Ένας κομψός 45άρης, «σύμβουλος επαγγελματικής μετάβασης», ζει τη ζωή του ταξιδεύοντας. Μόλις τον προηγούμενο χρόνο πέρασε «322 ημέρες στον αέρα και στα αεροδρόμια και 43 μίζερες ημέρες στο σπίτι». Με έδρα την Ομάχα, την απρόσωπη μεγαλούπολη της αγροτικής Νεμπράσκα, αναλαμβάνει επικίνδυνες αποστολές κατά μήκος και πλάτος όλης της χώρας: όταν μια εταιρεία χρειάζεται δραστικές περικοπές προσωπικού, κάποιος πρέπει να τις ανακοινώσει με τρόπο – κι αυτός δεν είναι άλλος από τον Ράιαν Μπίνγκαμ. Business δολοφόνος με αγγελικό πρόσωπο, golden boy μα και μικροσκοπικό γρανάζι ενός τεράστιου, ανθρωποφάγου και μονίμως αχόρταγου μηχανισμού, ο Μπίνγκαμ παραμένει, παρόλα αυτά, ένας ρομαντικός. Ακόμη και οι μοντέρνοι τρόποι απόλυσης μπορούν να εκμοντερνιστούν και γρήγορα ο βετεράνος executive θα βρεθεί αντιμέτωπος με τη νέα γενιά, τους νέους καιρούς και τα νέα ήθη. Στη λογική της περικοπής εξόδων, γιατί οι «επαγγελματικές μεταβάσεις» να μη γίνονται πλέον με online σύνδεση; Έτσι, ο Μπίνγκαμ θα αναγκαστεί να συνταξιδέψει και να συνεργαστεί με τη νεαρή Νάταλι Κίνερ, τη συνάδελφο η οποία εισηγήθηκε την καινούργια πολιτική, αφενός για να την εκπαιδεύσει και αφετέρου για να της αποδείξει ότι το μέτρο της είναι αναποτελεσματικό. Εκείνος γνωρίζει ότι τα εξ αποστάσεως κακά νέα φαίνονται πάντα χειρότερα, θέλει και μπορεί να παρηγορεί τους ανθρώπους με τη φυσική του παρουσία, ενώ –πριν απ’ όλα– δεν θέλει να μείνει στο σπίτι, μακριά από το όνειρο των ονείρων του: ένα εκατομμύριο μίλια εν πτήσει.

«Συνταξίδευα κάποια στιγμή μ’ έναν φιλικό ξένο, έναν φιλήσυχο πενηντάρη, ο οποίος με μεγάλη ειλικρίνεια άρχισε να μου εξομολογείται το πάθος του για τα ταξίδια, την άρνησή του για την οικογενειακή ζωή και την αίσθησή του πως η εκάστοτε αεροπορική θέση ήταν το σπίτι του. Ήταν η έμπνευσή μου για τον άνθρωπο του καινούργιου αιώνα, τον οικονομικά αυτάρκη, αλλά χωρίς καμία συναισθηματική εξάρτηση Αμερικανό, ο οποίος βρίσκεται μεταφορικά και κυριολεκτικά στον αέρα. Κάποια στιγμή θα αναγκαστεί κι αυτός να προσγειωθεί», λέει ο Ουόλτερ Κερν. Ο βιβλιοκριτικός, δοκιμιογράφος, καθηγητής πανεπιστημίου και συνεργάτης του «Time» και των «New York Times» έγραψε το μυθιστόρημα «Up in the air» το 2001 –είχε προηγηθεί το «Thumbsucker», το οποίο έγινε κι αυτό ταινία πριν από πέντε χρόνια, με τους Κιάνου Ριβς και Λου Τέιλορ Πούτσι–, πούλησε γρήγορα τα δικαιώματα στο Χόλιγουντ κι ευτύχησε αυτά να καταλήξουν στα χέρια του Τζέισον Ράιτμαν. Από πού πέρασαν προηγουμένως είναι, βέβαια, ένα θέμα που έχει ξεσηκώσει πολλές συζητήσεις στα παρασκήνια της αμερικανικής κινηματογραφικής βιομηχανίας (ποιος δια-σκεύασε πραγματικά το «Εννέα»; Ο Κάμερον έγραψε το σενάριο του «Avatar» ολομόναχος;), αλλά ο Κερν δήλωσε πως «ο Ράιτμαν έδωσε επιπλέον μία διάσταση στο μυθιστόρημά μου».

