Άποψη

Η ελληνική τζαζ χθες και σήμερα

Από -

Με αφορμή το 7ο Πανόραμα Ελληνικής Τζαζ, που γίνεται στη Μικρή Σκηνή της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών το τριήμερο 7-9/12, κάνουμε μια συνολική εκτίμηση της θέσης που έχει αυτό το στιλιστικό ιδίωμα στη σύγχρονη ελληνική μουσική.

 5ο Πανόραμα Ελληνικής Τζαζ | Alekos Vretos Quartet feat. Elchin Shirinov (φωτ. © Γιάννης Σούλης)
5ο Πανόραμα Ελληνικής Τζαζ | Alekos Vretos Quartet feat. Elchin Shirinov (φωτ. © Γιάννης Σούλης)

Η γενικότερη αίσθηση είναι πως εδώ και μερικά χρόνια, παρά τη γενικότερη κρίση, η τζαζ στη χώρα μας, η τζαζ δηλαδή που εμπλέκει Έλληνες μουσικούς, βρίσκεται σε διαρκή άνθηση. Αυτή η διαπίστωση είναι αποτέλεσμα του αριθμού των live gigs που γίνονται και του αριθμού δίσκων που κυκλοφορούν – κάθε χρόνο αυτός ο αριθμός δείχνει να αυξάνεται. Το σημαντικότερο όμως είναι πως και η ποιότητα αυτής της μουσικής είναι πια σε τόσο υψηλό επίπεδο, που ο χαρακτηρισμός «ελληνική τζαζ» δεν στέκεται πια δια­χωριστικά, αλλά μπαίνει στο ευρύτερο πλαίσιο της ευρωπαϊκής τζαζ ή και της διεθνικής σκηνής αυτής της μουσικής επί ίσοις όροις. Σύμφωνοι! Δεν είναι η original, η αυθεντική αμερικάνικη τζαζ, μερικές φορές όμως είναι καλύτερη...

Την ποιότητα της ελληνικής τζαζ μπορώ να την επιβεβαιώσω όχι μόνο εκ φύσεως (40 χρόνια εμπλοκής κι επαγγελματικής εξειδίκευσης στο είδος, με κορύφωση το ειδικό περιοδικό «Jazz & Τζαζ») αλλά κι εκ θέσεως, καθώς εδώ και χρόνια είμαι «μονιμάς» στην επιτροπή που επιλέγει τη συμμετοχή του ελληνικού γκρουπ στο ετήσιο Φεστιβάλ Τζαζ της Τεχνόπολης. Κάθε χρόνο έχουμε 30-40 υποψηφιότητες, πολλές εκ των οποίων είναι νέες κι εκπλήσσουν πραγματικά με την ποιότητα της μουσικής τους.

Ο χαρακτηρισμός «ελληνική τζαζ» δεν στέκεται πια δια­χωριστικά, αλλά μπαίνει στο ευρύτερο πλαίσιο της ευρωπαϊκής τζαζ ή και της διεθνικής σκηνής αυτής της μουσικής επί ίσοις όροις. Σύμφωνοι! Δεν είναι η original, η αυθεντική αμερικάνικη τζαζ, μερικές φορές όμως είναι καλύτερη...

Είμαι σίγουρος ότι το επίπεδο και η ποιότητα των μουσικών και της μουσικής είναι αποτέλεσμα της εκπαίδευσης – όχι μόνο από τη φοίτηση σε μεγάλες και αναγνωρισμένες σχολές του εξωτερικού, αλλά κυρίως από το ότι εδώ και χρόνια η μουσική έχει περάσει σοβαρά στη μέση και την ανώτατη παιδεία. Το αποτέλεσμα το βλέπουμε –ή μάλλον το ακούμε– συνεχώς στους μουσικούς και στα γκρουπ που εμφανίζονται σε σκηνές όπως τα «Athenaeum - Κελλάρι», «Africana», «Jazz Point», «Σπίτι Αrt Βar», «zp87», «Beton 7», «Faust», Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων κ.α., αλλά και σε «Half Note» ή «Gazarte», σε μια ευρεία γκάμα μουσικών επιλογών από τη manouche jazz και το gypsy swing (που είναι πια καρα-μέινστριμ!) μέχρι την electronic και avant-garde jazz.

Θεωρητικά –και ιστορικά– η τζαζ ήταν μέρος της ελληνικής μουσικής ζωής ήδη από τις αρχές του περασμένου αιώνα. Στοιχεία της βλέπουμε σε (ελληνικές) μουσικές και τραγούδια των ’20s-’30s. Γίνεται όμως όλο και πιο εμφανής σε δουλειές συνθετών όπως ο Σπάρτακος, ο Μουζάκης, ο Καπνίσης, ο Πλέσσας στα ’50s-’60s. Υπάρχει το «χρυσό» ελληνικό σινεμά που το επιβεβαιώνει. Όμως συνειδητά, ως αυτόνομο μουσικό ιδίωμα, η τζαζ έρχεται στα δικά μας μουσικά πράγματα στα ’70s και κυρίως μετά τη Μεταπολίτευση κι έχει μια καλή αποδοχή τόσο από μουσικούς του ροκ –που μετατρέπονται πιο εύκολα σε τζαζίστες– όσο και από φοιτητικούς κύκλους σε ό,τι αφορά το κοινό.

