Άποψη

Γιατί δεν μας αρέσει να βλέπουμε σύγχρονα ελληνικά κοινωνικά δράματα;

Από -

Κοίταζα με μεγάλο ενδιαφέρον τα 3.307 εισιτήρια που έκοψε το «Amerika Square» το πρώτο δεκαήμερο προβολής του στην Αθήνα. Προσπαθούσα να καταλάβω, τι ακριβώς πήγε στραβά. Εντάξει, μπορεί να πει κάποιος ότι η εποχή ήταν κακή για εισιτήρια, ότι κάθε εβδομάδα βγαίνουν καμιά δεκαριά ταινίες, ενώ ο αγγλικός τίτλος που παραπέμπει σε μια από τις διασημότερες πλατείες της πρωτεύουσας δεν βοήθησε καθόλου –εξάλλου η κουβέντα για την ακατανόητη επιλογή αγγλικού τίτλου ελληνικών ταινιών που κυκλοφορούν στη χώρα μας είναι από μόνη της μια μεγάλη συζήτηση. Αλλά πώς γίνεται ένα στρωτό αφηγηματικά κοινωνικό δράμα που μιλάει για πράγματα που ζούμε στην καθημερινότητά μας (προσφυγικό, ρατσισμός, ανοχή στην πολυπολιτισμικότητα, μεσήλικες που μένουν με τους γονείς τους, ανεργία κ.τ.λ.), έχοντας καταξιωμένους ηθοποιούς όπως ο Γιάννης Στάνκογλου, ο Μάκης Παπαδημητρίου και η Θέμις Μπαζάκα να έλκει μόνο τρεις χιλιάδες θεατές, έχοντας μάλιστα ένα άνοιγμα 13 αιθουσών σε ολόκληρη την Ελλάδα; Σημειώστε ότι και το «Park» της Σοφίας Εξάρχου, το οποίο κυκλοφόρησε πριν από μερικές εβδομάδες και είχε βέβαια ένα περισσότερο καλλιτεχνικό ύφος, εξερευνώντας τον μεταολυμπιακό ζόφο της κρίσης μέσα από την ακατέργαστη ματιά μιας ομάδας παιδιών, είχε και αυτή ελάχιστη ανταπόκριση από το κοινό.

Αποφεύγοντας το εύκολο συμπέρασμα τού να κρίνεις με μια επιπόλαιη προχειρότητα την ποιότητα των ταινιών, του τύπου «δεν ήταν καλές γι’ αυτό δεν τις είδε ο κόσμος». Στην πραγματικότητα, ο κόσμος δεν μπαίνει καν στη διαδικασία να βάλει ένα κοινωνικό δράμα στην ατζέντα της εξόδου του. Κανένα ελληνικό φιλμ που μίλησε με ειλικρίνεια για την ασφυκτική ζώσα πραγματικότητα δεν κατάφερε να κόψει εισιτήρια. Ακόμη και ο Γιάννης Οικονομίδης, δηλαδή ο πιο δημοφιλής σκηνοθέτης του είδους που μπόρεσε να «σπάσει» εμπνευσμένα τη φόρμα και να μπασταρδέψει τον ρεαλισμό με μια βιτριολική ειρωνεία πάνω στο νεοελληνικό παράδοξο, απευθύνεται σε ένα σταθερό κοινό των πάνω-κάτω 15.000 θεατών.

Η αλήθεια είναι ότι ο Έλληνας δεν γουστάρει να βλέπει ταινίες που μιλούν για τα προβλήματα που ζει στην καθημερινότητά του. Είναι κάτι που δεν επιθυμεί να τον απασχολεί στον ελεύθερο του χρόνο. Δεν θέλει να σκαλίσει πράγματα, τα οποία έχει εντάξει στην καθημερινή του αφήγηση, δημιουργώντας ασφάλειες οι οποίες του προσφέρουν τον τρόπο για να λειτουργεί. Μάλλον δεν έχουμε μάθει σαν λαός να παιδευόμαστε στην αίθουσα, ψάχνοντας ψυχαναλυτικά για τις αιτίες του σύγχρονού μας δράματος. Μπορεί να φταίει ο ήλιος ή η παιδεία ή ότι γενικά δεν βλέπουμε σινεμά…

