Θέμα

2 ξεχωριστά βιβλία όπου η τέχνη είναι μόνο η αφορμή

Από -

Οι συγκλονιστικές αυτοβιογραφικές επιστολές της ζωγράφου Emma Reyes και η χιουμοριστική και διεισδυτική ματιά του Enrique Vila-Matas στον κόσμο της documenta κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ίκαρος.

Αναμνήσεις δι' αλληλογραφίας, Emma Reyes

«Η συγγραφέας γράφει όταν είναι πια ενήλικη, όμως εκείνη που μιλάει μέσ’ απ’ αυτές τις αράδες είναι το κοριτσάκι που υπήρξε. Ποτέ δεν γράφει σαν μεγάλη, ποτέ δεν συμπληρώνει τα συναισθήματα που περιγράφει με όσα γνωρίζει όταν γράφει, βλέπει πάντα με τα μάτια της στιγμής που συνέβησαν τα πράγματα.» Αυτά γράφει ο Κολομβιανός εκδότης και δημοσιογράφος Καμίλο Χιμένες για το συγκλονιστικό βιβλίο της Έμμα Ρέγιες που κυκλοφόρησε πρόσφατα στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ίκαρος (μετάφραση: Μαρία Παλαιολόγου) και όντως αυτή η παιδική του ματιά το κάνει ένα από τα πιο άμεσα και σκληρά κείμενα που διαβάσαμε πρόσφατα.

Η Κολομβιανή ζωγράφος Έμμα Ρέγιες (1919–2003) έγινε γνωστή στο Παρίσι τη δεκαετία του ‘60, υπήρξε σύζυγος του γλύπτη Μποτέρο πριν παντρευτεί τον Ζαν Περομάτ, τον γιατρό που την κουράρησε στο πλοίο που την έφερε στην Ευρώπη, εξέθεσε σε διάφορες πόλεις του κόσμου, συγχρωτίστηκε με καλλιτέχνες όπως ο Ντιέγκο Ριβέρα και διανοούμενους όπως η Έλσα Μοράντε και ο Αλμπέρτο Μοράβια, έγινε προστάτιδα των κολομβιανών ζωγράφων που την αποκαλούσαν μεγάλη μαμά τους. Πριν απ' ολα αυτά όμως μεγάλωσε κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες, αγράμματη, σε ένα καμαράκι ενός σκουπιδότοπου στη Μπογκοτά χωρίς παράθυρα και νερό, γνώρισε απίστευτη σκληρότητα από την κηδεμόνα της, αγνοούσε το νόημα των λέξεων μαμά και μπαμπάς, μεγάλωσε σε μοναστήρι μέχρι που δραπέτευσε και έκανε οτοστόπ αρχίζοντας το ταξίδι της στον κόσμο.

Η διήγηση των παιδικών της χρόνων, ακριβής, αστεία, τρομακτική, ειρωνική, όπως συμβαίνει συχνά με τις παρατηρήσεις των παιδιών, σε κάνει κατά στιγμές να χαμογελάς ενώ έχουν προηγηθεί τα πιο σκληρά γεγονότα, συγκλόνισε τον φίλο της ιστορικό Χερμάν Αρσινιέγας όταν του έστειλε την πρώτη από τις είκοσι τρεις επιστολές που περιλαμβάνει το βιβλίο το 1969. Εκείνος αποφάσισε να δείξει τα κείμενα στον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, ο οποίος ενθάρρυνε τη Ρέγιες να συνεχίσει το γράψιμο. Η αλληλογραφία κράτησε ως το 1997· σ’ αυτό το διάστημα, ο Αρσινιέγας κατάφερε να πάρει την έγκριση της Έμμα Ρέγιες για να εκδώσει τις επιστολές μετά τον θάνατό της. Άλλωστε για πολλά χρόνια στο Παρίσι επέλεξε να μην μιλάει για το παρελθόν της.   