 5ο Πανόραμα Ελληνικής Τζαζ | Magnanimus Trio (φωτ. © Γιάννης Σούλης)
5ο Πανόραμα Ελληνικής Τζαζ | Magnanimus Trio (φωτ. © Γιάννης Σούλης)

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στο θρυλικό «Τζαζ Κλαμπ» του Γιώργου Μπαράκου, στην Πλατεία Ραγκαβά στην Πλάκα, κάτω από την Ακρόπολη. Μυθικό στέκι για τους τζαζόφιλους των ’70s – όλοι περάσαμε από εκεί και μάθαμε πολλά πράγματα σε σχέση με τη σωστή εκτίμηση και αντιμετώπιση της τζαζ. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι από εκεί ξεκίνησαν όλα, σε συνδυασμό με τις εκπομπές του Σάκη Παπαδημητρίου στο ραδιόφωνο και τα κείμενα και τα βιβλία του για την τζαζ.

Δεν είναι πρόθεσή μου να προχωρήσω περισσότερο στην ιστοριογραφία της τζαζ στον ελληνικό χώρο. Αυτό που είχε (κι έχει) ιδιαίτερη σημασία για μένα είναι η ελληνική τζαζ να αποκτήσει μια δική της ταυτότητα, πράγμα που επιτυγχάνεται σε πολλές περιπτώσεις εδώ και χρόνια, να ενταχθεί φυσιολογικά στον ευρωπαϊκό μουσικό χώρο (πράγμα που επίσης επιτυγχάνεται) και, ως μεθοδολογία και τεχνοτροπία, να μπει στις mainstream μουσικές διαδικασίες ως φυσική συνέπεια/συνέχεια.

Σημασία έχει πως η τζαζ –όπως κι αν την εννοούμε– αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δομικά κι εξελικτικά μεθοδολογικά εργαλεία στη σύγχρονη μουσική και είναι σημαντικό που βλέπουμε το ελληνικό της σκέλος να αναπτύσσεται. Όσοι το βλέπουμε, ανάμεσά μας και η Στέγη, που το αποδεικνύει στην πράξη με τα δύο ετήσια Ελληνικά Τζαζ Πανοράματά της. Οπότε ετοιμαστείτε το τριήμερο 7-9/12 να πάρετε μια δυνατή γεύση από την ακμαία ελληνική τζαζ σκηνή.

Πανόραμα στη Στέγη

7/12

Γκρουπ κρουστών με τους Ν. Σιδηροκαστρίτη, Κ. Τατσάκη, Στ. Χυτήρη και Β. Καρίπη (φωτό). Electro-­αυτοσχεδιαστική μουσική με τους Χρ. Χονδρόπουλο (ντραμς), S. Marteau, P. Pignon (πνευστά) και Γ. Σαξώνη (ηλεκτρονικά).

8/12

Εast meets West με τους Δ. Τσάκα (σαξόφωνο, φωτό), Π. Δημητρακόπουλο (κανονάκι) και Θ. Κωνσταντίνου (ούτι). Ships & Shepherds Duo (Ν. Σκορδάς - A. Maguire), με guests τους Αντ. Σταυρινό (τρομπέτα) και Στ. Διαμαντίδη (κοντραμπάσο).

9/12

Nana Simopoulos Quintet – δηλαδή η world jazz στα καλύτερά της. Με την ίδια σε σιτάρ, κιθάρα, φωνή και τους Hayden Chisholm (σαξόφωνο), Μάνο Λούτα (κοντραμπάσο), Σόλη Μπαρκή (κρουστά), John Betsch (ντραμς), Caryn Heilman (πλήκτρα).

Οι πρώτοι δίσκοι

Έχουν περάσει 38 χρόνια από τότε που κυκλοφόρησε, στα τέλη του 1979, ο πρώτος δίσκος ελληνικής τζαζ. Ήταν το άλμπουμ «Sphinx» με τον πιανίστα Μάρκο Αλεξίου, τον μπασίστα Γιώργο Φιλιππίδη και τον ντράμερ Γιώργο Τρανταλίδη σε modern mainstream. Λίγο αργότερα, στις αρχές του ’80, το αυτοσχεδιαστικό ντούο Σάκης Παπαδημητρίου (πιάνο) - Φλώρος Φλωρίδης (πνευστά) έβγαζε το διπλό «Αυτοσχεδιάζοντας στου Μπαράκου». Και οι δύο κυκλοφόρησαν μέσα στο ’80 και σόλο δίσκους – «Πιανοεπαφές» ο Παπαδημητρίου, «(ν)τζρρττ!» ο Φλωρίδης.

Ο συνθέτης σύγχρονης μουσικής Κυριάκος Σφέτσας είναι που επιχειρεί μια καθαρή μουσική σύμμειξη (fusion) της σύγχρονης τζαζ με τη δημοτική μας μουσική στο «Χωρίς σύνορα». Αρχές Μαρτίου του 1981, κατά τη διάρκεια της έντονης σεισμικής ακολουθίας των Αλκυονίδων Νήσων, ο Μίμης Πλέσσας οργανώνει μια μεγάλη συναυλία στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, όπου επιχειρείται η σύνδεση της παλιότερης γενιάς των Ελλήνων τζάζμαν (Πλέσσας, Μ. Μικέλης κ.ά.) με τη νεότερη.

Από αυτήν προκύπτει η ιστορική ηχογράφηση –σε δύο LP– «40 χρόνια τζαζ». Λίγο αργότερα ηχογραφεί μόνος του το «Κουαρτέτο Μίμη Πλέσσα». Το γκρουπ Sphinx –με την προσθήκη του κιθαρίστα Λάκη Ζώη– μας δίνει τις «Επτά διαστάσεις» και γεμίζει έναν Λυκαβηττό! Είναι πια φανερό πως η ελληνική τζαζ σκηνή αποκτά σοβαρή δισκογραφική υπόσταση.

Σχετικά Θέματα

Δώσε το σχόλιο σου

* Όνομα   * e-mail    
Σχόλιο

Έχω διαβάσει και αποδέχομαι τις οδηγίες και τους όρους χρήσης  
Επιθυμώ να λάβω ενημέρωση με email σε περίπτωση απάντησης