Κριτική

Καζαντζάκης

Από -

Ο Σμαραγδής βιογραφεί με καθαρά χρώματα και άπλετο φως ακόμη έναν επιφανή Έλληνα, μένοντας πιστός στην αγιογραφική και πλήρως περιγραφική προσέγγιση την οποία έχει (πιο επιτυχημένα) υιοθετήσει από τον «Ελ Γκρέκο».

Κρητικός και θαυμαστής του Ελ Γκρέκο, ο Νίκος Καζαντζάκης είναι ο αγαπημένος λογοτέχνης του συμπατριώτη του Γιάννη Σμαραγδή, ο οποίος μετά τον Κωνσταντίνο Καβάφη, τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο και τον Ιωάννη Βαρβάκη βιογραφεί τώρα τον Έλληνα σπουδαιότερο πεζογράφο, βασισμένος στην «Αναφορά στον Γκρέκο». Η μυθιστορηματική αυτοβιογραφία του Καζαντζάκη εκδόθηκε το 1961, μετά το θάνατό του, και οδηγεί την πιστή στα γεγονότα πλοκή της ταινίας, η οποία δηλώνει εξαρχής πως την κρατά σταθερά ως οδηγό: το 1956 και στην Αντίμπ της Νότιας Γαλλίας, ενώ ο ήρωάς μας διαβάζει κεφάλαια του ημιτελούς έργου στη σύζυγό του Ελένη, επιστρέφει στα γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή του ξεκινώντας από την επανάσταση του 1897 και την απελευθέρωση της Κρήτης από τους Οθωμανούς.

Ο Νίκος Καζαντζάκης έζησε σχεδόν όλα του τα χρόνια κάτω από τα φώτα της δημοσιότητας, καθώς ήδη από το 1907, σε ηλικία μόλις 24 ετών, έγινε διάσημος στους αθηναϊκούς λογοτεχνικούς κύκλους με το δράμα του «Ξημερώνει». Φίλοι και συγγενείς έγραψαν όσα πέρασαν μαζί του, η ογκώδης αλληλογραφία του (ειδικά με τον Παντελή Πρεβελάκη) είναι δημοσιευμένη κι έτσι, πέρα από την «Αναφορά στον Γκρέκο», ο Γιάννης Σμαραγδής έχει στα χέρια του υπεράφθονο υλικό για να πλησιάσει κινηματογραφικά έναν συναισθηματικά τρικυμιώδη και ιδεολογικά παθιασμένο καλλιτέχνη, ο οποίος χάραξε μια ανήσυχη πορεία «ανάμεσα στους ανθρώπους, στα πάθη και στις ιδέες».

Όπως και στις προηγούμενες δύο ταινίες του («Ελ Γκρέκο», «Ο Θεός Αγαπάει το Χαβιάρι»), ο σκηνοθέτης επιλέγει μια καθαρά περιγραφική προσέγγιση μέσα από αποσπασματικά επεισόδια-σκηνές που παραπέμπουν στη λογική της ακαδημαϊκής, παλιομοδίτικης πλέον τηλεταινίας. Πολλά από αυτά έχουν προσαρμοστεί μυθοπλαστικά, και μάλιστα προς μια έντονη θρησκευτική κατεύθυνση, δεν διατηρούν όμως ένα ενιαίο ύφος, καθώς ο καρικατουρίστικος στόμφος του Σικελιανού, η παρουσία της γειτόνισσας/«καλής μάγισσας» που επιμένει (χωρίς να μάθουμε ποτέ το γιατί) να μην πραγματοποιήσει το ζευγάρι το ταξίδι στην Κίνα, υλικό από τα Επίκαιρα, όνειρα κι ένα κατά περίσταση έντονο στιλιζάρισμα (το ταξίδι του τρένου, η κρουαζιέρα στο Αιγαίο) δημιουργούν σαφή διηγηματική σύγχυση.