Όταν πάμε στην αίθουσα προτιμούμε να κοιτάμε στο παρελθόν προτιμώντας τις ιστορίες που μιλούν για πληγές που έχουν επουλωθεί, έστω και κακοφορμισμένα -ενίοτε ωραιοποιώντας τες μέσα από το παραμορφωτικό φακό της νοσταλγίας. Απλά κοιτάξτε ποια δράματα έκοψαν εισιτήρια τα τελευταία χρόνια… Το «El Greco» και το «Ο Θεός Αγαπάει το Χαβιάρι» του Γιάννη Σμαραγδή, η «Πολίτικη Κουζίνα» του Τάσου Μπουλμέτη, οι «Νύφες» και η «Μικρά Αγγλία» του Παντελή Βούλγαρη είναι μόνο μερικά παραδείγματα ταινιών που ο κόσμος τις αγάπησε γιατί μίλησαν για κάτι μακρινό, όσο και πολύτιμο για τη συλλογική μνήμη. Εξάλλου, ως Έλληνες πάντοτε είχαμε μια στενή σχέση με το παρελθόν. Αυτό μας βολεύει άλλωστε.

Αν προσπαθήσει κάποιος να βρει μια εξαίρεση στον κανόνα αυτό δεν είναι άλλο από το φαινόμενο «Χριστόφορος Παπακαλιάτης». Με τον «Έναν Άλλο Κόσμο», ο Έλληνας δημιουργός/ηθοποιός κατάφερε να πατήσει στο εμπορικό ναρκοπέδιο του κοινωνικού δράματος, βγαίνοντας και πάλι πανηγυρικά δικαιωμένος, ξεπερνώντας τα 600.000 εισιτήρια. Το «μαγικό άγγιγμα» του Παπακαλιάτη κατάφερε να μπερδέψει το προσφυγικό και την κρίση με τον έρωτα, παραθέτοντας μια καρτποσταλική απεικόνιση της σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας που αγαπήθηκε από τον κόσμο. Για μια ακόμη φορά, βέβαια, αποδείχτηκε ότι το κοινό δεν μπορεί να διαχειριστεί την σκληρή αλήθεια αποτυπωμένη στην οθόνη, ψάχνοντας μια ζαχαρωδώς «ρεαλιστική» και ουσιαστικά παραμυθένια αφορμή για να ξεφύγει από αυτήν…

Δώσε το σχόλιο σου

* Όνομα   * e-mail    
Σχόλιο

Έχω διαβάσει και αποδέχομαι τις οδηγίες και τους όρους χρήσης  
Επιθυμώ να λάβω ενημέρωση με email σε περίπτωση απάντησης

  • πρώην σκηνοθέτης πριν από 6 μήνες

    Ναι και για τα χάλια της Ελλάδας δε φταίνε οι Έλληνες, φταίει η Μέρκελ που είναι κακή. Αγόρι μου άμα σε ενθουσιάζουν τόσο πολυ τα εγχώρια κινηματογραφικά αριστουργήματα πήγαινε για όλους μας... σώσε τον τόπο από την πολιτισμική του παρακμή...

  • Δημήτρης Α πριν από 6 μήνες

    Άντε, ας μην αναφέρουμε τον Λόουτς, τους Νταρντέν ή τον Φαραντί, ας πιάσουμε ταινίες σαν τη ρουμάνικη "Αποφοίτηση" (που ανέφερε κι ο συνονόματος από κάτω), που 'ναι και... γειτονική: σενάριο με πλοκή και σασπένς (όχι απλά μια "ιδέα"), χαρακτήρες ολοκληρωμένοι (όχι απλά "ερμηνείες"), σκηνοθεσία καίρια και αποτελεσματική (ούτε αργόσυρτα πλάνα που ξεχνάνε να τελειώσουν, ούτε άσκοπη νευρικότητα και κοφτό μοντάζ του... τίποτα!).

  • Aris πριν από 6 μήνες

    Ειναι λιγο μυθος οτι η κριση, η ανεργία, οι μεταναστες κλπ αποτελουν την καθημερινοτητα του μεσου Ελληνα. Πιθανως αποτελουν την καθημερινοτητα για το 1/3 της κοινωνιας, αλλα για τα αλλα 2/3 δεν ειναι. Επισης ειναι λογικο να υποθεσει κανεις οτι αυτοι που πηγαινουν σινεμα βρισκονται στα 2/3.

