάξω μέσα μου για να βρω τις απαντήσεις- εγώ, μόνη μου.» Αφήνει την ασφάλεια του σπιτιού της και παίρνει μια γενναία απόφαση με ειλικρίνεια και αξιοπρέπεια. Έκλεισε με πάταγο την πόρτα πίσω της. Δραπετεύει και αρνείται να αναθρέψει κούκλες, τα παιδιά της. Πορεία προς την αυτογνωσία.
    Προσωπικά είχα πολύ καιρό να συγκινηθώ και να ταραχτώ τόσο από μια θεατρική παράσταση.
    Τους ευχαριστώ
    Μπλάτζιος Κίμωνας