Σύγχυση που επιτείνεται από επιλογές όπως αυτή που θέλει τον ετοιμοθάνατο 74χρονο Καζαντζάκη να τον ερμηνεύει άλλος ηθοποιός (Στέφανος Ληναίος) από τον φιλότιμο Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο, ο οποίος τον ενσαρκώνει από τα 15 μέχρι τα 73 (!) του, υπονομεύοντας έτσι την αληθοφάνεια της ταινίας και αδυνατίζοντας το δραματικό πυρήνα της. Αυτόν που θέλει να αναδείξει την κοπιώδη πορεία ενός ανθρώπου από το σκοτάδι προς το φως, μόνιμη θεματική του σκηνοθέτη, χωρίς όμως τούτη να υποστηρίζεται από κάποιο σοβαρό εξωτερικό εμπόδιο ή ουσιαστικό εσωτερικό δίλημμα. Έτσι όλα αρχίζουν, προχωρούν και τελειώνουν σαν μια άσπιλη, μονοδιάστατη αγιογραφία.

Ελλάδα. 2017. Διάρκεια: 122΄. Διανομή: AUDIOVISUAL/ODEON.

Σχετικά Θέματα

Δώσε το σχόλιο σου

* Όνομα   * e-mail    
Σχόλιο

Έχω διαβάσει και αποδέχομαι τις οδηγίες και τους όρους χρήσης  
Επιθυμώ να λάβω ενημέρωση με email σε περίπτωση απάντησης

  • Τάκης Μωρουδάκης πριν από 1 μήνες

    Δεν έχει νόημα να δει κάποιος μια ταινία για την οποία όλα είναι γνωστά από άλλες πηγές τόσο το θέμα της όσο και οι προθέσεις του σκηνοθέτη. Επικεντρώνομαι στις προθέσεις καθώς ο Σμαραγδής όπως και ο ομογάλακτος του ο Βούλγαρης δεν κάνουν τίποτα περισσότερο από το να εκμεταλλεύονται την επικαιρότητα και το θυμικό ενός δήθεν μορφωμένου και ευαίσθητου κοινού για να τα οικονομάνε, θεωρώντας παράλληλα ότι οι δημιουργίες τους θα καταστούν αξιομνημόνευτα δείγματα τέχνης. Όταν η Δημουλά και ο Λευτέρης Παπαδόπουλος θεωρούνται εθνικοί ποιητές, ο Ράμφος και ο Γιανναράς εθνικοί φιλόσοφοι γιατί ο Γιάννης και ο Παντελής να μη θεωρηθούν εθνικοί σκηνοθέτες, τώρα μάλιστα που ο Αγγελόπουλος ησυχάζει μέσα στην εντάφια δόξα του;

  • Χρηστος πριν από 1 μήνες

    Ο Σμαραγδής των 2 εποχών . Αυτός των έξοχων τηλεοπτικών σειρών δτη δεκαετια 80-90 κι αυτός των μαντινάδων σε πρωθυπουργούς .Μη το ξεχνάμε . Τα συμπεράσματα δικά σας

  • ΛΑΚΗΣ πριν από 1 μήνες

    αν η ταινία ήταν ξένη ο κ.Μήτσης θα την είχε θάψει, τώρα μάλλον λυπήθηκε τον Σμαραγδή... γιατι η ταινία ειναι πραγματικά τραγική!

  • nicko πριν από 2 μήνες

    Μια ταινία η οποία βλέπεται. Μέχρι εκεί. Για τη διαφήμιση δεν αρμοζεί κανένα σχόλειο, Σικελιανός,Ζορμπάς επίσεις κανένα σχόλειο. Εκτός των άλλων παρουσιάζει τον Καζαντζάκη και τον Σικελιανό στα όρια του φιλελέ, πράγμα ανιστόρητο, διότι και οι δύο είχαν (κεντρό)αριστερή ιδεολογία και δράση. Επίσεις ασχολίαστη η παρουσίαση της Σοβιετικής ένωσης... Γενικά στη ταινία πλανιέτε μια φιλελέ, θρισκολιπτική και ίσος μια πατριωτική αύρα. Δείτε την αλλά μην την πάρετε στα σοβαρά ως ιστορικά ορθή βιογραφία.

  • menios πριν από 2 μήνες

    μου αρεσει πολυ ο κινηματογραφος και λατρευω τις βιογραφιες και παντα τις γνωμες του κοινου.ευτυχως που υπαρχει το ιντερνετ και με εσωσε απο τα εξοδα και τα κλαματα.δεν θα την εβλεπα την ταινια δεν με ενδιεφερε το θεμα αλλα τωρα δεν θα την δω ουτε με το ζορι

  • Γιάννης πριν από 2 μήνες

    Η χειρότερη ταινία του Σμαραγδή με διαφορά... Αν την έβλεπε ο Καζαντζάκης θα του έκανε μήνυση! Λες και δεν μελέτησαν την ζωή του καθόλου! Τραγική σε όλα της. Ειδικά ο πατέρας του παρουσιάζεται εντελώς λάθος. Πραγματικά προσβλητική!

