Ο τρόπος με τον οποίο ξεθάβει και μοντάρει πληροφορίες στα περιθώρια της επίσημης Ιστορίας έχει κερδίσει το ενδιαφέρον μας. Η ανερχόμενη εικαστικός που ζει στη Γαλλία, μετά την έκθεσή της ως artist in residence στο Palais de Tokyo και με αφορμή την ατομική της έκθεση στην γκαλερί Duve στο Βερολίνο και τη συμμετοχή της στην έκθεση «Τέχνης Πολιτική» στο ΕΜΣΤ που τελειώνει αυτήν την εβδομάδα, μιλά στη Δέσποινα Ζευκιλή.

«Towards the New Sobriety, our Vision's death occured»

Από πού αλιεύεις τις αναφορές και τα θέματά σου; Περίγραψέ μας λίγο τη διαδικασία της δουλειάς σου. Μου αρέσει να γράφω ιστορίες, να σκηνοθετώ αφηγήσεις στο χώρο. Οι αφορμές για αυτές τις ανα-παραστάσεις, αν ονομάσω έτσι τις πρόσφατες προσπάθειές μου, βρίσκονται συνήθως στο δεύτερο πλάνο κινηματογραφικών "σκηνών" και αρχειακών φωτογραφιών, στα ψιλά γράμματα και σε υποσημειώσεις ξεχασμένων βιογραφιών, στο παρασκήνιο συνεντεύξεων και σε τυπογραφικά λάθη ή "ληγμένα" άρθρα που εντοπίζω σε σελίδες παλιών περιοδικών. Από αυτήν τη ματιά μικροσκοπίου επεκτείνω την έρευνα σε ένα ευρύτερο ιστορικό και πολιτικοκοινωνικό πλαίσιο, δημιουργώντας συσχετισμούς που, ενώ πατάνε γερά στην πραγματικότητα, διατηρούν την αμφιβολία ενός ψέματος και μια έντονη μεταφυσική διάσταση. Είμαι ακόμη μέτρια σεναριογράφος - φυσικά, αυτό βοηθά αρκετά. Συνήθως τα έργα σου βασίζονται στην επεξεργασία συγκεκριμένων ιστορικών γεγονότων. Τι ενδιαφέρον βρίσκεις στο παρελθόν ως πρώτη ύλη; Πρόκειται για μια διαδικασία μάθησης, σκέψης ή κριτικής; "Half the art of storytelling [is] to keep a story free from explanation", έγραψε ο Β. Μπένγιαμιν. Η ντοκουμενταρίστικη προσέγγιση είναι μέθοδος εργασίας και όχι το αποτέλεσμα αυτής. Η χρήση του αρχείου, που προέρχεται από μια προσωπική μου εμμονή ανασκαφής και συλλογής, γίνεται με σκοπό τη δημιουργία μιας "αόριστης", αλλά όχι νοσταλγικής προς το παρελθόν ή διδακτικής πλατφόρμας. Μέσω των ανοικοδομήσεων και των υστερόγραφών μου διεκδικώ την πατρότητα των ιστορικών πηγών και την ανάπτυξή τους σε επίκαιρους, σύγχρονους συμβολισμούς κι έννοιες. Η έννοια του μοντάζ έχει καθοριστική θέση στο έργο σου. Με ποιον τρόπο την προσεγγίζεις; Στη φύση δεν θεωρούμε τίποτε απομονωμένο, αντίθετα το καθετί σχετίζεται με κάτι που υπήρξε ή υπάρχει δίπλα, μέσα, κάτω ή πάνω από αυτό. Στον εκάστοτε μηχανισμό επανακατασκευής, ανοικοδόμησης μιας πραγματικότητας το μοντάζ λειτουργεί ως σύστημα πολιτικής και κοινωνικής οργάνωσης και σύνδεσης ή σύγκρουσης των επιμέρους στοιχείων που την αποτελούν. Οποιαδήποτε έννοια δεν δημιουργείται τελικά από το ίδιο το νέο σύμβολο που προκύπτει, αλλά από τις διανοητικές και ψυχολογικές διαδικασίες που απαιτήθηκαν για να αντιληφθούν και να ερμηνεύσουν τις επιπτώσεις της ένωσης των δύο πρωταρχικών συμβόλων. Η αρχιτεκτονική αποτελεί κλασικό σημείο αναφοράς για σένα. Τι σε ενδιαφέρει σε αυτήν; Η αρχιτεκτονική ορίζει την ταυτότητα και την ιστορία του χώρου και υπαινίσσεται τις επιθυμίες των ανθρώπων που τον κατασκεύασαν. Υπό αυτήν την οπτική, και με συνείδηση του φυσικού, ιστορικού και κοινωνικοπολιτικού πλαισίου της, η αρχιτεκτονική γίνεται πεδίο έρευνας του έργου μου σε μια καθαρά οντολογική διάσταση - και κυρίως στα τελευταία projects σε μια διάσταση κατασκευασμένης κινηματογραφικής πραγματικότητας. Η αμφιλεγόμενη έννοια και χρήση της λέξης "πλάνο" στην ελληνική γλώσσα ορίζει και τη θέση μου. Από τη μία περιγράφει ένα αρχιτεκτονικό σχέδιο και από την άλλη προειδοποιεί για κάτι απατηλό και στημένο. Στα τελευταία σου έργα εστιάζεις σε διαφορετικές εκφάνσεις του μοντερνισμού (από τον Αϊζενστάιν μέχρι τα "Ξενία"). Πού εστιάζεις το ενδιαφέρον σου; Το σινεμά και η αρχιτεκτονική αποτελούν έμβλημα της ανησυχίας του σύγχρονου πολιτισμού με την αναπαραγωγή του παρόντος και την προβολή στο μέλλον. Από την "Επιχείρηση Απόλλων" και τα "Ξενία", που εκπνέουν κάτω από το δυνατό ελληνικό ήλιο, μέχρι το "Glass House" και τις αντανακλάσεις του παγωμένου γυάλινου πύργου που φαντάστηκαν ο Αϊζενστάιν και ο Μις βαν ντερ Ρόε το 1920, το ενδιαφέρον μου επικεντρώνεται σε κατασκευές προπαγάνδας της τεχνολογικής προόδου οι οποίες ξεπερνούν το φυσικό τους περιβάλλον για να υπάρξουν σε πλαίσιο αντίληψης. "Η αμφιλεγόμενη έννοια και χρήση της λέξης "πλάνο" στην ελληνική γλώσσα ορίζει και τη θέση μου. Από τη μία περιγράφει ένα αρχιτεκτονικό σχέδιο και από την άλλη προειδοποιεί για κάτι απατηλό και στημένο".

Δέσποινα Ζευκιλή dzeykili@athinorama.gr

ΠΡΟΣΟΧΗ: Το άρθρο αυτό προέρχεται από το αρχείο του Αθηνοράματος και όλες οι πληροφορίες του περιεχομένου του έχουν ελεγχθεί και διασταυρωθεί κατά την χρονική περίοδο της δημοσίευσης του. Λόγω όμως της πιθανότητας, κάποια από τα στοιχεία αυτά να έχουν πλέον υποστεί μεταβολές, καλό θα είναι – προς αποφυγήν παρεξηγήσεων και ταλαιπωριών – να τσεκάρετε τις πληροφορίες που σας ενδιαφέρουν.