Η καλλιτέχνης Έμμα, η ενήλικη Έμμα μοιάζει να απουσιάζει από το βιβλίο, ενώ η καταγωγή της (υπάρχουν υπόνοιες ότι ο πρόεδρος Ραφαέλ Ρέγιες μπορεί να ήταν παππούς της) παρέμεινε μυστήριο και έδωσε τροφή σε έρευνες όπως αυτή του Ντιέγκο Γκαρσόν, για τις οποίες μιλά στο άρθρο του στο περιοδικό Soho (Κολομβία) που δημοσιεύεται στο επίμετρο του βιβλίου. Τι ζωγράφιζε η Έμμα; «Το θέμα της ήταν οι συνηθισμένοι άνθρωποι. Παρότι έκανε πολλές νεκρές φύσεις, κάποια τοπία, το βασικό θέμα είναι οι άνθρωποι του δρόμου. Το σχέδιό της ήταν παραστατικό μαζί με κάτι αφηρημένο. Οι ζωγραφιές της είναι σαν χρωματιστά σκίτσα, είναι η βασική δομή που, όπως έλεγε η ίδια, προήλθε από την εμπειρία του κεντήματος με τις μοναχές.»

Η ίδια είπε για την τέχνη της: «Είναι αλήθεια πως η ζωγραφική μου είναι βουβά ουρλιαχτά. Τα τέρατα που βγαίνουν από το χέρι μου είναι άνθρωποι και θεοί ή ζώα ή κάτι απ΄ όλα αυτά μαζί. Ο Λουίς Καμπαγιέρο λέει ότι δεν ζωγραφίζω τους πίνακές μου: ότι τους γράφω.»

(€13,05)

Στο Κάσελ δεν υπάρχει λογική, Enrique Vila-Matas

Την αναπάντεχη γνωριμία μας ως πόλης με τη documenta που προκάλεσε συζητήσεις και έφερε την τέχνη για λίγο στο προσκήνιο και της εδώ δημόσιας σφαίρας εμπλέκοντας ένα κοινό πέραν από τους συνήθεις υπόπτους, έρχεται να σφραγίσει το εν μέρει αυτοβιογραφικό βιβλίο του Enrique Vila-Matas (μετάφραση: Ναννά Παπανικολάου) που εκτυλίσσεται στο προ πενταετίας καλοκαίρι της προηγουμένης διοργάνωσης της θρυλικής έκθεσης σύγχρονης τέχνης στο Κασελ
 
Ο γνωστός Καταλανός συγγραφέας στα ήντα του δέχεται μια πρόσκληση συμμετοχής στη documenta. Η αποστολή του θα είναι να καθίσει να γράφει κάθε πρωί στο κινέζικο εστιατόριο Τζέκινς Χαν στα προάστια της πόλης, μετατρέποντας τον εαυτό του σε μια ζωντανή καλλιτεχνική εγκατάσταση.

Η αφήγηση των περιπετειών του καθώς περπατά ασταμάτητα στους δρόμους και τα πάρκα του Κάσελ, μια πόλη που η λογική έχει εγκαταλείψει, αναζητώντας έργα τέχνης, επιμελητές (όχι όμως καλλιτέχνες) και το νόημα της ζωής διαβάζεται ταυτόχρονα ως ένα χιουμοριστικό δοκίμιο για τη φύση της δημιουργικότητας, της συγγραφής και της τέχνης, άλλα και ως μια διεισδυτική και (αυτο)σαρκαστική ματιά απ’ την κλειδαρότρυπα στον κόσμο της τέχνης. Ο συγγραφέας παρουσιάζει αναλυτικά τις εντυπώσεις του από χαρακτηριστικά έργα της συγκεκριμένης έκθεσης - μάλιστα η επιμελήτρια της documenta13 Carolyn Christov-Bakargiev είχε πει για το βιβλίο ότι ήταν η καλύτερη κριτική που διάβασε για την έκθεση.

Παράλληλα, ο Enrique Vila-Matas, ο οποίος θεωρείται από τους κορυφαίους συγγραφείς των σύγχρονων ισπανικών γραμμάτων, αποτίνει μεταξύ άλλων φόρο τιμής στα περιπατητικά κείμενα των Ρόμπερτ Βάλζερ και Ρεϊμόν Ρουσέλ, πρόκειται άλλωστε για ένα συγγραφέα που αγαπά να ενσωματώνει στα βιβλία του αναφορές σε ιστορικούς συγγραφείς, ενώ ένα από τα πιο πρόσφατα βιβλία του είναι μια σύντομη ιστορία της λογοτεχνίας τσέπης.

(€14,31)

Δώσε το σχόλιο σου

* Όνομα   * e-mail    
Σχόλιο

Έχω διαβάσει και αποδέχομαι τις οδηγίες και τους όρους χρήσης  
Επιθυμώ να λάβω ενημέρωση με email σε περίπτωση απάντησης