Προτού φτάσει στην Paramount, το σχέδιο μεταφοράς τού «Up in the air» στην οθόνη ανήκε κάποια στιγμή στη Fox, η οποία είχε αναθέσει τη σεναριακή του προσαρμογή στον Σέλντον Τέρνερ («Ο Σχιζοφρενής Δολοφόνος με το Πριόνι: Η Αρχή»). Ο Ράιτμαν ισχυρίζεται πως η δική του εκδοχή δεν έχει καμία σχέση μ’ εκείνη του Τέρνερ, τελικά όμως επήλθε συμβιβασμός και η συγγραφική πατρότητα αναγνωρίστηκε και στους δύο. Η αλήθεια είναι πως η πλοκή της ταινίας διαφοροποιείται σε μεγάλο βαθμό από εκείνη του βιβλίου, εστιάζει στις συνθήκες της παρούσας οικονομικής κρίσης και διαθέτει περισσότερο (πικρό) χιούμορ. Η αποφασιστική επέμβαση του δημιουργού των «Thank you for Smoking» και «Juno» είναι φανερή…

Γιος του Τσεχοσλοβάκου μετανάστη Ιβάν Ράιτμαν, σκηνοθέτη των «Ghostbusters», των «Διδύμων» και του «Μπάτσου του Θηριοτροφείου», ο γεννημένος στο Μόντρεαλ το 1977 Τζέισον μεγάλωσε στα κινηματογραφικά πλατό. Πιτσιρίκος έκανε σύντομες εμφανίσεις σε πέντε ταινίες του πατέρα του και από τα είκοσί του άρχισε να γράφει και να σκηνοθετεί τις κωμικές μικρού μήκους του. Η πρώτη του, μάλιστα, το εικοσάλεπτο «Operation», έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Σάντανς. Το 2005 διασκεύασε ο ίδιος την πανέξυπνη σάτιρα του Κρίστοφερ Μπάκλεϊ «Thank you for Smoking», χαρίζοντας στον Άαρον Έκχαρτ μια υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα – άλλη μία κέρδισε η ίδια η ταινία. Με προϋπολογισμό μόλις 6,5 εκατ. δολαρίων, η τολμηρή κομεντί του μάζεψε 25 μόνο στο αμερικανικό box office.

Το πρώτο βήμα ακολούθησε ένα τεράστιο άλμα και η ιστορία μιας εφήβου και μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης τον στέφει εν μιά νυκτί βασιλιά της νέας χολιγουντιανής κωμωδίας. Η 20χρονη Έλεν Πέιτζ, ακαταμάχητη ως «Juno», ενσαρκώνει μοναδικά τη μετα-ρομαντική, κυνική μα κι ευαίσθητη νέα γενιά, η οποία ενηλικιώνεται απότομα και οι ατάκες της –διά χειρός της πρώην στριπτιζέζ Ντιάμπλο Κόντι– σπάνε κόκαλα. Τέσσερις υποψηφιότητες (μία εξ αυτών για τη σκηνοθεσία του Ράιτμαν), Όσκαρ σεναρίου και εισπράξεις 144 εκατομμύρια. Ένα μπλοκμπάστερ με τα όλα του…

Όταν, λοιπόν, ο Τζέισον αποφάσισε να προχωρήσει με το «Ραντεβού στον Αέρα», κανένα στούντιο δεν μπορούσε να του αρνηθεί. Ήταν ένα σχέδιο που τον απασχολούσε καιρό και ο ίδιος λέει πως «καθώς έγραφα το σενάριο, άλλαξε η ζωή μου. Γνώρισα τη γυναίκα μου, ερωτεύτηκα κι έκανα παιδί. Έτσι και ο ήρωας της ταινίας, άρχισε να ωριμάζει περισσότερο και να αναζητά πιο ουσιαστικά πράγματα. Το σενάριο λοιπόν έδωσε έμφαση, σε σχέση με το βιβλίο, όχι μόνο στις συνέπειες της τρέχουσας οικονομικής συγκυρίας αλλά και στη σπουδαιότητα των προσωπικών σχέσεων».