  • demetris πριν από 6 μήνες

    Μήπως οι περισσότερες από αυτές τις ταινίες αυτές απλά δεν βλέπονται; λέω μήπως... Μήπως μιλάνε με ένα εντελώς ατάλαντο, μίζερο και κλισέ τρόπο για πραγματικότητες και θέματα που οι θεατές γνωρίζουν πολύ καλύτερα από τους μπλαζέ δημιουργούς τους; Μήπως φταίνε και οι κριτικοί που έχουν δώσει τόση αξία πια σε γελοίες(ως επί το πλείστον)περιπτώσεις όπως το σινεμά του Οικονομίδη;(γέλαγε όλη η αίθουσα στο "Μικρό Ψάρι") Μήπως κόβουν εισιτήρια και πουθενά αλλού, σε κάποια άλλη χώρα, σε κάποιο άλλο γαλαξία για να αναρωτηθούμε γιατί δεν κόβουν στη χώρα μας; Το εμπορικό σινεμά με το οποίο γίνεται σύγκριση, αν και συχνά εξίσου ατάλαντο, είναι πολύ πιο ξεκάθαρο με τις προθέσεις του και γι'αυτό και συναντά μια κάποια αναγνώριση. Τέλος πόσα εισιτήρια κάνει το Ρουμανικό σινεμά με θέματα πολύ κοντά στη δική μας πραγματικότητα;(Είδα την "Αποφοίτηση" και έπαθα πλάκα με την ποιοτητά της και την επικαιροτητά της) Αυτό δεν σας λέει κάτι; Όσες περιπτώσεις άξιζαν από το εγχώριο σινεμά προχώρησαν. Το ελληνικό κινηματογραφικό κοινό είναι υγιέστατο και αρκούντως σινεφιλικό, το ελληνικό "καλλιτεχνικό" σινεμά και το σινάφι του πάσχει από έλλειψη ταλέντου και αυτογνωσίας...

  • Μιχάλης πριν από 6 μήνες

    Είμαι ένας από τους 3000+. Η ταινία μου άρεσε πολύ και θεωρώ ότι προσέγγιζε τη σημερινή κατάσταση πολύ ρεαλιστικά. Νομίζω ότι είναι θέμα από τη μία πλευρά προώθησης της ταινίας και προβολής της στις πολυσύχναστες αίθουσες και από την άλλη πλευρά (εξαρτώμενη απο το προηγούμενο) "κινηματογραφικής (και όχι μόνο) παιδείας" κυρίως των νέων .

  • Δημήτρης Α πριν από 6 μήνες

    Ας ρίξουμε μια ματιά παραέξω: στις ταινίες του Κεν Λόουτς ή των Νταρντέν ή (αν αυτού παίζουν, και καλά, σε άλλη κατηγορία) στις αργεντίνικες ταινίες (Γιατί δεν είχαμε ένα ελληνικό "Ιστορίες για αγρίους"?) ή σε ρουμάνικες, όπως την "Αποφοίτηση": προβληματισμοί, κριτική, απεικόνιση της κοινωνίας, ναι, αλλά και ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ (όχι απλά "ερμηνείες"), ΣΕΝΑΡΙΟ με ΠΛΟΚΗ (όχι απλά καλές προθέσεις), ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ (όχι απλά "ωραία πλάνα" ή "νευρική σκηνοθεσία" για να φαίνεται ότι γίνεται κάτι, ενώ δεν γίνεται τίποτα - απ' την "αγγελοπουλική" ακινησία περάσαμε στην υπερκινητικότητα!)! Καλά λέει κι ο Μάκης, παρακάτω: πολύς αφ' υψηλού ελιτισμός έχει πέσει, πολύ σιχασιά, όχι για επιμέρους συμπεριφορές, φαινόμενα και χαρακτήρες, αλλά ΣΥΝΟΛΙΚΑ για την κοινωνία και πολύς εστετισμός, συνήθως επιδοτούμενος και προς φεστιβαλική τέρψη! Ο Κεν Λόουτς είναι πάντα ΚΡΙΤΙΚΟΣ στους χαρακτήρες του, δεν τους εξευγενίζει ούτε τους ωραιοποιεί, αλλά τους ΑΓΑΠΑΕΙ. Οι σκηνοθέτες έχουν ήρωες οργισμένους με τους πάντες και τα πάντα, τόσο που δεν αφήνουν κανένα περιθώριο ταύτισης: απ' την "γκονταρική" (που λέει ο λόγος) αποστασιοποίηση, περάσαμε στην (τάχα μου αντεξουσιαστική, αλλά τελικά μισάνθρωπη) "οργή εναντίον όλων"! Αν δεν αγαπάς ή περιφρονείς το κοινό σου ή, έστω δεν το καταλαβαίνεις, αν δεν επικοινωνείς μαζί του, πώς περιμένεις να το κάνει το έργο σου? Από μόνο του?

