Εβδομάδα από 23/2/2012 έως 29/2/2012

Michael J. Sandel
Ενάντια στην τελειότητα. Η ηθική στην εποχή της γενετικής μηχανικής

Μετάφρ.: Δ. Γκινοσάτης, επιμ.: Κ. Λιβιεράτος, πρόλογος: Ιορ. Ψημμένος, Αλεξάνδρεια, σελ. 159
Σ ε μιαν υπερπροωθημένη κοινωνία όπως η αμερικανική ευνόητο είναι ότι η λογική της εκπαίδευσης, της γνώσης και της απόδοσης με κάθε μέσο αγγίζει τα όρια της ωμής παρέμβασης στη φύση των μαθητών. Το ζήτημα δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται. Όλοι παίρνουμε χάπια, ουσίες κι «έξυπνα» φάρμακα για να απαλλαγούμε μιαν ώρα αρχύτερα από τα ανεπιθύμητα συμπτώματα ασθενειών. Ωστόσο, όταν η παρέμβαση φτάνει ακόμη και σε μικρές ηλικίες και ακολουθεί τεχνικές επιστημονικού κύρους (όπως η εμβιομηχανική), τότε τα δεδομένα αλλάζουν. Ενισχύουμε τάχα τη φύση των μαθητών με τις γενετικές τεχνολογίες ή για να θεραπεύσουμε ατέλειες καταλήγουμε σε αποτελέσματα που καταπατούν την ηθική και τη δικαιοσύνη; Βέβαια, η αγορά εμφανίζεται συντριπτική στις απαιτήσεις της. Το μέγιστο της απόδοσης συνταυτίζεται με το μέγιστο της παρέμβασης. Έστω κι αν ο άνθρωπος ενίοτε είναι στραβόξυλο (λέξη που χρησιμοποίησε ακόμη και ο Καντ), η ευγονική αισιοδοξεί ότι μπορεί να δώσει κάποια θεμιτή ή αθέμιτη χείρα βοηθείας. Όπως γράφει ο Ψημμένος στον πρόλογό του, η παγκόσμια αγορά εμπορεύεται τις νοητικές ικανότητες των ανθρώπων, τη σωματική διάπλαση και τα αισθητικά χαρακτηριστικά. Άρα η φύση ενδέχεται να κάνει κάποια λάθη που χρήζουν επανορθώσεως. Με άλλα λόγια από τον αυτοδημιούργητο άνθρωπο περάσαμε στον επαναπροσδιοριζόμενο! Οι γονείς εξαναγκάζονται να θεωρήσουν τα ταλέντα των παιδιών τους, όχι ως φυσικά χαρίσματα αλλά ως αποτελέσματα ευγονικών παρεμβάσεων. Σήμερα μπορεί κάποιος να διαβάζει αγγελίες όπως η ακόλουθη: «Στείρο ζευγάρι αναζητεί δότρια ωαρίων, όχι όμως την πρώτη τυχούσα». Κατά μία έννοια δηλαδή, τα τέκνα «σχεδιάζονται» σχεδόν προτού γεννηθούν ακολουθώντας ένα προδεδομένο πατρόν. Αυτόν το ρόλο κρατούν, π.χ., οι αυξητικές ορμόνες οι οποίες θεραπεύουν τα μετρίου ύψους παιδιά. Περιττό να θυμίσουμε ότι αυτή η τακτική ακολουθείται και στον αθλητισμό, στον οποίο το ρεκόρ συνιστά την απόλυτη απαίτηση. Το τελευταίο κεφάλαιο του Σάντελ «Ηθική του εμβρύου: η διαμάχη για τα βλαστοκύτταρα» προσφέρει στον αναγνώστη τις αναγκαίες διευκρινίσεις και το γενικότερο πλαίσιο ενός προβληματισμού ο οποίος, ως ηθικός, ομολογεί πως η επιστήμη κινείται ταχύτερα από την ηθική κατανόηση.

Hunter S. Thompson
Μεθυσμένο ημερολόγιο

Μετάφρ.: Δ. Γκινοσάτης, επιμ.: Κ. Λιβιεράτος, πρόλογος: Ιορ. Ψημμένος, Αλεξάνδρεια, σελ. 159
Ο εξωτισμός βοήθησε πάντα τη φαντασία των συγγραφέων: πρώτον γιατί τους απάλλαξε από τις δεδομένες παραστάσεις και τα συμπαρομαρτούντα της αστικής ζωής και δεύτερον διότι ο «έξω» τόπος προσφέρει όλων των ειδών τα άλλοθι. Πράγματι, το Πουέρτο Ρίκο είναι «εξορία του Αδάμ», «κέντρο διαφθοράς», «λημέρι απατεώνων», άρα ο κεντρικός ήρωας του βιβλίου, δημοσιογράφος (είναι συνάμα και αφηγητής), ονόματι Πολ Κεμπ, έχει την ελευθερία να περιγράψει τη μικρή κόλαση στην οποία θα ζήσει με απόλυτη ελευθερία. Θετικά πρόσωπα δεν υπάρχουν στο Σαν Χουάν, οι πάντες είναι τυχοδιώκτες, χαλασμένοι άνθρωποι, αλητόβιοι, επίσης πουτάνες, δυστυχισμένες γυναίκες, περιφρονημένες και θύματα των αρσενικών. Άρα ποια εφημερίδα θα υπηρετήσει ο Κεμπ και με ποιους θα συνεργαστεί; Αν λάβουμε υπόψη ότι το «Μεθυσμένο ημερολόγιο» γράφτηκε το 1959, μπορούμε να εξηγήσουμε την έμφαση με την οποία προβάλλονται το αλκοόλ και η νοοτροπία του χαμένου που πιάνεται από την ίδια του τη χασούρα. Το βιβλίο θυμίζει λιγάκι το «Κάτω από το ηφαίστειο» του Κλάρενς Μάλκολμ Λόουρι, χωρίς να αγγίζει τη σφαίρα της αυθεντικής απελπισίας και της διάλυσης που φιλοτέχνησε ο τελευταίος. Ο Τόμπσον έγραψε το «Ημερολόγιο» σε ηλικία 22 ετών, άρα τότε ανακάλυπτε τις ικανότητές του παρά τις αξιοποιούσε στο απόλυτο.