Ο Κλούνεϊ ήταν εξαρχής η πρώτη επιλογή για να ενσαρκώσει τον Ράιαν Μπίνγκαμ. Ρόλος που του ταιριάζει γάντι, όχι πολύ μακριά από εκείνον του «Μάικλ Κλέιτον», τον κέρδισε με τη μία και βρέθηκε αμέσως στο πλευρό του Ράιτμαν. Απολαυστικός στη γνωριμία-αστραπή με την Άλεξ, ένα γοητευτικό στέλεχος επιχείρησης με το ίδιο modus vivendi, πειστικός στους δημόσιους λόγους του ως ταξιδιώτης της ζωής χωρίς αποσκευές, συγκινητικός ως μοναχικός λύκος με κρίση συνείδησης. Μια ταινία, άλλωστε, με κοινωνικές ευαισθησίες «είναι πάντα κάτι που μ’ ενδιαφέρει για ένα λόγο παραπάνω. Προσθέστε ακόμη το εξαιρετικό σενάριο», ομολογεί ο ίδιος, «τον Τζέισον ως σκηνοθέτη και όλους αυτούς τους εξαίρετους ηθοποιούς γύρω γύρω. Δεν νομίζω πως θα υπήρχε κάποιος που θα έλεγε όχι».

Ο τρόπος με τον οποίο ο Ράιτμαν «περιποιείται» τους πρωταγωνιστές του αποτελεί πραγματικά εγγύηση και ο Κλούνεϊ ετοιμάζεται να προσθέσει μ’ αυτό το «Ραντεβού…» την πέμπτη οσκαρική υποψηφιότητα στο ενεργητικό του. Μαζί του θα παρασύρει σίγουρα και τις δύο εξαιρετικές συμπρωταγωνίστριές του, τις Βέρα Φαρμίγκα και Άννα Κέντρικ (όλοι βρέθηκαν συνυποψήφιοι στις Χρυσές Σφαίρες, στα SAG, τα βραβεία της Ένωσης Αμερικανών Ηθοποιών, και στα βρετανικά Bafta). Για την πρώτη ο ρόλος της Άλεξ, μιας πιο περίπλοκης απ’ ό,τι δείχνει με την πρώτη ματιά γυναίκας, επιβεβαίωσε την ερμηνευτική γκάμα της («Ο Πληροφοριοδότης», «Orphan»), ενώ η 25χρονη Τζέσικα του «Λυκόφωτος» κλέβει τις εντυπώσεις ως ψυχρή επαγγελματίας Νάταλι, η οποία πρέπει να περάσει διά πυρός και σιδήρου για να διαδεχτεί τον έμπειρο Ράιαν.

Κιόλας από την αρχή της κινηματογραφικής ιστορίας, ο Ζορζ Μελιές κέρδισε το παιχνίδι σε σχέση με τους αδερφούς Λιμιέρ. Η φαντασία είναι αυτή που γεμίζει τις αίθουσες, ενώ η πραγματικότητα συχνά παρηγορείται με φεστιβαλικά βραβεία και καλές κριτικές. Μερικές φορές και με Όσκαρ, αν και η ανάλαφρη προσέγγισή της ξεκινά πάντα ένα βήμα πίσω από τα δακρύβρεχτα δράματα και τους ήρωες με ειδικές ανάγκες. Αν αναζητήσει κανείς τις κωμωδίες που βρέθηκαν στην πρώτη πεντάδα των επιλογών της αμερικανικής ακαδημίας τα τελευταία χρόνια, θα βρεθεί απέναντι στο «Little Miss Sunshine», το «Juno», το «Πλαγίως», άντε και το «Χαμένοι στη Μετάφραση», χωρίς καμία από αυτές τις ταινίες να θεωρείται ακριβώς… ξεκαρδιστική. Όσο κι αν μπολιάστηκε με φρέσκες ιδέες καθώς και την τόλμη των δημιουργών, οι οποίοι από το ανεξάρτητο σινεμά μετεγγράφηκαν στο mainstream, η χολιγουντιανή κομεντί στην πραγματικότητα δεν ενηλικιώθηκε ποτέ. Ο Τζαντ Άπατοου («Παρθένος Ετών 40», «Superbad», «Με την Πρώτη») την εκσυγχρόνισε, ελάχιστοι όμως έμειναν πιστοί στην παράδοση ενός Κάπρα, ενός Πρέστον Στάρτζες ή ενός Μπίλι Γουάιλντερ. Ο Ράιτμαν επιμένει σ’ ένα προσωπικό κινηματογραφικό στιλ, με υποκειμενική αφήγηση του πρωταγωνιστικού χαρακτήρα, μη πολιτικά ορθό χιούμορ, χαρακτήρες τοποθετημένους σε σαφές κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον και σκηνοθετικές τεχνικές αποστασιοποίησης που αιφνιδιάζουν. Στο «Ραντεβού στον Αέρα», για παράδειγμα, παρακολουθούμε «συνεντεύξεις» απολυμένων, κάποιες από τις οποίες είναι πραγματικές, ενώ κάποιες άλλες ανήκουν σε επαγγελματίες ηθοποιούς.