  • Μάκης πριν από 6 μήνες

    Δεν τις βλέπουμε, όχι γιατί "δεν θέλουμε να δούμε τον εαυτό μας στον καθρέπτη" αλλά γιατί αυτή η εμμονή στην ανάδειξη αρνητικών και σκοτεινών πτυχών κουράζει. Νισάφι με τις ταινίες για τη σάπια ελληνική οικογένεια που καταπιέζει και τα μέλη της μισούνται, για τους Έλληνες που είναι μπαμπέσηδες, ρατσιστές και ομοφοβικοί. Ασφαλώς και δεν αρνούμαστε ότι έχουμε ελαττώματα, άλλωστε τα "είμαστε κωλολαός","η Ελλάδα δεν είναι χώρα" τα ακούμε από την κούνια μας . Όμως, όποια δυναμική και να έχουν αυτές οι ταινίες για να μας οδηγήσουν σε αυτοκριτική τελικά χάνεται εν μέσω κλισέ (όπως ο τυπάς που χτυπάει τατουάζ και ο μπούλης του «Αμέρικα σκουέαρ» -ναι, και έλεος με τους αγγλικούς τίτλους!), στη μιζέρια που αναδίνεται αλλά κυρίως ότι οι ταινίες αυτές δεν αφορούν την πλειοψηφία (συγχωρέστε μας που δεν θα θέλαμε τα παιδιά μας να είναι LGBTQ+) που κι αυτή έχει δύσκολη ζωή και περιμένει κάποια έμπνευση από τους καλλιτέχνες, όπως γινόταν παλιά – γι’ αυτό και οι παλιές ταινίες και τραγούδια επιμένουν. Γιατί υπήρξαν μέρος του λαού, δεν τον κοίταξαν αφ’ υψηλού, και γι΄αυτό επίσης είχαν έμπνευση και ο λαός τους αγάπησε. Οι τωρινοί κοιτάζουν αφ’ υψηλού τους ιθαγενείς, καταριούνται τη μοίρα που έριξε το (φτωχό-και κατά βάθος το ξέρουν!) ταλέντο τους σε αυτή την καθυστερημένη επαρχία και προτιμούν να ασχοληθούν με υψηλά οράματα παρά με αυτούς τους ημιάγριους που σουβλίζουν αρνιά το Πάσχα . Θυμάμαι κάποιες γαλλικές κομεντί που σατυρίζαν τη γαλλική υπεροψία. Χαριτωμένα και με αγάπη για τους συμπατριώτες τους, όμως, όχι πικρά και κομπλεξικά όπως εδώ. Γι΄αυτό και το μήνυμα περνούσε και είχαν επιτυχία (αφού είχαν και έμπνευση). Εδώ, ας βολευτούν με τους φίλους και γνωστούς τους. Και κρίμα για όλους μας.

  • Στελιος πριν από 6 μήνες

    Δηλαδη παλι εμιες οι θεατες φταιμε; Περιπτωση να ειναι μετριοτατη η εν λογω ταινια; Περιπτωση η κριτικη να σπρωχνει στα τυφλα μια χ ταινια, για αλλη μια φορα; Απαπα!