  • Νικοςι πριν από 2 μήνες

    δεν θα δω την ταινια γιατι εχω παψει να ασχολουμαι με τα δημιουργηματα αυτου του σκηνοθετη που εχει χασει πλεον καθε επαφη με το πραγματικο κινηματογράφο.Αισθητικη τηλεοπτικων serials του alpha, τουλάχιστον ας αφηνε το μεγάλο Καζαντζάκη ησυχο.

  • Γιάννης Κ πριν από 2 μήνες

    Ο σωστός τίτλος της ταινίας θα έπρεπε να είναι "αγάπη μου συρρίκνωσα τον Καζαντζάκη". Κρατείστε αυτό χωρίς να μπαίνω σε λεπτομέρειες.

  • Σταυρουλα πριν από 2 μήνες

    Καλη μουσικη,σκηνοθετικη ατμοσφαιρα αλλα το σεναριο.. ασυνδετο και βερμπαλθσμις στο επακρο.

  • Παυλος Σταματακος πριν από 2 μήνες

    Αριστούργημα!!! Γιαυτους δε που έχουν έστω και αμυδρή αλλά ουσιαστική γνώση Επικούρου και λοιπών Ελλήνων φιλοσόφων και μύηση στις διαδρομές του Καζαντζάκη Απλά θεϊκό!Γιατί είναι και συμμετρημενο! Ηθοποιοί εξαίρετοι όλοι . Φωτογραφία φως μουσική ένα ποίημα

  • ευτυχία πριν από 2 μήνες

    Απλά τραγική. Αποσπασματική, "λίθοι, πλίνθοι και κέραμοι ατάκτως ερριμμένα", καμμία συγκίνηση, κανένα βάθος, απουσία εξωτερικών γυρισμάτων,ένας Ζορμπάς που δεν έπειθε με τίποτα και ένας Σικελιανός εγωπαθής στα όρια της καρικατούρας, ο Ληναίος ως Καζαντζάκης στο νοσοκομείο στη Γερμανία απλά για 3-4 σκηνές, η διαφήμιση γνωστής αρτοποιίας ήταν απλώς το κερασάκι στην τούρτα και η στιγμή που σιχτίρισα. Βέβαια μετά τον άθλιο επίσης Γκρέκο, δεν περίμενα κάτι καλύτερο.

  • ΑΖΙΚ πριν από 2 μήνες

    Κάτω του μετρίου ταινία που αναλώνεται κυρίως στον έρωτα και την σχέση που είχε ο Καζαντζάκης με την Ελένη. Κύρια σημεία τριβής του Καζαντζάκη με το κράτος και κυρίως την οπισθοδρομική πάντα Εκκλησία της Ελλάδος τα αγγίζει επιφανειακά. Πολύ λίγη ταινία. Καταλληλότερος τίτλος «ΕΛΕΝΗ & ΝΙΚΟΣ»

  • Δημήτρης Μαμάκος πριν από 2 μήνες

    Πήγα να δω την ταινία, με μεγάλο ενθουσιασμό, λόγω του θέματος, της βιογραφίας του μεγάλου Καζαντζάκη...και ήθελα να φύγω στο μισάωρο. Η επιλογή των ηθοποιών, η αφήγηση, η επιλογές των επεισοδίων της ζωής του Κ. και πολλά άλλα ήταν ερασιτεχνικά, πρόχειρα, άστοχα και σε αρκετές περιπτώσεις έδιναν μία αίσθηση παιδαριώδους, που έφταναν στο σημείο του προσβλητικού για την νοημοσύνη του θεατή. Αποκορύφωμα, η σκηνή όπου το "πολυαγαπημένο καιαιώνια ερωτευμένο" ζεύγος Καζαντζάκη-Σαμίου μαθαίνουν από έναν γείτονα ότι απελευθερώνεται η Αθήνα και πανηγυρίζουν το νέο, σφιχταγγαλιασμένοι και πεσμένοι μισοί έξω και μισοί μέσα στο παράθυρο του σπιτιού. Θα έπρεπε να το έχει σκεφτεί και δεύτερη φορά ο Σμαραγδής πριν εκθέσει με τέτοιον -κατά την άποψή μου- χυδαίο τρόπο την φυσιογνωμία του εμβληματικού Έλληνα συγγραφέα.