Για τρίτη φορά στη σειρά, λοιπόν, ο Ράιτμαν κέρδισε ένα δύσκολο στοίχημα, καθώς η ταινία του θα ξεπεράσει τα 80 εκατ. σε αμερικανικές εισπρά­ξεις και θα μετρήσει από έξι μέχρι οκτώ οσκαρικές υποψηφιότητες. Σε μια χρονιά χωρίς ισχυρό αντίπαλο δέος, θα μπορούσε η 7η Μαρτίου να ήταν μια βραδιά θριάμβου, αφού μόλις πριν από ένα μήνα κανείς δεν φανταζόταν ότι ο Τζέιμς Κάμερον θα γύριζε τον «Τιτανικό» δύο φορές. Το «Avatar» του, το οποίο σύντριψε κάθε εισπρακτικό ρεκόρ και απέσπασε τη Χρυσή Σφαίρα καλύτερης ταινίας και σκηνοθεσίας, είναι πλέον το πρώτο φαβορί, ενώ τα SAG (βραβείο ομαδικής ερμηνείας στο «Άδωξοι Μπάσταρδη») επιβεβαίωσαν πως ο Τζέισον και το «Ραντεβού στον Αέρα» του θα παρηγορηθούν με το Όσκαρ διασκευασμένου σεναρίου. Pas mal du tout και ραντεβού (το 2011;) στο «Pierre Pierre», μια δραμεντί με τον Τζιμ Κάρεϊ ως Γάλλο λαθρέμπορο έργων τέχνης.

Τα αεροδρόμια έχουν χρησιμοποιηθεί πολλές φορές στο σινεμά ως χώρος δράσης κυρίως περιπετειωδών ταινιών, ελάχιστες όμως φορές κατ’ αποκλειστικότητα. Το «Πολύ Σκληρός για να Πεθάνει 2» είναι μία απ’ αυτές, ενώ ολόκληρη η σειρά «Airport» («Διεθνές Αεροδρόμιο», «Τζάμπο 747 εν Κινδύνω»…) και η ανεπανάληπτη παρωδία τους «Μια Απίθανη… Απίθανη Πτήση» εστίαζαν τη δράση τους μεταξύ ουρανού –όπου ένα αεροπλάνο κινδύνευε– και γης – η οποία ήταν έτοιμη να το υποδεχτεί. Αισθηματικές περιπέτειες αεροσυνοδών («Θέα από Ψηλά») έχουμε δει, ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας («Ερωτικές Αναταράξεις») επίσης, αλλά κινηματογραφικό χαρακτήρα όπως ο Ράιαν Μπίνγκαμ, να ζει δηλαδή 11 από τους 12 μήνες σε ξενοδοχεία αεροδρομίων ή στον αέρα, δεν έχουμε ξανασυναντήσει. Μόνο επί της γης, αυτός που τον ξεπερνά είναι, φυσικά, ο Βίκτορ Ναβόρσκι του Τομ Χανκς και του «The Terminal», ένας ταξιδιώτης από την Ανατολική Ευρώπη ο οποίος «παγιδεύεται» στο JFK της Νέας Υόρκης, δεν μπορεί να πάει ούτε μπρος (στην Αμερική) ούτε πίσω (στην πατρίδα του που… παύει να υφίσταται) και γίνεται μόνιμος κάτοικος του πιο πολυσύχναστου αεροδρομίου στον κόσμο.