  • Angie S πριν από 6 μήνες

    Ίσως η όλη απάντηση να είναι απλούστερη, στην προσπάθεια να δημιουργήσουν μια ταινία «ρεαλιστική» και γεμάτη νόημα, οι συντελεστές ξεχνούν την ανάγκη για μια ενδιαφέρουσα πλοκή ή χαρακτήρες που να μπορεί κάποιος να ταυτιστεί μαζί τους, και δεν δεν προσφέρουν τελικά τίποτε άλλο παρά μια μίζερη και βαρύγδουπη αναπαράσταση της πραγματικότητας καρέ-καρέ που στερείται όποιας χάρης, φαντασίας, ή νοήματος. Νομίζουν ότι μιλούν για την καθημερινότητα όταν απλά μιλούν για γεγονότα, και ότι το εδώ και τώρα χωρίς μια οπτική που να το φωτίζει είναι πολύ απλά ήδη γνωστό και καλλιτεχνικά παντελώς αδιάφορο.

  • gk πριν από 6 μήνες

    Λαθος, απλά η κοινωνια δεν μπορει άλλο την τυρρανια της πολιτικης ορθότητας, που θελει ντε και σωνει να επιβαλει ένα πολυπολιτισμικο αφήγημα σε αυτή την κοινωνια λες και είμασταν αποικιοκρατες ή ένα melting pot σαν τις ΗΠΑ. Για εμας που μεγαλωσαμε στην πλ. Αμερικής, δεν αντεχουμε να τη βλέπουμε να εχει γινει Αφρικη με εγκληματικοτητα και ναρκωτικα...

  • Poppy πριν από 6 μήνες

    Ειμαι απο αυτους που οταν δουν οτι παιζει ελληνικο κοινωνικο δραμα θα τρεξω να το δω (Για Παπακαλιατη δεν θα τρεξω). Θεωρω οτι ειναι ολο θεμα προωθησης και διαφημησης παντως.Τετοιου ειδους ταινιες δυστυχως δεν διαφημιζονται αρκετα.

  • G.P. πριν από 6 μήνες

    Δεν έχω δει την ταινία, αλλά σιγά μην πήγαινα να δω μια ταινία που λέγεται «Amerika Square» (!), εννοώντας την πλατεία Αμερικής. Όταν τα δικά μου, καταδικά μου πράγματα, κάποιοι τα... εξαμερικανίζουν για να ταιριάζουν με το μούλτι κούλτι και την... πολυπολιτισμικότητα που στην ουσία υπάρχει μόνο μέσα στα κεφάλια τους και καθόλου δεν αφορούν την πλειοψηφία των Ελλήνων, γιατί αναρωτιέστε; Λογικότατο να έχουν επιτυχία ο "Ελ Γκρέκο" και το "Χαβιάρι" παρ' όλο που δεν ήταν καλές ταινίες κατά την γνώμη μου... Διότι αυτό που θέλει ο Έλληνας σ' αυτά τα δίσεκτα χρόνια είναι έστω να ξαναδεί μια Ελλάδα για την οποία θα είναι υπερήφανος, να δει κάτι δικό του, κάτι που θα του προσφέρει μια ανάταση για το γένος του, όχι τα προβλήματα των μεταναστών την ώρα που αυτός χάνεται! Απλό είναι. Όπως το είπατε. Ακόμα και "αντιεμπορικός" και για πολλούς "παράδοξος" Οικονομίδης έκοψε πάρα πολύ περισσότερα εισιτήρια και το κυριότερο: Δημιούργησε φανατικό κοινό και σχολή, γιατί μίλησε για αμιγώς ελληνικά πράγματα και καταστάσεις που μιλάνε στην ψυχή και όχι για...το πρόβλημα του "ρατσισμού" και της πολυπολιτισμικότητας! Αυτά, ούτε να τα ξέρει δεν θέλει...

  • Σταματης Ε. πριν από 6 μήνες

    Ειδα προχτες στη γειτονια μου, τα Βριλησσια, το Invisible του Αθανιτη. Κοινωνικο δραμα τοσο βαρυ και σκληρο που η αιθουσα επρεπε να ειχε αδειασει σε 10λεπτα. Κι ομως ηταν γεματη κι εμειναν ολοι εντυπωσιασμενοι ακομη και για τη συζητηση! Κι εμαθα οτι η ταινια εχει γυρισει ολη την Ελλαδα κι ολη την Αθηνα, ενω εχει παρει κι ενα καρο βραβεια. Αρα το θεμα ειναι για τι ταινια μιλαμε. Επισης θα εχετε καταλαβει οτι πια ο κοσμος δεν ακουει τους κριτικους γιατι την εχει πατησει πολλες φορες.