  • STAYROS ASPRADAKIS πριν από 2 μήνες

    Ευτυχώς υπάρχουν οι κριτικοί! Τα βαθυστόχαστα λόγια & οι αναλύσεις τους μας κάνουν να πηγαίνουμε σινεμά... ¨Συμβουλή της ημέρας! Όποια ταινία "την έχουν πατώσει, πηγαίνετε ανεπιφύλακτα. Είναι 5αρι καθαρό, αρέσει πολύ στους αμόρφωτους εδωδίμους. Πέρασα καλά, συγκινήθηκα, οι ηθοποιοί άριστοι. Σκηνοθετικά πολύ καλό αποτέλεσμα. Δεν ξέρω τι άλλο ήθελαν οι σοφοί... Σκηνές ΧΧΧ με την Γαλάτεια & που την έψαχναν ως το τέλος;; Έλεος πια "κακομοιρόγληδες".. αφήστε μας χωρίς τα φώτα σας! Θα καταφέρουμε μόνοι μας να περάσουμε καλά για 2 ώρες...!!

  • Μαρία πριν από 2 μήνες

    Πολύ δυνατή ταινία με εξαιρετικες ερμηνείες και συγκίνηση που σε κάνει να φεύγεις από την αίθουσα με θαυμασμό για τις μεγάλες προσωπικότητες Ελλήνων όπως ο Καζαντζάκης και ο Σικελιανός, παράλληλα με πικρία για την μικροτητα και τον κομπλεξισμό μιας χώρας που 'τρώει'τα παιδιά της. Δεν μου άρεσε όμως η αντικατάσταση του πρωταγωνιστή στο τέλος που περίμενα και την κορύφωση της ερμηνείας του. Εκπληκτική η ερμηνεία στους ρολους του πατέρα, του Άγγελου Σικελιανού και γροθιά στο στομάχι η ερμηνεία του Στάθη Ψάλτη.... Πέρα από κάποιες μικρές λεπτομέρειες πιστεύω πως αξίζει συγχαρητήρια το ολο εγχείρημα.

  • Μιχάλης Γρ Βραχόπουλος πριν από 2 μήνες

    Απαράδεκτη ταινία, αγιοπλαστική και καταστροφική για την ιστορία και το έργο του νίκου καζαντζάκη

  • Πάνος πριν από 2 μήνες

    Ο συχνά υπερβολικά αυστηρός κύριος Μήτσης εν προκειμένω μάλλον φάνηκε επιεικής. Εξοργιστικά κακή απ´ όπου κι αν το πιάσεις, καταφέρνει να χαλάσει ακόμα και την πιασάρικη πρώτη ύλη που πραγματεύεται. Δυστυχώς για τον κύριο Σμαραγδή, ο ελληνικός κινηματογράφος τον έχει προσπεράσει προ πολλού.

  • ΚΛ πριν από 2 μήνες

    τιποτα το ιδιαιτερο η ταινια,"λιγος" ο Παπασπηλιοπουλος,πολυ καλη η Καλογηρου. λιγες οι καλες στιγμες, πολλες οι κακες (Ζορμπάς, μελινα & Ντασεν, Σικελιανος, παξιμάδια κλπ)). Δεν μετανοιωσα που την ειδα, αξιζει να ασχολείσαι με τον Καζαντζακη!

  • Δαναη πριν από 2 μήνες

    Ειδικα εφέ κακιστα,τοποθέτηση προϊόντος μέσα σε σκηνή της ταινίας,η απουσία της Γαλάτειας Καζαντζάκη,η εμμονή με τα κοντινά πλανα και ελλειψη πραγματικών σκηνικών απο το εξωτερικο,ο όχι πειστικός Αλέξης Ζορμπάς και ο Ψάλτης σε ρολο Μονάχου και είναι κι αλλά φανταζομαι,μέσα στην ταινία,αυτά που δικαιώνουν Α Π Ο Λ Υ Τ Α την αρνητικη προκατάληψη που έχω για τις ταινίες του Σμαραγδη

  • Μαρια πριν από 3 μήνες

    Καταπληκτικη ταινια ,ομορφα δοσμενη.Το μειονεκτημα το κομματι Ζορμπας.Κακη επιλογη ηθοποιου ,ηταν πολυ λιγος.Καμια αναφορα στη Γαλατεια .